ەلوردامىز ەرەكشە مارتەبە الىپ، قالىپتاسقالى بەرى ونىڭ تاريحىندا كوپتەگەن اكىمدەر قىزمەت اتقاردى. استانا قالاسىنىڭ اكىمى لاۋازىمى ادىلبەك جاقسىبەكوۆ 1997 جىلدىڭ جەلتوقسان ايىنان قىزمەتكە كىرىسكەن كەزىنەن رەسمي پايدا بولدى. ءدال سول ۋاقىتتا الماتىدان ۇلى كوش قوزعالىپ، سارىارقاعا كەلىپ قونىس تەۋىپ جاتقان كەزى بولعانى ءبارىمىزدىڭ ەسىمىزدە. ول كەزدە الماتىدان كوشىپ كەلگەن شەنەۋنىكتەر سۋىق ۇيلەردە توڭىپ، ءبىر قينالسا، ەندى كەيبىرەۋلەرى مۇندا الماتىداعىداي دۇرىس تاماق ىشەتىن جەر جوق ەكەن دەسىپ ءجۇردى. ءالى استانالىق ينفراسترۋكتۋرا قالىپتاسپاعان قالانىڭ ءومىرىن دۇرىس جولعا قويۋ ادىلبەك رىسكەلدى ۇلى ءۇشىن اسا ءبىر ۇلكەن سىناق بولدى. ءبىراق ول بۇل جۇمىستى جاقسى اتقارا ءبىلدى جانە ەلباسىنىڭ كوڭىلىنەن شىقتى. وعان دالەل، ونىڭ كەيىن ءار جىلدارى مينيستر، مەملەكەتتىك حاتشى جانە پرەزيدەنت اكىمشىلىگىنىڭ باسشىسى سياقتى جاۋاپتى دا جوعارى قىزمەتتەردە بولعانى. سونىمەن قاتار جاقسىبەكوۆ مىرزانىڭ 2014-2016 جىلدارى دا قالانى قايتا باسقارعان كەزى بولعانىن ەستەرىڭىزگە سالا كەتكىمىز كەلەدى.

2004 پەن 2006 جىلدارى اكىم بولعان ءومىرزاق شۇكەيەۆ تە ءوز دەڭگەيىندە قالانىڭ كوممۋنالدىق-شارۋاشىلىق قىزمەتىن اقساتپاي جاقسى قىزمەت اتقارا ءبىلدى. ويتكەنى وعان دەيىن ءومىرزاق ەستاي ۇلى 1998 جىلدان باستاپ اتتاي 6 جىل قوستاناي وبلىسىنىڭ اكىمدىگىن باسقارىپ، اكىم رەتىندە مىقتى تاجىريبەسى قالىپتاسقان بولاتىن.

ەكى جىلعا (2006-2008) جەتەر-جەتپەس قالا باسشىسى بولعان اسقار مامين دا بۇعان دەيىن قالا اكىمىنىڭ ورىنباسارى بولىپ قىزمەت اتقارعانى ونىڭ اكىم رەتىندە جۇمىس ىستەۋىنە كوپ سەپتىگىن تيگىزگەن ەدى. قالاي دەگەنمەن دە 1996-2000 جىلدار ارالىعىندا استانا قالاسى ءالى قالىپتاسىپ ۇلگەرمەگەن كەزدە قيىندىقتار كوپ بولعانى باسەنەدەن بەلگىلى. سول كەزدەردە جۇمىس ىستەگەن اسقار ۇزاقباي ۇلى دا اكىم رەتىندە كوپ جۇمىستىڭ ءمانىسىن تۇسىنە ءبىلدى جانە ءساتتى جۇمىس ىستەي ءبىلدى.

ال، ەندى 2008 جانە 2014 جىلدار ارالىعىندا جۇمىس ىستەگەن يمانعالي تاسماعامبەتوۆ تۋرالى اڭگىمە مۇلدەم بولەك دەسەك بولادى. بۇل اكىمنىڭ كەزىندە قالانىڭ جولدارى مەن اۋلالارى جاڭاشا رەڭ الىپ، مىقتى وزگەردى. كوپتەگەن ۇلكەن كەشەندەر سالىنىپ، ەلوردا ۇلكەيىپ كەڭىدى. ونىمەن قويماي حالىق ءالى كۇنگە دەيىن اڭىز قىلىپ ايتاتىن يمانعالي اعامىزدىڭ تۇنگى ۋاقىتتا اۆتوماشينە رولىنە ءوزى وتىرىپ الىپ، قالانى ارالاپ، نىسانداردى تەكسەرۋى قالا دامۋىنا ەرەكشە سەرپىلىس بەرگەن ەدى. 2010 جىلى ەۋروپاداعى قاۋىپسىزدىك پەن ىنتىماقتاستىق ۇيىمىنىڭ ءسامميتى ابىرويمەن وتكىزىلسە، 2011 جىلى بولعان VII قىسقى ازيادا ويىندارى ەسىمىزدە جاقسى جاقتارىمەن قالدى.

