قازۇۋ-دا «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا مىسىرداعى قازاقستان ەلشىلىگى مەن ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن حالىقارالىق مەكتەپ ءوتتى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ قازاقستاندى الەمگە تانىستىرۋ تاپسىرماسىن نەگىزگە العان بۇل شاراعا مىسىر اراب رەسپۋبليكاسىنان كەلگەن دەللەگاسيادا 27 ادام، ونىڭ ىشىندە 12ء-سى كاسىبي جۋرناليست جانە مىسىرلىق ەڭ ۇزدىك 15 ستۋدەنت بار.
حالىقارالىق مەكتەپ بارىسىندا شەتەلدىك قوناقتارعا ءتۇرلى ەكسكۋرسيالار ۇيىمداستىرىلدى. جەتىسۋدىڭ ەڭ تانىمال تۋريستىك جەرلەرى سانالاتىن شارىن شاتقالى مەن ۇلكەن الماتى كولىن تاماشالاپ، المااراسانعا باردى. كونە تاريحتان سىر شەرتەتىن تاريحي مۇراجايلارعا ساپارلار جۇرگىزىلدى. مىسىردان كەلگەن دەللەگاسياعا قازاق تاريحىنان، مادەنيەتى مەن سالت-داستۇرىنەن، ادەبيەتىنەن دارىستەر وقىلدى. سونداي-اق، شارا اياسىندا مىسىرلىقتارعا الماتىنىڭ كورىكتى جەرلەرى تانىستىرىلدى..
ارنايى ەكسكۋرسيادان كەيىن شەتەلدىك قوناقتارمەن بىرگە جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىندە قازاق-اراب جۋرناليستيكاسىنىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن تالقىلاۋعا ارنالعان قورىتىندى دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى. جيىنعا ەلىمىزدىڭ ءبىرقاتار بۇقارالىق اقپارات قۇرالدارىنىڭ وكىلدەرى مەن مىسىر اراب رەسپۋبليكاسىنىڭ باسپا ءسوز جۋرناليستەرى مەن ستۋدەنتتەرى قاتىستى. دوڭگەلەك ۇستەلدە جۋرناليستيكاعا دا جاڭاشىلدىق كەرەكتىگى، الايدا جاڭاشىلدىق دەپ، وتكەن نارسەنى ۇمىت قالدىرۋ ەمەس، كەشەگى مەن بۇگىنگىنى ساباقتاستىرۋ، كەمشىلىكتەردى تولىقتىرىپ، بارىنشا وقىرمان ءۇشىن جۇمىس ىستەۋ، ەڭبەكتەنۋ قاجەت دەگەن ويلار ايتىلدى. قازاق-اراب جۋرناليستەرىنىڭ باس قوسۋىندا وسى جانە وزگە دە ماسەلەلەر تالقىعا ءتۇستى. العاشقىلاردىڭ ءبىرى بولىپ ءسوز العان قازۇۋ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى ساعاتبەك مەدەۋبەك ۇلى جۋرناليستيكا سالاسىنداعى حالىقارالىق ىنتىماقتاستىقتىڭ ماڭىزىنا توقتالدى. «قازۇۋ-دىڭ الەمنىڭ ايگىلى 800 ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ ىشىندە 220 ورىن العانداعى باستى سەبەپتەرىنىڭ ءبىرى حالىقارالىق بايلانىس ورناتۋ. اي سايىن شەتەلدىك قوناقتار كەلىپ، ۋنيۆەرسيتەتپەن تانىسۋىنىڭ ار جاعىندا وسى سىزدەر وقىپ، ءبىز ەڭبەك ەتىپ جاتقان ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ بەدەلى تۇر. بۇگىن سونداي ءداستۇردىڭ ساباقتاستىعى ءبىزدى مىسىر ەلىنىڭ جۋرناليستەرىمەن بايلانىستىرىپ جاتىر. وسى ون كۇنگە جۋىق ۋاقىت ىشىندە، مىسىر ەلىنەن كەلگەن دەلەگاسيا ۋنيۆەرسيتەتىمىزدىڭ بولمىسىمەن تانىسىپ، ەرەكشەلىكتەرىن ءبىلىپ، شەبەرلىك ساباقتارىن وتكىزدى. ال بۇگىن قازاقستاندىق جۋرناليستەرمەن، جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ ۇستازدارى جانە ستۋدەنتتەرىمەن ارنايى جۇزدەسۋ ءۇشىن كەلىپ وتىر»، - دەدى جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ دەكانى.
بۇل ساپار مىسىرلىق جۋرناليستەردىڭ قازاقستانعا ءبىرىنشى رەت كەلۋى ەكەن. ولار بۇل ساپاردا قازاقستانداعى ارىپتەسەرىمەن، جۇمىس جۇيەسىمەن تانىسۋدى، ءبىلىم بەرۋ سالاسىنداعى جاڭالىقتاردى كورىپ قايتۋدى وزدەرىنە ماقسات ەتكەن. ءارى وسى سالادا جولداعان سۇراقتارى دا كوپ بولدى. ءوز سوزدەرىندە قازاق ەلىنىڭ قوناقجايلىعىن دا تىلگە تيەك ەتتى.
