عالامدىق جەلىنىڭ قازىرگى كىشكەنتاي قولدانۋشىلارىنىڭ بەلسەندىلىگى اتا-انانى الاڭداتىپ وتىر: «كاسپەرسكيي زەرتحاناسى» جۇرگىزگەن ساۋالناماعا قاراعاندا، قازاقستاندا اتا-انالاردىڭ 57%ء-ى بالالارىنىڭ ينتەرنەتكە تاۋەلدى بولۋىنان قاۋىپتەنەدى. ەرەسەكتەردىڭ تاعى وسىنشاسى بالالارى جەلىدەن ولاردىڭ جاسىنا ساي كەلمەيتىن اقپاراتتى كورەدى دەپ قورقادى. سولاي بولا تۇرا، زەرتتەۋگە قاراعاندا، كوپشىلىگى بالالاردىڭ ينتەرنەت-قاۋىپسىزدىگى ماسەلەسىنە جەتكىلىكتى كوڭىل بولمەيدى، ال قازاقستانداعى اتا-انالاردىڭ 18%ء-ى ءوز بالالارىنىڭ جەلىدەگى ىس-ارەكەتى جايلى ەشتەڭە بىلمەيدى.
ينتەرنەتتە كىشكەنتاي قولدانۋشىلاردى كوپتەگەن قاۋىپ-قاتەر تورۋىلداپ جۇرەدى: بالالار +18 كونتەنتپەن كەزدەيسوق نەمەسە ادەيى جولىعىسۋى مۇمكىن، بۇل جەردە اڭگىمە پورنوگرافيالىق پاراقشالار تۋرالى عانا ەمەس، ناركوتيكتەر مەن سۋيسيد، زورلىق-زومبىلىق كورىنىستەرى مەن ءقاۋىپتى حوببي تۋرالى دا بولىپ وتىر. الەۋمەتتىك جەلىلەردە جاسوسپىرىمدەر بەيتانىس ادامدارمەن ءجيى سويلەسەدى: مۇنىڭ ءوزى ولارعا ءقاۋىپ توندىرەدى: مونيتوردىڭ ار جاعىندا وتىرىپ الىپ، بالامەن ونىڭ قۇرداسى رەتىندە تانىساتىن ادامنىڭ كىم ەكەنى بەيمالىم. ويىنقۇمارلىق، فيشينگ، زياندى باعدارلامالار سياقتى ەرەسەكتەرگە ءتان، دەگەنمەن بالالار ءۇشىن دە وزەكتى كەڭ تاراعان قاۋىپ-قاتەرلەردى دە ۇمىتپاعان ابزال.
«كاسپەرسكيي زەرتحاناسى» ساراپشىلارى قازاقستانداعى جاس ينتەرنەت-قولدانۋشىلار قىزىعاتىن جايتتاردى زەرتتەي وتىرىپ، ولاردىڭ ينتەرنەت-بەلسەندىلىگىنىڭ 77%ء-ى قارىم-قاتىناس قۇرالدارىنا، ياعني كوپ جاعدايدا الەۋمەتتىك جەلىلەرگە قاتىستى ەكەنىن انىقتادى**. قازاقستانداعى ءنومىرى ءبىرىنشى الەۋمەتتىك جەلى – «ۆكونتاكتە» (وعان بارلىق وسىنداي سايتقا كىرۋ كولەمىنىڭ 65%ء-ى تيەسىلى). سالىستىرار بولساق، «ودنوكلاسسنيكيگە» الەۋمەتتىك جەلىلەرگە قوسىلۋدىڭ جالپى كولەمىنىڭ 25%ء-ى، Facebook-كە تەك 6%ء-ى تيەسىلى. ءارالۋان قاۋىپ-قاتەردىڭ كوپ بولىگى وسى الەۋمەتتىك جەلىلەردە شوعىرلانعان. بالالار ءۇشىن ەڭ كەڭ تاراعان ءارى جىلدام كۇشەيىپ كەلە جاتقان ءقاۋىپتىڭ ءبىرى – «ۆكونتاكتە» جەلىسىندەگى ناركوتيكتەر، الكوگول، قاتىگەزدىك، انورەكسيا، پورنو، سۋيسيد، قارۋ-جاراق جانە «ۆپيسكالار» - كەي جاعدايلاردا كەز كەلگەن ادام قاتىسۋى مۇمكىن ءۇي كەشتەرى جايلى اقپاراتتارى بار توپتار.