ق ر پرەزيدەنتى اكىمشىلىگىنىڭ قازىرگى باسشىسى اسەت يسەكەشيەۆتىڭ ءومىربايانىنا ۇڭىلسەك، ونىڭ ەڭبەك جولىن قاراپايىم جۇمىسشى بولىپ باستاعانىن كورۋگە بولادى. قالا اكىمى بولىپ تۇرعان كەزىندە حالىققا جاقىن بولۋدى ماقسات تۇتتى. الەۋمەتتىك جەلىلەردە وتە بەلسەندى بولدى. قالا اكىمدىگى تاراپىنا ايتىلعان سىندارعا دەر كەزىندە جاۋاپ بەرۋگە تىرىسىپ وتىردى. جانە كوپتەگەن جاعدايدا ماسەلەلەر وڭ شەشىلىپ تە وتىردى. سونىمەن قاتار، 2017 جىلعى وتكەن EXPO حالىقارالىق كورمەcءىنىڭ ءساتتى ءوتۋى وسى اكىم كەزىندە جۇزەگە استى.

وسىدان تۋرا ءبىر اي بۇرىن تاعايىندالعان جەتىنشى اكىم سۇلتانوۆ مىرزانىڭ ءومىربايانىنا كوز جۇگىرتسەك، اكىمدىكتەردە ىستەپ كورمەگەن ەكەن. ياعني، ونىڭ قانشالىقتى «شارۋاقور» ەكەندىگى ازىرگە بەلگىسىز. ەگەر دە ءبىزدىڭ كەيىپكەرىمىز بۇرىندارى قالانىڭ كوممۋنالدىق–شارۋاشىلىق نەمەسە قارجى-ەكونوميكالىق ومىرىنە قاتىستى قىزمەتتەر اتقارعان بولسا مۇنداي اڭگىمە قوزعاماس ەدىك. تىم بولماعاندا كەز-كەلگەن وبلىستىق نەمەسە رەسپۋبليكالىق قالا اكىمدىكتەرىندە جۇمىس ىستەسە، قازىرگى لاۋازىمىنا جاراسىمدى بولىپ تۇرار ەدى.

• قىستا عانا ەلباسىدان ەسكەرتۋ ەستىگەن باقىت سۇلتانوۆ بۇگىن ەلوردانىڭ اكىمى اتاندى

وتكەن جۇمادا بولعان جولداۋ كەزىندە ب.سۇلتانوۆ مىرزانىڭ اتى ماقتالىپ تا، داتتالىپ تا اتالمادى. ۇكىمەت مۇشەسى بولىپ تۇرعاندا ەلباسىنان بىرنەشە ەسكەرتۋ العانى بار بولاتىن.

• جاياۋ، الىس ەمەس جۇمىس تا، سۇلتانوۆ مىرزا!

ازىرگە اكىمىمىزدىڭ بار ايتقانى، ءا.يسەكەشيەۆ باستاعان جۇمىستاردى جالعاستىرامىن دەگەنى. سونىمەن قاتار قالا كوشەسىندە بولىپ جاتقان جارمەڭكەگە كەلىپ، الما ساتىپ الۋ سياقتى وزىنە ارزان پيار جاساعانىن ەسەپكە الماساق، ب.سۇلتانوۆتىڭ ءوزىن مىقتى كورسەتۋگە ءالى مۇمكىندىكتەر وتە كوپ.

• الما جەگەن اكىم "جۇماقتان" قۋىلمايمىن دەسە، ءبىزدىڭ كەڭەسكە قۇلاق ءتۇرسىن

ول ءۇشىن كۇن تارتىبىندە تۇرعان تومەندەگى ماسەلەلەردى شەشىپ تاستاسا، مىنانداي اكىمنەن اينالمادىق پا دەپ تامسانار ەدىك. ءتىپتى شاڭ جۋىتپاي قورعاشتار ەدىك. سونىمەن، قازىرگى تاڭداعى استانانىڭ پروبلەمالارى قانداي دەسەك، ول مىنالار:

