قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ كەيبىر زاڭنامالىق اكتىلەرىنە قۇقىق قورعاۋ قىزمەتىنىڭ پروسەستىك نەگىزدەرىن جاڭعىرتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا وزگەرىستەر مەن تولىقتىرۋلار ەنگىزىلدى.

بۇگىنگى تاقىرىپ قۇقىق قورعاۋ قىزمەتىنىڭ پروسەستىك نەگىزدەرىن جاڭارتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا زاڭ جوباسىن تالقىلاۋ بولىپ تابىلادى.

تالقىلاناتىن زاڭ جوباسى كەلەسىگە باعىتتالعان قىلمىستىق-پروسەستىك كودەكسكە ەنگىزىلەتىن تۇزەتۋلەردى كوزدەيدى:

• قىلمىستىق پروسەستە ازاماتتاردى قورعاۋ دەڭگەيىن ارتتىرۋ جانە جازالاۋدى تومەندەتۋ؛
• قىلمىستىق پروسەستىڭ جارىستاستىعىن، ەڭ الدىمەن ادۆوكاتتاردىڭ پروسەستىك مۇمكىندىكتەرىن كەڭەيتۋ ەسەبىنەن ارتتىرۋ؛
• قىلمىستىق ىستەردى تەرگەپ-تەكسەرۋ پروسەدۋراسىن جەڭىلدەتۋ جانە قىلمىستىق پروسەستىڭ ۇنەمدىلىگىن قامتاماسىز ەتۋ؛
• سوتقا دەيىنگى ساتىدا سوت باقىلاۋىن ءارى قاراي كەڭەيتۋ؛
• سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ ورگاندارى، پروكۋراتۋرا جانە سوت اراسىندا وكىلەتتىكتەردىڭ قايتالانۋىن جويۋ جانە انىق ءبولۋ.

سونىمەن قاتار، زاڭ جوباسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى سوتقا دەيىنگى ساتىدا سوت باقىلاۋىن پاراللەلدى كەڭەيتۋمەن بىرگە سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ ورگاندارى، پروكۋراتۋرا جانە سوت اراسىندا وكىلەتتىكتەردىڭ قايتالانۋىن جويۋ جانە انىق ءبولۋ بولىپ تابىلادى.

اتالعان باعىت «ۇلت جوسپارى – 100 ناقتى قادام» 22-قادامىنا سايكەس كەلەدى، ادامنىڭ جانە ازاماتتاردىڭ كونستيتۋسيالىق قۇقىن شەكتەيتىن بارلىق تەرگەۋ قىزمەتى جونىندەگى وكىلەتتىلىكتى تەرگەۋ سۋدياسىنا بىرتىندەپ بەرۋدى كوزدەيدى.

سونىمەن، تەرگەۋ سۋدياسى جاسىرىن تەرگەۋ ارەكەتتەرىن سانكسيالاۋ بويىنشا وكىلەتتىكتەر، ۇلگىلەردى ماجبۇرلەپ الۋ جانە كۋالاندىرۋ بويىنشا وكىلەتتىكتەر بەرىلەتىن بولادى. كەپىلدى سانكسيالاۋدىڭ قايتالانۋىن جويۋ ماقساتىندا تەك سوت ىسكە اسىرىلاتىن بولادى.

ءتارتىپتىڭ ءوزى دە جەڭىلدەتىلگەن. سانكسيا بەرۋ تۋرالى تەرگەۋشىنىڭ ءوتىنىشحاتى پروكۋرور ارقىلى ەمەس، تىكەلەي سوتقا بارادى. وعان تەك حابارلايتىن بولادى جانە ەگەر ول كەلىسپەسە، ول ءوزىنىڭ پوزيسياسىن سوتقا جولدايتىن بولادى.

پروكۋرور ارقىلى سوتقا تەك 3 سانكسيا بارۋى ءتيىس – كۇزەتپەن ۇستاۋ، ءۇيقاماق جانە ەكستراديسيالىق قاماۋ.

ناتيجەسىندە، سوتتان باسقا ەشقانداي ورگان ادامنىڭ قۇقىقتارىن شەكتەي المايدى.

جاسىرىن تەرگەۋ ارەكەتتەرىن سانكسيالاۋ.

