بۇگىنگى كۇنى قازاق ماقتاناتىن دۇنيە قالماعان نەمەسە «ۇلتتىق ماقتانىش» اقىرزامان بالالارىنىڭ كوزىمەن

/uploads/thumbnail/20170709230356956_small.jpg

مەكتەپتە وقيتىن بالاما ۇستازى «شىعارما جازىپ كەلىڭدەر» دەپ تاپسىرىپتى. تاقىرىبى – «ۇلتتىق ماقتانىش». 
قازىرگى بالالاردىڭ قارىم-قابىلەتىن وتە جوعارى باعالاي ما، الدە اقىرزاماننىڭ اينالايىندارىن اينالاسىنا قاراۋعا مۇرشاسىن كەلتىرمەي، وسىلاي وقىتۋ كەرەك دەپ ەسەپتەي مە، ايتەۋىر بۇگىنگى وقۋ باعدارلاماسى تىم قيىنداپ كەتتى. بەسىنشى سىنىپتىڭ وقۋشىسىنا بەرىلگەن ەسەپتى كورىپ، تەحنيكا عىلىمدارىنىڭ كانديداتى بوپ جۇرگەن ماتەماتيك دوسىمنىڭ ءوزى جەلكەسىن قاسىپ، ويلانىپ قالدى. جوعارى سىنىپتا وقيتىن ۇلىما كۇن سايىن رەفەرات جازىپ كەلۋ تاپسىرىلادى. مۇنىڭ ءبارىن بۇل مۇرنى تەرشىپ وتىرىپ ءوزى جازا ما، الدە عالامتوردان كوشىرىپ كەلە مە، مۇعالىمدەر ءۇشىن ءبارىبىر سياقتى. ال ءبىرىنشى سىنىپتاعى قىزىما تاباقتاي ەكى بەت ءماتىندى وقىپ، تۇسىنگەنىن ايتىپ بەرۋ مىندەتتەلگەن ەكەن، ول ماتىندەگى سوزدەردىڭ جارتىسىنىڭ ءمانىن دە تۇسىنگەن جوق. وسىندايدا اللا پۋگاچيەۆانىڭ باياعى «پەسەنكا پەرۆوكلاسسنيكا» دەگەن ءانى ويعا ورالادى. ەسىڭىزدە مە، بىلاي ەدى عوي:

ناگرۋجات ۆسە بولشە ناس
ستالي پوچەمۋ-تو.
نىنچە ۆ شكولە پەرۆىي كلاسس
ۆرودە ينستيتۋتا.
ا ۋ ناس سترياسلاس بەدا – 
سوچينەنيە سنوۆا.
ليەۆ تولستوي ۆ موي گودا
نە پيسال تاكوگو!