1. تۇرعىن ءۇي شارۋاشىلىعى پروبلەمالارى. ياعني حالىق اراسىندا «كسك» دەپ اتالىپ كەتكەن مەكەمەلەر جۇمىسى كوڭىل كونشىتەتىندەي دەڭگەيدە ەمەس. ءار كووپەراتيۆ وزىنشە جەكە «حاندىق» سياقتى ساياسات جۇرگىزەدى جانە جۇمىس ىستەيدى. كوبىنە-كوپ تۇرعىنداردىڭ پىكىرىمەن ساناسۋ ءالى دە جوق. ەگەر ولاردىڭ جۇمىسى دوڭگەلەنىپ ءجۇرىپ جاتسا، ارينە، مۇنداي سىناماس ەدىك. ودان بولەك وقتىن-وقتىن سۋدىڭ توقتاپ نەمەسە ەلەكتر جارىعىنىڭ ءوشىپ قالۋى، جىلۋدىڭ دۇرىس بەرىلمەۋى، ۇيلەردىڭ شاتىرى مەن توبەلەرىنەن سۋ تامشىلاۋى جانە تاعى باسقاداي جاعدايلاردى ايتساق بولادى.
2. قالا كوشەلەرىن اباتتاندىرۋ مەن جيناۋ. جاز بولسا، كوشەلەر سۋعا تولىپ، قايىقپەن جۇزەمىز دە، قىس تۇسسە ومبى قارعا باتىپ جاتاتىنىمىز بار. اسىرەسە بوراندى كۇندەرى قاراپايىم ادامدارعا ءجۇرىپ-تۇرۋ قيىنعا سوعادى. البەتتە، قالانىڭ سول جاعالاۋىنداعى ورتالىق كوشەلەر قاردان جاقسى تازارتىلاتىن بولار، ءبىراق وڭ جاعالاۋ تۋرالى بۇلايشا ايتا المايمىز. ەسكى قالا جاقتا اۋىلداعى كوشەلەردىڭ جاعدايىنان ناشار جەرلەردى كەزدەستىرۋگە بولادى. ول جەرلەردە قوقىس پەن كۇلدىڭ ايلاپ-جىلداپ ءۇيىلىپ  جاتا بەرۋى، ارىقتاردىڭ سول قوقىسقا تولىپ بىتەلىپ قالۋى سياقتى انتيسانيتاريالىق جاعدايلار بەلەڭ العان.
3. كوپتەگەن قۇرىلىسى توقتاپ قالعان كوپ قاباتتى ۇيلەردىڭ جاعدايى سول سىرەسكەن قالپىندا تۇر. بىلتىردان باستاپ قالا اكىمدىگى مەن قالالىق پروكۋراتۋرا بۇل ماسەلەنى قولعا العان دا بولاتىن. ءبىراق ءالى دە سەرپىلىس كەرەك سياقتى. الدىڭعى اكىمدەر قانشا جەردەن تىرىسقانمەن دە شەشۋى قيىن كۇرمەۋ بولىپ تۇر.
4. قالالىق كولىك پەن اۆتوتۇراق ماسەلەسى. بۇرىنعىعا قاراعاندا جاقسارعانمەن، ءالى كوڭىلدەن تولىق شىعاتىن دەڭگەيدە ەمەس. تولىققاندى جاقسى جۇرەتىن 2-3 مارشرۋت بولماسا، كوپتەگەن اۆتوبۋستار وتە سيرەك جۇرەدى. قىستىڭ ايازىندا توڭىپ قالماس ءۇشىن جاسالعان جابىق ايالدامالار وتە از. كەيبىر مارشرۋتتاردا ءالى دە ەسكى اۆتوبۋستار قاتىناپ ءجۇر. اۆتوتۇراقتاردىڭ كوپشىلىگى ءقازىر اقىلى بولىپ جاتىر. حالىق وعان دا قارسى ەمەس. ءبىراق دىتتەگەن جەرىڭىزگە ۋاقىتىندا جەتكەنىڭىزبەن، كولىگىڭىزدى قوياتىن ورىن تاپپاي مينيسترلىكتەر ءۇيى، بايتەرەك، قازمۇنايگاز سياقتى عيماراتتاردى 10-20 رەت اينالىپ قالاتىن كەزدەر بولادى.
5. مەكتەپتەر مەن بالاباقشالار جاعدايى. جاڭادان سالىنىپ جاتقان ۇيلەردىڭ ماڭايىندا مەكتەپتەر جوق. بالالار الىسقا قاتىناپ وقيدى. بۇل اسىرەسە قىستىڭ كۇنى قيىننىڭ قيىنى ەكەنى تۇسىنىكتى جاعداي. ال، بالاباقشا ماسەلەسىندە ورىن الۋ مۇمكىن ەمەس دەپ جىلاپ جۇرگەن اتا-انالار وتە كوپ. ءتىپتى، بالاسى 6 جاسقا تولىپ، مەكتەپكە باراتىن كەزدە بالاباقشاعا جولداما العان انانىڭ نەگە بۇلاي مازاق قىلادى دەپ جىلاپ وتىرعان ساتتەرىن دە كوردىك.
6. ەكولوگيا ماسەلەلەرى. قىستىڭ كۇندەرى ايازدا كومىر كوپ جاعىلسا، ەلوردا اسپانىن كوك ءتۇتىن تورلاپ تۇرىپ الاتىنى بار. ونى ەكولوگ ماماندار شىرىلداپ ايتىپ تا ءجۇر. وتكەن جىلى عانا جاسىل ەنەرگيا دەپ جەر جاھانعا ايقايلاپ وتكىزگەن كورمەمىزدەن قانداي ناتيجە كورىپ وتىرمىز؟ ەكولوگيانىڭ تاعى ءبىر ماسەلەسى ول قالادا اعاشتاردىڭ وتە ازدىعى. سول جاعالاۋدا وتىرعىزىلعان اعاشتار دۇرىس كۇتىم كورمەگەننەن تەز ءولىپ قالىپ جاتادى. ايتەۋىر ەسەپ ءۇشىن وتىرعىزا ما الدە باسقاداي سەبەبى بار ما باس قالامىز ءالى كوگەرمەي-اق قويدى.
7. قالاداعى بۇقارالىق سپورتتىڭ جاعدايى. قۇدايعا شۇكىر، ەلوردانىڭ تورىندە حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي كوپتەگەن سپورت نىساندارى سالىپ جاتىر. وندا ءتۇرلى دەڭگەيدەگى جارىستار دا وتۋدە. ءبىراق كوبىنە-كوپ سول نىساندار قاڭىراپ بوسقا تۇراتىن سياقتى. سول سەبەپتى، سول نىسانداردا قالا تۇرعىندارى، اسىرەسە مەكتەپ وقۋشىلارى ءۇشىن، باعاسى تەگىن بولماسا دا جاقسىلاپ ارزانداتىلعان سپورت ۇيىرمەلەرى جۇمىس ىستەسە. كۇنكورىس دەڭگەيى ورتا نەمەسە ورتادان تومەن وتباسىلار استانادا جەتىپ ارتىلاتىندىقتان، وسىنداي جاقسى جاعدايلار كوپتەپ جاسالسا، بالالاردىڭ سپورت پەن دەنە شىنىقتىرۋعا دەگەن قۇمارلىقتارى ارتىپ، بولاشاقتا چەمپيوندارىمىز كوپ بولار ەدى. سپورت پەن سالاۋاتتى ءومىر سالتىنا قاتىستى تاعى ءبىر ماسەلە ول قالا كوشەلەرىندە ۆەلوجولاقتاردى كوبەيتۋ. سول جاعالاۋداعى ۇلكەن كوشەلەر بولماسا، ونداي جولداردى كوزىڭىز شالمايدى. بۇرىنعى اكىم بۇل جاعىنان جاقسى ءىس باستاپ كەتكەندىگىن ايتا كەتكەن ابزال. ەندىگى كەزەك جاڭا اكىمدە.