قولدانىستاعى قىلمىستىق-پروسەستىك كودەكسكە سايكەس، سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ ورگانىنىڭ قاۋلىسى بويىنشا جاسىرىن تەرگەۋ ارەكەتتەرىن جۇرگىزۋ سانكسياسىن قازاقستان رەسپۋبليكاسى باس پروكۋرورى جانە ونىڭ ورىنباسارلارى، وبلىس پروكۋرورلارى جانە وعان تەڭەستىرىلگەن پروكۋرورلار بەرەدى.

زاڭ جوباسى بويىنشا ۇسىنىلاتىن رەداكسياعا سايكەس، جاسىرىن تەرگەۋ ارەكەتتەرى تەرگەۋ سۋدياسىنىڭ سانكسياسىمەن، سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋدى ىسكە اسىراتىن تۇلعانىڭ نەمەسە وسى كودەكسپەن ءتيىستى قاۋلى شىعارۋعا ۋاكىلەتتى باسقا لاۋازىمدى تۇلعالاردىڭ ءۋاجدى قاۋلىسىنىڭ نەگىزىندە جۇرگىزىلەدى.

جاسىرىن تەرگەۋ ارەكەتتەرىن جۇرگىزۋ تۋرالى قاۋلى شىعارىلعاننان كەيىن جيىرما ءتورت ساعات ىشىندە اتالعان تەرگەۋ ارەكەتىن جۇرگىزۋدىڭ نەگىزدىلىگىن راستايتىن ماتەريالدارمەن بىرگە تەرگەۋ سۋدياسىنا ۇسىنىلادى.

جاسىرىن تەرگەۋ ارەكەتىن سانكسيالاۋ ءتيىستى قاۋلىنىڭ سوتقا تۇسكەن ساتىنەن ون ەكى ساعات ىشىندە جۇرگىزىلەدى.

قوسىمشا ماتەريالداردى سۇراتۋ قاجەتتىلىگى بولعان جاعدايدا، بەلگىلەنگەن مەرزىمنەن اسقاندا، ءبىراق جيىرما ءتورت ساعاتتان كوپ ەمەس مەرزىمدەگى قاۋلىنى قاراستىرۋعا جول بەرىلەدى.

شىعارىلعان قاۋلىنىڭ نەگىزسىزدىگى جاعدايىندا تەرگەۋ سۋدياسى ونى سانكسيالاۋدان باس تارتادى.

جاسىرىن تەرگەۋ ارەكەتىن سانكسيالاۋ بارىسىندا ۇسىنىلعان اقپاراتتىڭ شىنايىلىعىنا كۇمان بولسا، تەرگەۋ سۋدياسى قاۋلىنى سانكسيالاپ، جيىرما ءتورت ساعات ىشىندە ونىڭ زاڭدىلىعىن پروسەستىك پروكۋروردىڭ تەكسەرۋىنە باستاماشىلىق ەتۋگە قۇقىلى.

پروسەستىك پروكۋرور بەس تاۋلىك ىشىندە ءتيىستى تەكسەرۋ جۇرگىزۋ جانە ونىڭ ناتيجەلەرى تۋرالى تەرگەۋ سۋدياسىنا حابارلاۋعا مىندەتتى.

ەگەر تەكسەرۋ جاسىرىن ارەكەت جۇرگىزۋ تۋرالى قاۋلىنىڭ زاڭسىزدىعىن انىقتاعان جاعدايدا، پروكۋرور تەرگەۋ سۋدياسىنا ءتيىستى ءوتىنىشحاتتى ەنگىزۋگە مىندەتتى.

سۋدياعا قاتىستى جاسىرىن تەرگەۋ ارەكەتىن سانكسيالاۋدى قازاقستان رەسپۋبليكاسى باس پروكۋرورىمەن كەلىسىلگەن سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ ورگانىنىڭ قاۋلىسى بويىنشا استانا قالاسىنىڭ تەرگەۋ سۋدياسى جۇرگىزەدى.

قازاقستان رەسپۋبليكاسى باس پروكۋرورىنا قاتىستى جاسىرىن تەرگەۋ ارەكەتىن سانكسيالاۋدى قازاقستان رەسپۋبليكاسى باس پروكۋرورىنىڭ ءبىرىنشى ورىنباسارىمەن كەلىسىلگەن سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ ورگانىنىڭ قاۋلىسى بويىنشا استانا قالاسىنىڭ تەرگەۋ سۋدياسى جۇرگىزەدى.

