بالاباقشا تاربيەشىسى ۇيىقتاعىسى كەلمەگەن بالانىڭ ەركەلىگىن كوتەرە الماي، قيانات جاساعان ۆيدەوسىن كەشە بۇكىل قازاقستان بولىپ كوردىك. كوزىمىزگە جاس كەلدى، شىندىعىن ايتقاندا. باۋىر ەتى بالامىزدى باقشاعا قالايشا قورىقپاي اپارامىز، تاربيەشىلەردىڭ قولىنا قالايشا سەنىپ تاپسىرامىز دەگەن قورقىنىش-ۇرەي پايدا بولدى.
ۆيدەودا كورگەنىمىزدەي، اتا-اناسى امانات قىلىپ تابىستاپ، الاڭسىز اقشا تابۋعا كەتكەن كەزدە تاربيەشى دەگەن ات جامىلىپ جۇرگەن بىرەۋلەر بالانى ولتىرە جازدادى. بالانىڭ ۇستىنە كورپە جاۋىپ، قىلقىندىرىپ، تۇنشىقتىرعان تاربيەشى ۇيالى تەلەفونعا تۇسىرىلگەن ۆيدەونىڭ ارقاسىندا قولعا ءتۇستى. بۇل تۋرالى سۇيىنشىلەپ ب ا ق حابارلادىق. ماسەلە وسىمەن ءتامام بولۋى كەرەك سياقتى. وكىنىشكە قاراي، ولاي ەمەس...
قاراعاندى وبلىسى ءىىب باسپا ءسوز حاتشىسى باقىتجان سادىقۇلىمەن تەلەفون ارقىلى تىلدەستىك. «بۇل ۆيدەو مامىر ايىندا تۇسىرىلگەن، ءبىراق عالامتوردا كەشە عانا پايدا بولعان. كىم جانە قانداي ماقساتپەن بۇل ۆيدەونى تۇسىرگەندىگىن ايتا المايمىز. ق ر زاڭناماسىنا سايكەس 140 باپتىڭ 2 تارماعى بويىنشا ءىس قوزعالدى» دەيدى باسپا ءسوز حاتشىسى. ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك، 140 باپ «كامەلەتكە تولماعان ادامدى تاربيەلەۋ جونىندەگى مىندەتتەردى ورىنداماۋ» ماسەلەسىنە ارنالادى. باقىتجان سادىق ۇلىنىڭ ايتۋى بويىنشا، بۇگىنگى كۇنى بالانىڭ دەنساۋلىعىن جان-جاقتى تەكسەرىپ جاتىر، ساراپتاما ناتيجەلەرى شىققاننان سوڭ ءىس سوتقا كەتپەك.
«بالاعا كۇش جۇمساعان ايەل زاڭعا سايكەس قالاي جازالانادى؟» دەگەن سۇراعىمىزعا باسپا ءسوز حاتشىسى بىلاي دەپ قىسقا-نۇسقا جاۋاپ قايىردى: «ونى سوت شەشەدى. الايدا زاڭعا سايكەس مىنانداي جازا تۇرلەرى تاعايىندالۋى مۇمكىن: 1) 300 ايلىق كورسەتكىشى كولەمىندەگى ايىپپۇل؛ 2)240 ساعاتتىق قوعامدىق جۇمىس؛ 3)72 تاۋلىككە تەمىر تورعا قامالۋ. 3 جىلدان كەيىن «تاربيەشى» قايتادان تاربيەشى بولىپ قىزمەتكە كىرىسۋگە تولىققاندى قۇقىلى ەكەن.
وسىدان كەيىن قاراعاندى وبلىسى ءبىلىم باسقارماسىنا قوڭىراۋ شالدىق. قاتىگەز ايەلدى جۇمىسقا قالاي ورنالاسقان، العان ءبىلىمى قانداي دەگەن سۇراقتاردىڭ جاۋابىن العىمىز كەلدى. باسپا ءسوز حاتشىسى ماحاببات ەڭسەبايەۆا ورىسشا عانا پىكىر بىلدىرە الاتىنىنا كەشىرىم سۇراي وتىرىپ، پوشتامىزعا ورىس تىلىندەگى كوممەنتاريي جىبەردى. قازاقشاسىن دا جارتى ساعاتتا (اۋدارماشىنىڭ اۋدارۋىنا بايلانىستى دەدى-اۆت.) جىبەرەتىندىگىن ەسكەرتتى. ءبىز قول قۋسىرىپ وتىرا المادىق، مەملەكەتتىك تىلگە اۋدارا سالدىق. قىسقاسى، 3 جاسقا دەيىنگى بالالاردى قابىلدايتىن جەكەمەنشىك بالاباقشالاردى ءبىلىم باسقارماسى باقىلاۋعا المايدى ەكەن. سەبەبى ولار جاڭا زاڭعا سايكەس ليسەنزيا تالاپ ەتىلمەيتىن قىزمەت ءتۇرى بولىپ سانالادى. تەمىرتاۋ قالاسىنداعى «ۇيشىك» جەكەمەنشىك بالاباقشاسى مەملەكەتتەن بالاعا مەكتەپكە دەيىنگى ءبىلىم بەرۋ مەن تاربيە بەرۋ بويىنشا ەشقانداي مەملەكەتتىك تاپسىرىس المايدى ەكەن. قايتالاپ ايتامىز، سەبەبى ولار 3 جاسقا دەيىنگى بۇلدىرشىندەردى قابىلدايدى. ۆيدەو مامىردا تۇسىرىلگەنى انىقتالدى. تاربيەشىنىڭ كومەكشىسى مەن جۇمىس بەرۋشى اراسىنداعى كەلىسىمشارت بۇزىلدى.