«الەۋمەتتىك جەلىلەردىڭ بالالار ءۇشىن بارىپ تۇرعان جاماندىق ەمەس ەكەنى ءسوزسىز.
كەرىسىنشە،بۇل – ولاردىڭ ءوز قۇرداستارىمەن قارىم-قاتىناسى مەن ءوزارا ارەكەتتەسۋىنىڭ تابيعي جالعاسى جانە الەمدى تانۋىنىڭ ەرەكشە ءادىسى. ءبىراق ومىرلىك تاجىريبەسىنىڭ جوقتىعىنان بالالار الەۋمەتتىك جەلىلەردەگى ارەكەتىنىڭ كەلەڭسىز سالدارى بولۋى مۇمكىن ەكەنىن ۇعىنا بەرمەيدى. بۇل جايت بالانىڭ پسيحولوگيالىق جايلىلىعىنا جانە ءتان قاۋىپسىزدىگىنە نۇقسان كەلتىرۋى مۇمكىن، - دەيدى «كاسپەرسكيي زەرتحاناسىنىڭ» بالالاردىڭ ينتەرنەت-قاۋىپسىزدىگى جونىندەگى ساراپشىسى داريا لوسيەۆا. – اتا-انالاردىڭ نەگىزگى مىندەتى
– بالاعا الەۋمەتتىك جەلىلەر ارقىلى كىممەن سويلەسۋگە بولاتىنىن، كىممەن سويلەسۋ وتە ءقاۋىپتى ەكەنىن ۇيرەتۋ. بۇل ورايدا Kaspersky Safe Kids سياقتى ارنايى باعدارلامالار سيفرلىق الەمدەگى بالالار ءۇشىن ساقتاندىرۋدىڭ وزىندىك ءبىر ءتۇرى بولىپ قانا قويماي، ەرەسەكتەرگە ناعىز قاۋىپ-قاتەردى دەر كەزىندە بايقاۋعا دا كومەكتەسەدى».
«مەن «سينيي كيت» جانە باسقا دا توپتار پايدا بولعاندا ينتەرنەت-قاۋىپسىزدىك تۋرالى ويلانا باستادىم. ەڭ الدىمەن ۇلكەن ۇلىممەن سويلەستىم. بۇل جايىندا بالالار 9-10 جاسقا كەلگەندە اڭگىمەلەسۋگە بولادى دەپ ويلايمىن. بالانىڭ الەۋمەتتىك جەلىدە وتىرۋ ۋاقىتىن شەكتەۋگە بولادى دەپ ەسەپتەيمىن، توپتاردىڭ قانداي بولاتىنىن، نەنى قاراۋعا بولمايتىنىن، قانداي سىلتەمەلەردى مۇلدەم اشپاعان دۇرىس ەكەنىن ءتۇسىندىرۋ قاجەت. جەلىدە بالانىڭ ارەكەتىن باقىلاعان دۇرىس، ءبىراق بايىپپەن. سوندىقتان بالانىڭ قانداي سايتتارعا قاشان كىرگەنىن بىلۋگە مۇمكىندىك بەرەتىن باعدارلامانى قولدانعان وتە ءتيىمدى، ونى تالداپ، قانداي دا ءبىر ارەكەتتەردى قولعا الۋعا بولادى»، - دەيدى «كاسپەرسكيي زەرتحاناسىنىڭ» جاس ينتەرنەت-قولدانۋشىلاردى قورعاۋ تالپىنىسىن قولدايتىن بەلگىلى جۋرناليست، قوعام قايراتكەرى جاننا احمەتوۆا.