ادامنىڭ قۇقىقتارىنىڭ پايداسىنا شەشىلەتىن نوۆەللالارعا 72-دەن 48-ساعاتقا دەيىن، ال كامەلەتكە تولماعانداردى 24 ساعاتقا دەيىن سوتتىڭ سانكسياسىنسىز ازاماتتاردى ۇستاۋ مەرزىمىن قىسقارتۋ جاتقىزىلادى.

قولدانىستاعى قىلمىستىق-پروسەستىك كودەكسكە سايكەس، كۇزەتپەن ۇستاۋ بۇلتارتپاۋ شاراسىن تاڭداۋ تۋرالى قاۋلى، سوت الدىندا ونى سانكسيالاۋ تۋرالى ءوتىنىشحات بارلىق تىركەلگەن ماتەريالدارمەن بىرگە ۇستاۋ مەرزىمى وتكەنگە دەيىن ون سەگىز ساعاتتان كەشىكتىرمەي پروكۋراتۋراعا ۇسىنۋ قاجەت.

پروكۋرور اتالعان ءوتىنىشحاتتى كەلىسكەننەن كەيىن، ونى راستايتىن ماتەريالدارمەن بىرگە ۇستاۋ مەرزىمى وتكەنگە دەيىن ون ەكى ساعاتتان كەشىكتىرمەي سوتقا جولدانادى.

ال تالقىلاناتىن زاڭ جوباسىنا سايكەس، كۇزەتپەن ۇستاۋ بۇلتارتپاۋ شاراسىن تاڭداۋ قاجەتتىلىگى كەزىندە، سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋدى ىسكە اسىراتىن تۇلعا سوت الدىندا اتالعان شارانى قولدانۋعا سانكسيا بەرۋ تۋرالى ءوتىنىشحاتتى قوزعاۋ تۋرالى قاۋلىنى شىعارادى. قاۋلىعا ءوتىنىشحاتتىڭ نەگىزدىلىگىن راستايتىن قىلمىستىق ءىس ماتەريالدارىنىڭ راستالعان كوشىرمەلەرى تىركەلەدى.

كۇدىكتى تۇلعانى ۇستاۋ مەرزىمىندە پروكۋرور ءوتىنىشحاتتىڭ نەگىزدىلىگىن راستايتىن قىلمىستىق ءىستىڭ ماتەريالدارىمەن تانىسۋعا قۇقىلى.

پروكۋرور سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋدى ىسكە اسىراتىن تۇلعانىڭ ءوتىنىشحاتىن زەرتتەگەننەن كەيىن، وتىنىشحاتپەن كەلىسەدى نەمەسە ءۋاجدى قاۋلىمەن ونى قولداۋدان باس تارتادى جانە (نەمەسە) باسقا بۇلتارتپاۋ شاراسىن تاڭداۋ تۋرالى ماسەلەنى شەشەدى.

پروكۋرور ۇستاۋ مەرزىمى اياقتالعانعا دەيىن سەگىز ساعاتتان كەشىكتىرمەي تەرگەۋ سۋدياسىنا كۇزەتپەن ۇستاۋدى سانكسيالاۋ تۋرالى ءوتىنىشحاتتى قوزعاۋ تۋرالى قاۋلىنى ءوتىنىشحاتتىڭ نەگىزدىلىگىن راستايتىن قىلمىستىق ءىس ماتەريالدارىنىڭ كوشىرمەلەرىمەن بىرگە ۇسىنۋعا مىندەتتى. 

جەتپىس ەكى ساعاتقا دەيىن ۇستاۋ مەرزىمى تەك كۇردەلى ىستەر بويىنشا:

• اسا اۋىر قىلمىستار بويىنشا؛
• تەرروريستىك نەمەسە ەكسترەميستىك قىلمىستار بويىنشا؛
• جاپپاي تارتىپسىزدىك؛
• قىلمىس توبىنىڭ قۇرامىندا قىلمىس جاساۋ؛
• زاڭسىز ەسىرتكى اينالىمى، كامەلەتكە تولماعانداردىڭ جىنىستىق قول سۇعىلماۋشىلىق، ولىمگە سوقتىرعان قاساقانا ارەكەتتەر بويىنشا؛
• سونىمەن قاتار الىس جول نەمەسە قاتىناس جولدارىنىڭ بولماۋى، سونىمەن قاتار توتەنشە جاعدايلار شارتى نەمەسە توتەنشە جاعدايلار سالدارىنان، تەرگەۋ سۋدياسىنا تۇلعانى ۋاقىتىلى جەتكىزۋدى قامتاماسىز ەتۋ مۇمكىن بولماعان جاعدايدا جۇرگىزىلەدى.