اتالمىش وقيعانى جان-جاقتى زەرتتەۋ ماقساتىندا ءبىلىم سالاسىنداعى باقىلاۋ باسقارماسى اينالىساتىن بولادى. ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگىنىڭ بالالاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋ كوميتەتىنە حات جىبەرىلدى» دەلىنەدى.
تەمىرتاۋداعى «ۇيشىك» بالاباقشاسىنىڭ باسشىسى كريستينا بوگداتوۆنا عالامتوردا تارالىپ كەتكەن ۆيدەونى كورگەن كەزدە ءوزىنىڭ دە قاتتى تاڭ قالعانىن جەتكىزدى. «ءىس قوزعالعانىن بىلەسىزدەر. ءىس اياقتالعاننان كەيىن عانا سۇحبات بەرۋگە دايىنمىن. ازىرگە ايتارىم، ول ايەل مەنىڭ ەشقانداي تانىسىم نە تۋىسىم ەمەس. تاجىريبەسى بار مامان بولاتىن. وسى ۋاقىتقا دەيىن جۇمىس ىستەگەن جەرلەرىنەن ءوز قالاۋىمەن كەتكەن. ۆيدەو تارالعانعا دەيىن دە ەرسى قىلىقتارىمەن كوزگە تۇسپەدى» دەدى كريستينا.
بالانى تۇنشىقتىرىپ، ءوزىنىڭ قاتىگەزدىگىن، بالامەن جۇمىس ىستەۋگە جارالماعان ادام ەكەندىگىن كورسەتكەن ايەلدىڭ 3 جىلدان كەيىن قايتادان تاربيەشى بولا التىندىعى الاڭداتادى. ءبىز ءوز كەزەگىمىزدە زاڭگەر كامشات ەسمۇحامبەتقىزىنا حابارلاسىپ، جاعدايدى تۇسىندىرگەن بولاتىنبىز. كامشات ەسمۇحامبەتقىزىنان جۇرتتىڭ جاعاسىن ۇستاتقان ۆيدەو بويىنشا «تاربيەشىنى» ءبىلىم سالاسى ماڭايىنا قالايشا جولاتپاۋدىڭ جولدارى جايىندا اقىل-كەڭەسىن سۇراعان بولاتىنبىز.
"140 باپپەن شەكتەلمەگەنىمىز ابزال. سەبەبى بۇل ۆيدەو مامىردا ءتۇسىرىلىپ، تەك كۇنى كەشە عالامتورعا تارالۋ ارقىلى جالپى جۇرتقا جاريا بولۋى كۇدىك تۋعىزادى. دەمەك بۇل تاربيەشى بۇعان دەيىن دە نەمەسە ۆيدەو تۇسىرىلگەننەن كەيىن دە بالاعا قاتىستى وسىنداي ىس-ارەكەتكە بارۋى ابدەن مۇمكىن. تاربيەشىدەن ۇرىس-كەرىس ەستىگەن، تاياق جەگەن بالالار اكە-شەشەسىنە ءبارىن ەگجەي-تەگجەيلى ايتىپ بەرسە، تاربيەشىنىڭ تاربيەسىزدىگىن بايقاعان، كورگەن اتا-انالار ارىز جازىپ بىرىكسە بۇل ءىستى 110-باپقا اۋىستىرۋعا بولادى. قىلمىستىق كودەكسىنىڭ 110 بابىندا بىلاي دەپ جازىلعان: "ۇدايى ۇرىپ-سوعۋ نەمەسە وزگە دە كۇش قولدانۋ ارەكەتتەرى ارقىلى ءتان زاردابىنا نەمەسە پسيحيكالىق زارداپ شەگۋگە ۇشىراتۋ، ەگەر بۇل ىس-ارەكەت دەنساۋلىققا اۋىر نەمەسە اۋىرلىعى ورتاشا زيان كەلتىرۋگە اكەپ سوقپاسا، ءبىر مىڭ ايلىق ەسەپتىك كورسەتكىشكە دەيىنگى مولشەردە ايىپپۇل سالۋعا نە سول مولشەردە تۇزەۋ جۇمىستارىنا نە ەكى جىلعا دەيىنگى مەرزىمگە باس بوستاندىعىن شەكتەۋگە نە سول مەرزىمگە باس بوستاندىعىنان ايىرۋعا جازالانادى""،-دەيدى زاڭگەر حانىم.
كامشات ەسمۇحامبەت قىزى وسىنداي قىزمەتكەردى جۇمىسقا العان، ونىڭ پسيحيكالىق اۋىتقۋىن بايقاماعان جۇمىس بەرۋشىنى دە جازا تارتۋدى ۇسىندى. سونىمەن قاتار بالامەن جۇمىس جاسايتىن قىزمەتكەرلەردى تۇراقتى تۇردە پسيحولوگيالىق سىناقتان وتكىزىپ تۇرۋعا ۇسىنىس جاسادى.