قىرىق جىل بۇرىن ءازىل سيپاتىندا جازىلعان ءان بۇگىندە اقيقاتقا اينالدى.
«جارايدى، شىعارما جازسا جازسىن» دەدىم. ءبىراق بۇل ءوزى «ۇلتتىق ماقتانىش» دەگەننىڭ نە ەكەنىن تۇسىنە مە دەسەڭىزشى. 
– تۇسىنەم، – دەيدى بالام، – ءار حالىقتىڭ ءوزىنىڭ ماقتان تۇتاتىن تۇلعالارى بولادى، مىسالى، اباي...
– توقتاي تۇر. تۇلعالاردى ءقادىر تۇتقانىمىز دۇرىس قوي، ءبىراق بۇگىنگى كۇندى الىپ قاراساق، قازاق ەلى الەمدە نەسىمەن بەلگىلى؟ نەسىمەن ماقتانا الادى؟ وسىنى ويلانىپ كورسەيشى.
وقۋشىم ويلانىپ قالدى.
– قازاقستان – تاۋەلسىز مەملەكەت، – دەدى سوسىن.
– دۇنيە جۇزىندە تاۋەلسىز مەملەكەت كوپ، – دەدىم مەن. – جارايدى، وندا بىلاي ەتەيىك. ءار ەلدىڭ ءوزىنىڭ ماقتانىشى بولىپ كەتكەن بۇيىمدارى بار عوي. ماسەلەن، مىنا سەن دۇكەننەن الىپ ىشەتىن ءسۇتىڭنىڭ قورابى – تەترا-پاكەت قاي ەلدىكى؟
بالام يىعىن قيقاڭ ەتكىزدى.
– شۆەسيانىكى. مىنا راديوقابىلداعىش شە؟
– قىتايدىكى، – دەپ ار جاعىنان قىزىم تاق ەتە قالدى.
– دۇرىس. تەلەديدار شە؟ 
– كورەيادان شىققان.
– استىمىزعا توسەگەن كىلەمىمىز شە؟
قىزىم دەرەۋ اس ۇيدەگى شەشەسىنە جۇگىردى.
– يراندىكى ەكەن، – دەدى قايتىپ كەلىپ.
– سول سياقتى قازاقستان، قازاق نەسىمەن ماقتانا الادى، ويلانىپ، سوسىن بارىپ شىعارماڭدى جاز، – دەدىم ۇلىما.
بالا-شاعام دەرەۋ كىرىسىپ كەتتى. شىعارما جازۋعا ەمەس، ارينە، ۇيدەگى زاتتاردىڭ قاي ەلدىكى ەكەنىن انىقتاۋعا. كيىم شكافى – رەسەيدىكى، كومپيۋتەر – جاپونيانىكى، ديۆان – بەلارۋستىكى، توڭازىتقىش – فينليانديانىكى، شاڭسورعىش – قىتايدىكى، ءتىس پاستاسى – ۋكراينانىكى، جەلىم – كورەيانىكى... باسىمىز اۋىرىپ، بالتىرىمىز سىزداعاندا بارىپ اشاتىن ايەلىمنىڭ قوبديشاسىنداعى قوبىراعان ءدارىنىڭ كوپشىلىگى ۇندىستاندىكى بولىپ شىقتى. كەشەگى ساتۋشىنىڭ «الىڭىز، ءوز باعىمدا وسكەن!» دەپ وزەۋرەي ماقتاعان ەكى كەلى المانىڭ ءوزى قىرعىزستاننان اكەلىنگەن، ءنار-سولى جوق ءدامسىز بىردەمە ەكەن. قىل-اياعى سىرىڭكە قورابىنىڭ سىرتىنان «يزگوتوۆلەنو ۆ چەرەپوۆسە، روسسيا» دەگەن جازۋدى كورگەن بالامنىڭ باسى سالبىراپ كەتتى.
بالەنىڭ ءبارىن باستاپ الىپ، ءوزىم دە وكىنىپ قالدىم. كۇللى الەمنىڭ دۇنيەسىن ۇيىمىزگە ءۇيىپ الىپ وتىر ەكەنبىز-اۋ، شىنىندا دا... ءوزىمىز ەشتەڭە وندىرمەيمىز بە سوندا؟ الدە ساپاسى سىن كوتەرمەگەن سوڭ، مۇلدە المايمىز با؟
– قىمىز بار عوي، قازاقتىڭ ۇلتتىق ماقتانىشى دەۋگە لايىق، – دەدى ءبىر كەزدە ايەلىم اڭگىمەگە ارالاسىپ.
– بار عوي، ءبىراق ونىڭ ءوزىن ءقازىر نەمىستەر يەلەنىپ، سەرتيفيكاتىن الىپ قويعان. بىلتىر الماتىعا كەلىپ، قىمىز ونىمدەرىن ءوندىرۋ جونىنەن قازاققا ءدارىس وقىپ كەتكەن جوق پا؟ – دەدىم مەن.
– سولاي ەكەن-اۋ...
«شىعارما تاقىرىبىن اشا تۇسسەك» دەگەن ويىم ءبىزدى مۇلدە باسقا ارناعا اۋىتقىتىپ جىبەرگەنىن ءتۇسىندىم. مۇنى بالام دا بايقاسا كەرەك: 
– «اباي – ۇلتىمىزدىڭ ماقتانىشى» دەپ، باعاناعى ءوز ويىممەن باستاپ، جازا بەرسەم قايتەدى؟ – دەدى.
كەلىستىم. كۇرسىندىم...

ساكەن سىبانبايدىڭ فەيسبۋكتاعى جازباسىنان

قاتىستى ماقالالار