جاسىرىن تەرگەۋ ارەكەتتەرى جۇرگىزىلگەن تۇلعاعا سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ ورگانى ولاردىڭ ناتيجەلەرىمەن تانىستىرماي، كەيىن حابارلاۋ راسىمدەرىن ەنگىزۋدى كوزدەيدى. تۇلعاعا قىلمىستىق ءىس بويىنشا قورىتىندى شەشىمىن ەنگىزگەن ساتتەن التى ايدان كەشىكتىرمەيتىن مەرزىمدە حابارلانۋى ءتيىس.

اتالعان مەرزىمدى تەرگەۋ سۋدياسى سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ ورگانىنىڭ ءۋاجدى ءوتىنىشحاتى بويىنشا ءبىر جىلعا دەيىن ۇزارتۋى مۇمكىن.

 جاسىرىن تەرگەۋ ارەكەتتەرى جۇرگىزىلگەن تۇلعا حابارلانعان ساتتەن ون بەس كۇن ىشىندە سوتقا جۇرگىزىلگەن ءتيىستى جاسرىن تەرگەۋ ارەكەتتەرىن زاڭسىز دەپ تانۋ جانە كەلتىرىلگەن شىعىندى (ونداي بولسا) وتەۋ تۋرالى ارىزبەن جۇگىنۋگە قۇقىعى بار.

تەرگەۋ سۋدياسى سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ ورگانىنىڭ ءۋاجدى ءوتىنىشحاتى بويىنشا، ەگەر جاسىرىن تەرگەۋ ارەكەتتەرىن جۇرگىزۋ دەرەگى اقپاراتى جاريالاۋ مەملەكەتتىڭ، قوعامنىڭ مۇددەلەرىنە جانە ءۇشىنشى تۇلعالاردىڭ قاۋىپسىزدىگىنە ءقاۋىپ توندىرسە، تۇلعانى وعان قاتىستى جاسىرىن تەرگەۋ ارەكەتتەرىن جۇرگىزۋ تۋرالى حابارلاماۋعا كەلىسە الادى.

حابارلاۋ تەتىگىن ەنگىزۋ ادامنىڭ ءوز قۇقىقتارىن جانە بوستاندىعىن، ەگەر ول بۇزىلسا، زاڭنامادا كوزدەلگەن بارلىق بارلىق تاسىلدەرمەن قورعاۋعا مۇمكىندىك بەرەدى.

قىلمىستىق پروسەستىڭ جارىستاستىعىن ارتتىرۋ ماقساتىندا، زاڭ جوباسى تەرگەۋ ارەكەتتەرىن جۇرگىزۋ تۋرالى (جاسىرىن تەرگەۋ ارەكەتتەرىن ەسەپتەمەگەندە) وتىنىشحاتپەن سوتقا تىكەلەي جۇگىنۋ ارقىلى دالەلدەمە اقپاراتىن جيناۋ بويىنشا ادۆوكاتتىڭ قۇقىقتارىن كەڭەيتۋدى ۇسىنادى.

قىلمىستىق-پروسەستىك كودەكستىڭ ۇسىنىلاتىن رەداكسياسىنىڭ 70-بابىنا سايكەس، ىسكە قورعاۋشى رەتىندە قاتىساتىن ادۆوكات تەرگەۋ سۋدياسى الدىندا ساراپتاما نەمەسە سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ ورگانىنىڭ، جاسىرىن تەرگەۋ ارەكەتتەرىن ەسەپتەمەگەندە، اتاپ ايتقاندا، قىلمىستىق قۋدالاۋ ورگانى وسىنداي ءوتىنىشحاتتى قاناعاتتاندىرۋدان نەگىزسىز باس تارتسا نەمەسە ول بويىنشا ءۇش تاۋلىك ىشىندە شەشىم قابىلداماسا، تەرگەۋ ارەكەتتەرىن جۇرگىزۋدى تاعايىنداۋ تۋرالى ءوتىنىشحات مالىمدەۋگە قۇقىلى.

وسىلايشا، ادۆوكاتتار سۋديا ارقىلى تەرگەۋشىلەردى وزدەرىنە قاجەت تەكسەرۋ، ءتىنتۋ، ەكسگۋماسيا جانە باسقا تەرگەۋ ارەكەتتەرىن جۇرگىزۋگە مىندەتتەي الادى.