ەلباسىنىڭ قالا باسشىسىنا بەرگەن تاپسىرمالارى ءوز الدىنا جەكە ءبىر اڭگىمە بولعاندىقتان ونى كەلەسى جولعا قالدىرامىز. ال، ءدال قازىرگى جاعدايدا ب.سۇلتانوۆ مىرزانىڭ ءبىز جوعارىدا ايتىپ وتكەن وتكىر ماسەلەلەردى شەشۋى ەكىجاقتى ءتيىمدى بولىپ حالىق پەن قالا بيلىگى اراسىنا التىن كوپىر ورناۋىنا جاقسى كەپىل بولا الار ەدى. زامان تالابىنا ساي ءقازىر حالىقپەن جاقىنداسۋدىڭ ەڭ وڭتايلى امالى ول الەۋمەتتىك جەلىلەردە تۇرعىندارمەن بايلانىس ورناتۋ. فەيسبۋك نەمەسە باسقا الەۋمەتتىك جەلىلەردى شولىپ وتسەڭىز، اكىم مىرزانىڭ بەلسەندىلىگى ءالى بايقالا قويمايدى. ءبىر جاعىنان اكىمگە تۇسىنىستىكپەن قاراۋ كەرەك تە بولار، مۇمكىن ول ءالى الداعى جۇمىستاردى جوسپارلاپ نەمەسە كوماندا جاساقتاۋ ماسەلەسىمەن اينالىسىپ جاتقان بولار؟!

«كاراۆان» گازەتى  باقىت سۇلتانوۆ مولشەرمەن 3 جىلداي اكىم بولادى دەپ دولبار جاساعان ەكەن. ءبىراق ونىڭ قىزمەتىنىڭ ۇزاقتىعى قالاي ءوزىن-وزى كورسەتە الۋىمەن جانە قالا حالقىمەن تىكەلەي قالاي ءتىل تابىساتىندىعىندا بولاتىندىعىن ءار كەز ۇمىتپاۋىمىز كەرەك سياقتى.

سەرىكقازى كوكەناي