اتامبايەۆ كودەكسىنە قول قويماعان ەاەو سامميتىنە لۋكاشەنكو نەگە كەلمەدى؟

/uploads/thumbnail/20170709191649736_small.JPG

26 جەلتوقساندا پەتەربور قالاسىندا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق ەلدەرى باسشىلارى باس قوستى. ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداقتىڭ بەيرەسمي سامميتىنە بەلارۋس پرەزيدەنتى الەكساندر لۋكاشەنكو كەلگەن جوق. رەسەيدە «قارالى كۇن» جاريالانعان وسىناۋ ءساتسىز كۇندە قىرعىزستان پرەزيدەنتى المازبەك اتامبايەۆ سامميت قورىتىندىسى بويىنشا ۇيىمنىڭ كەدەندىك كودەكسى مەن ساۋدا-ساتتىقتى دامىتۋ مالىمدەمەسىنە قول قويۋدان باس تارتتى.

رەسەيلىك بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ مالىمەتىنە سەنسەك، بەلارۋس باسشىسىنىڭ سامميتكە كەلمەۋى وداقتىڭ جۇمىسىنا ەشبىر قاتىسى جوق. وسى ارەكەتپەن ول رەسمي كرەملگە ءوز تالاپتارىن ورىنداتۋدى كوزدەيدى، دەپ حابارلادى قازاقپارات. رەسمي اقپاراتقا سايكەس، مينسكىدەن لۋكاشەنكونىڭ سامميتكە كەلمەۋىنە قاتىستى تۇسىنىكتەمە كەلمەگەن. بەلارۋس پرەزيدەنتىنىڭ باسپا ءسوز حاتشىسى دا ەشتەڭە ايتپادى. ال رەسەي باسشىسىنىڭ باسپا ءسوز حاتشىسى دميتريي پەسكوۆتىڭ سوزىنە قاراعاندا، بەلارۋس جاعى لۋكاشەنكونىڭ كەلمەيتىنىن ەسكەرتكەن. دەگەنمەن، سامميتكە ەل پرەزيدەنتى قاتىسا الماسا، پرەمەر-مينيستر، يا بولماسا، باسقا ءبىر ۋاكىلەتتى تۇلعا كەلۋى ءتيىس. بەلارۋس بولسا، ەشكىمدى جىبەرمەدى. «ءسامميتتى ۇيىمداستىرۋ جۇمىستارىنا جاقىن جۇرگەن دەرەككوزدىڭ مالىمەتىنە سايكەس، لۋكاشەنكونىڭ سامميتكە كەلمەۋى رەسەيمەن اراداعى پروبلەمالارعا بايلانىستى.  

ءبىر جىلدان بەرى ماسكەۋ مەن مينسك رەسەيلىك گازدى بەلورۋسسياعا تاسىمالداۋ شارتتارى بويىنشا كەلىسە الماي كەلەدى. بۇگىندە بەلورۋسسيانىڭ «گازپروم» الدىنداعى قارىزى شامامەن 425 ملن. دوللاردى («كوممەرسانت» گازەتىنىڭ اقپاراتى بويىنشا) قۇرايدى. سونداي-اق بەلارۋس جاعى گازدىڭ باعاسىن 1 مىڭ كۋب مەتر ءۇشىن 132 دوللاردان 73 دوللارعا دەيىن تومەندەتۋدى تالاپ ەتىپ وتىر. ەكى ەلدىڭ پرەزيدەنتتەرى مەن پرەمەر-مينيسترلەرى اتالعان ماسەلەنى بىرنەشە رەت تالقىلادى. سوڭعى رەت پۋتين مەن لۋكاشەنكو ماسكەۋدە قاراشا ايىندا كەزدەسكەن ەدى. الايدا ءبىر كەلىسىمگە كەلە المادى»، - دەپ جازدى ربك. بۇدان بولەك، بەلورۋسسيا مەن رەسەي اراسىندا سانكسيالىق تاۋارلارعا قاتىستى پىكىرتالاس قىزا ءتۇستى. رف اۋىل شارۋاشىلىعى قاداعالاۋ قىزمەتىنىڭ باسشىسى سەرگەي دانكۆەرتتىڭ ايتۋىنشا، ۋكراينا ارقىلى كەلەتىن ەۋروپالىق وداق ەلدەرىنىڭ تاۋرلارىنا تىيىم سالۋ شارالارىن بەلورۋسسيا ءوز مۇددەسى ءۇشىن پايدالانىپ وتىر.

ايتا كەتەيىك، سانكت-پەتەربۋرگ قالاسىندا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق پەن ۇجىمدىق قاۋىپسىزدىك شارتى ۇيىمىنىڭ بەيرەسمي سامميتتەرى وتكەن بولاتىن. بۇعان دەيىن پرەزيدەنتتەر اتالعان ۇيىمداردىڭ بارلىق جيىندارىنا تولىق قۇرامدا جينالىپ تۇرعان. الايدا بەلارۋس پرەزيدەنتى ەكى جيىنعا قاتىسقان جوق. 2009 جىلى ۇقشۇ سامميتىنە كەلمەگەندە لۋكاشەنكو ونىمەن «ءسۇت سوعىسىنا» ءوز قارسىلىعىن بىلدىرگەن. سول كەزدە رەسەي ءسۇت ونىمدەرىن يمپورتتاۋعا تىيىم سالعان بولاتىن. ال 2014 جىلى بەلارۋس باسشىسى رەسەي مۇناي-گازدىڭ باج سالىعى بويىنشا جەڭىلدىك جاسامايىنشا ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق تۋرالى كەلىسىمگە قول قويمايتىنىن ەسكەرتكەن. 

ەسكە سالا كەتەر بولساق، رەسەيلىك باق-قا سۇحبات بەرگەن لۋكاشەنكو «مۇسىلماندار سەندەردى ەشقاشان كەشىرمەيدى. نەگە سيرياعا تيىسە بەرەسىڭدەر، ول ءۇشىن ءالى جاۋاپ بەرەتىندەرىڭدى بىلەسىڭدەر مە؟» - دەپ اشۋلى كۇيدە سويلەگەن ەدى.

لۋكاشەنكونىڭ رەسەيگە دوق كورسەتۋى ءبىر بۇل ەمەس. بەلارۋس باسشى رەسەيدىڭ قىرىمدى اننەكسيالاپ الىپ، ءوز توپىراعى ساناۋىنا بايلانىستى دا ««Euronews» تەلەارناسىنا بەرگەن سۇحباتىندا:

«ءقازىر كوپتەگەن ادامدار قىرىم ۋكرايناعا قاراماۋى ءتيىس ەدى، قىرىم – رف-نىڭ تەرريتورياسى دەپ ءجۇر. بۇل دۇرىس ەمەس. ولاي بولسا، باتۋ حاننىڭ كەزەڭىنە ورالايىقشى… وندا قازاقستان مەن موڭعولياعا جانە باسقالارعا رەسەي تەرريتورياسىن قايتارىپ بەرۋ كەرەك بولادى»، - دەگەن ەدى.

قاتىستى ماقالالار