تاراپتاردىڭ دالەلدەمەلەرمەن الماسۋى ەنگىزىلەدى. بۇل سوتتى كۇتپەي، ادامنىڭ قۇقىقتارىن قالپىنا كەلتىرۋگە قاجەت. ادۆوكاتتاردىڭ قورعاۋ ءۇشىن اسا ماڭىزى بار دالەلدەمەلەردى اشپاۋ قۇقىعى بولادى جانە ونى تەك سۋدياعا كورسەتە الادى.

كۇدىكتىنى جانە ونىڭ قورعاۋشىسىن ءىستىڭ ماتەريالدارىمەن تانىستىرۋ اياقتالعاننان كەيىن، سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋدى ىسكە اسىراتىن تۇلعا ولاردان ءوتىنىشحات جانە نە تۋرالى مالىمدەيتىنىن، باسقا قانداي ارىزدار بەرگىسى كەلەتىنىن انىقتاۋعا مىندەتتى.

سونىمەن قاتار كۇدىكتى جانە ونىڭ قورعاۋشىسى قىلمىستىق ىسكە مىندەتتى تارتىپتە تىركەلەتىن قوسىمشا دالەلدەمەلەردى جانە باسقا اقپاراتتى ۇسىنادى. سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋدى ىسكە اسىراتىن تۇلعا قوسىمشا تەرگەپ-تەكسەرۋ جۇرگىزۋگە قۇقىلى.

تاراپتاردىڭ سول كەزدەگى دالەلدەمەلەردى جانە باسقا ماتەريالدارى تولىق كولەمدە ۇسىنباۋى ولاردى جول بەرىلمەيتىن دالەلدەمە رەتىندە تانۋعا سوقتىرادى.

سونىمەن بىرگە قورعاۋ تاراپى ۋاجدەرگە قاراماستان،  سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ ورگانى ورگانىنا ءوزىنىڭ پىكىرىنشە، كۇدىكتىنى قورعاۋ مۇددەلەرىن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن اسا ماڭىزدى دالەلدەمەلەردى ۇسىنباۋعا قۇقىلى.

وسىنداي جاڭالىق تاراپتاردىڭ جارىستاستىعىن جانە ادامنىڭ قۇقىقتارىن قورعاۋدى ارتتىرۋى ءتيىس.

زاڭ جوباسى قىلمىستىق ىستەردى تەرگەپ-تەكسەرۋدى جەڭىلدەتۋ جانە پروسەستى ۇنەمدەۋدى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا، العاش رەت قىلمىستىق پروسەسكە تەرگەپ-تەكسەرۋدىڭ جاڭا نىسانى – بۇيرىقتىق ءىس جۇرگىزۋ جاڭا ءتۇرىن ەنگىزۋدى ۇسىنادى.

بۇيرىقتىق ءىس جۇرگىزۋ كۇدىكتىنىڭ، ازاماتتىق تالاپكەردىڭ ءوتىنىشحاتى نەگىزىندە، ەگەر ارەكەت دەرەگى جانە ونى جاساعان تۇلعا انىقتالسا، ءوز كىناسىنىڭ دالەلدەرىمەن كەلىسسە، ونىڭ ارەكەتتەرىن (ارەكەتسىزدىگىن) سارالاۋمەن، سونىمەن قاتار كەلتىرىلگەن شىعىن مولشەرىمەن كەلىسسە، قىلمىستىق تەرىس قىلىق جانە اۋىر ەمەس قىلمىستار بويىنشا قولدانىلاتىن بولادى.

ودان باسقا، مىندەتتى ەلەمەنت جابىرلەنۋشىنىڭ، ازاماتتىق تالاپكەردىڭ ءىستى بۇيرىقتىق ءىس جۇرگىزۋ تارتىبىندە قاراستىرۋمەن كەلىسۋ بولىپ تابىلادى.

قىلمىستىق تەرىس قىلىقتار تۋرالى ىستەر بويىنشا بارلىق ماتەريالداردى انىقتاۋ ورگانىنىڭ باستىعى بەكىتكەننەن كەيىن، پروكۋرورعا توقتاماي، قىلمىستىق ءىستى ءمانى بويىنشا قاراستىرۋ ءۇشىن بىردەن سوتقا جولداۋ ۇسىنىلادى.

بۇيرىقتىق ءىس جۇرگىزۋ تارتىبىندەگى اۋىر ەمەس قىلمىس بويىنشا قىلمىستىق ىستەر بۇيرىقتىق ءىس جۇرگىزۋ تارتىبىندە تەرگەۋ ءبولىمىنىڭ باستىعىنا/انىقتاۋ ورگانىنا كەلىسۋ ءۇشىن، ءارى قاراي پروكۋرورعا - بۇيرىقتىق ءىس جۇرگىزۋدى قولدانۋ تۋرالى قاۋلىنى بەكىتۋ ءۇشىن جولدانۋى ءتيىس، سودان كەيىن پروكۋرور ءىستى زەرتتەپ، بەكىتكەن جاعدايدا، جيىرما ءتورت ساعاتتان كەشىكتىرمەي، كۇدىكتى كۇزەتپەن ۇستالعان ىستەر بويىنشا سەگىز ساعاتتان كەشىكتىرمەي، قىلمىستىق ءىس سوتقا جولدانادى.

سوتتا قىلمىستىق ءىس كەلىپ تۇسكەن ساتتەن 3 تاۋلىككە دەيىن مەرزىمدە سۋديا سوت وتىرىسىن وتىكىزبەي، ءوز بەتىنشە قاراستىرۋى ءتيىس.

ءسويتىپ، ادام ءوز كىناسىن مويىنداسا، دالەلدەر جەتكىلىكتى بولسا، ايىپپۇلمەن كەلىسسە، وندا ۇزاق سوتقا دەيىنگى تەرگەپ-تەكسەرۋ جانە قىمبات سوت وتىرىستارى قاجەت ەمەس، سەبەبى ءىس تۇسىنىكتى، ەشكىمنىڭ كۇمانى جوق جانە ەشكىم داۋلاسپايدى.

بۇيرىقتىق ءىس جۇرگىزۋدىڭ جالپى مەرزىمى سوت قورىتىندى شەشىم شىعارعانعا دەيىن 8 تاۋلىكتەن اسپاۋى ءتيىس. اۋىر ەمەس ىستەر بويىنشا پروكۋروردىڭ ۋاقىتىن 3 تاۋلىكتەن ءبىر كۇنگە دەيىن قىسقارتتى. سوتتىڭ 15 تاۋلىكتىڭ ورنىنا، 3 تاۋلىك ۋاقىتى بولادى.

قىلمىستىق تەرىس قىلىقتاردىڭ جانە اۋىر ەمەس قىلمىستاردىڭ قوعامدىق قاۋىپتىلىگىنىڭ دارەجەسى ولاردى تەرگەپ-تەكسەرۋ شىعىندارىنا سايكەس ەمەس.

سوعان بايلانىستى ەنگىزىلەتىن ينستيتۋت اتالعان سانات بويىنشا قىلمىستىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋدى بارىنشا جەڭىلدەتۋگە ۇندەيدى، جۇرگىزىلەتىن رەفورمالاۋ ماقساتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلادى.

سونىمەن قاتار، قازىرگى ۋاقىتتا كەيبىر وڭىرلەردە ەلەكتروندىق فورماتتا پيلوتتىق رەجيمدە قىلمىستىق ىستەر تەرگەپ-تەكسەرىلىپ جاتىر.

الايدا، قولدانىستاعى قىلمىستىق-پروسەستىك كودەكستە ەلەكتروندىق فورماتتا سوت ءىسىن جۇرگىزۋ رەتتەلمەدى.

سوعان بايلانىستى، تالقىلاناتىن زاڭ جوباسىنا سايكەس قىلمىستىق-پروسەستىك كودەكسكە جاڭا 42-1 بابى ەنگىزىلەدى (قىلمىستىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋ فورماتى).

اتالعان باپتىڭ نورمالارىنا سايكەس، قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا قىلمىستىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋ قاعاز جانە (جانە) ەلەكتروندىق فورماتتا جۇرگىزىلەدى.

قىلمىستىق پروسەستى جۇرگىزەتىن تۇلعا، ءوز قاراۋى بويىنشا، ەلەكتروندىق فورماتتا قىلمىستىق سوت ءىسىن جۇرگىزە الادى، ول تۋرالى ءۋاجدى قاۋلى شىعارادى.

ەلەكتروندىق فورماتتا قىلمىستىق سوت ءىسىن جۇرگىزۋ ءارى قاراي مۇمكىن بولماعان جاعدايدا، قىلمىستىق پروسەستى جۇرگىزەتىن تۇلعا قاعاز فورماتقا وتەدى، ول تۋرالى ءۋاجدى قاۋلى شىعارادى.