قازاقستاندى تانىپ-بىلگەن مىسىردان كەلگەن قوناقتار اسەرلەرىن، قازاق ەلى جايلى اقپاراتتارىن ءوز ەلدەرىندەگى باق-تا جاريالاۋدى جوسپارلاپ وتىر. اتالعان دەلەگاسيا قۇرامىندا، مىسىرداعى ەڭ تانىمال «ءال-جۋمھۋريانىڭ» گازەتىنىڭ بەلدى جۋرناليستەرى بولدى. بۇل باسىلىمنىڭ قۇرامىنا ءتورت گازەت كىرەدى، ونىڭ ەكەۋى ارابشا، قالعاندارى فرانسۋز جانە اعىلشىن تىلىندە حابار تاراتادى. گازەتتىڭ نەگىزى 1956 جىلى قالانعان. ونىڭ العاشقى سانىن شىعارعان مىسىر پرەزيدەنتى جامال ابدۋل-ناسر. باسىلىمنىڭ تارىلىمى دا جوعارى، ونىڭ 600 مىڭعا جۋىق وقىرمانى بار. وسى القالى جيىندا مىسىرلىق جۋرناليستەردىڭ ايتۋىنشا، وسى ۋاقىتقا دەيىن ولاردا جۋرناليستەردى قورعايتىن زاڭ بولماعان. ءقازىر ءتيىستى زاڭ جاسالىپ، جۋرناليست قۇقىعى قورعالىپ كەلەدى ەكەن. سونداي-اق، جۋرناليستەر وداعى دا جۇمىسىن جاساۋدا. وندا وڭ مىڭعا جۋىق جۋرناليست مۇشەلىكتە ەكەن. ال مىسىر اراب رەسپۋبليكاسىندا ءۇش ءتۇرلى گازەت جۇمىس جاسايدى. ونىڭ ءبىرىنشىسى - ۇكىمەتتىك، ەكىنشىسى - پارتيالىق، ءۇشىنشىسى - جەكە كومپانيالاردىڭ گازەتتەرى. دوڭگەلەك ۇستەلدە ءسوز العان "ءال-جۋمھۋريا" گازەتىنىڭ باس رەداكتورى مۇحاممەد تالاات مىرزا قازاقستاندىقتارعا العىس ءبىلدىرىپ، ءوزى باسقارىپ وتىرعان باسىلىم تۋرالى توقتالدى.
- ءبىز قازاقستانداعى ەڭ ۇزدىك، ءارى الەمگە تانىمال ۋنيۆەرسيەتتەردىڭ قاتارىنان كورىنگەن ءال-فارابي اتىنداعى قازاق ۇلتتىق ۋنيۆەرسيتەتى تىنىس-تىرشىلىگىمەن تانىسقانىمىزعا قۋانىشتىمىز. اتالمىش جەتەكىشى وقۋ ورنىن ءبىز مىسىرداعى جاستارعا، ستۋدەنتتەرگە تانىستىرامىز. بولاشاقتا ءبىلىم، عىلىم، جۋرناليستيكا سالاسىندا بىرىگىپ جوبالار جاساساق دەگەن ۇسىنىستارىمىز بار. ءدال وسىنداي ءىس ساپارلار - 1958 جىلدان باستاپ ۇيىمداستىرلىپ كەلەدى. ءبىزدىڭ ۇكىمەت ستۋدەنتتەردى ىنتالاندىرۋ ءۇشىن مۇنداي تاعىلىمدى ءىس-ساپارلاردى جالعاستىرۋدا. سونداي-اق، ءبىزدىڭ ستۋدەنتتەر وسىنىڭ الدىندا ەۋروپا مەن ازيانىڭ بىرنشە ەلدەرىن ارالاعان بولاتىن. سونىڭ ىشىندە، جۇڭگو، تۇركيا، يندونەزيا، مالازيا ەلدەرى بار. بۇل ءبىزدىڭ قازاقستانداعى ەڭ العاشقى ءساتىمىز بولىپ وتىر. ءبىز بۇرىننان قازاقستانعا ءىس-ساپار بولسا دەپ ارماندايتىنبىز. ويتكەنى، ءبىزدىڭ ەكى ەل اراسىنداعى بايلانىسىمىز تىعىز بولاتىن. ءبىز مىسىردى بيلەگەن سۇلتان بەيبارىستى قۇرمەت تۇتامىز. ول سۇلتان تۋرالى ءبىزدىڭ دە اقىندارىمىز ولەڭ-جىرلارىن جازعان. وسىنداي جازيرالى قازاق جەرىنە كەلۋىمىزدى كوپتەگەن جۋرناليستەرىمىز بەن ستۋدەنتتەرىمىز كۇتكەن بولاتىن. وسى ساپاردان العان كەرەمەت اسەردەن كەيىن، ءبىز ءار كەزدە قازاقستانعا قايتادان كەلۋگە اسىعامىز. وسى جەردەگى ستۋدەنتتەر اراب ەلدەرىندەگى جانە قازاقستانداعى ۇلكەن قۇرمەتتى ءبىر-بىر ەلشىلەر بولاتىنىنا سەنىمدىمىز. ءىس-ساپاردى ۇيىمداستىرعان مىسىر اراب رەسپۋبليكاسىنداعى قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى ارمان يساعالييەۆكە جانە ءال-فارابي اتىنداعى قازۇۋ باسشىلىعىنا، جۋرناليستيكا جانە شىعىستانۋ فاكۋلتەتى دەكاندارىنا العىسىمدى بىلدىرگىم كەلەدى، - دەدى مۇحاممەد تالاات مىرزا.
جيىن سۇراق-جاۋاپ تۇرىندە جالعاستى. ماسەلەن، "ءال-جۋمھۋريا" گازەتى رەداكسياسىنىڭ ءبولىم باسشىسى گامال اكل سالمان مىرزا باسپا ءسوز جۋرناليستيكاسىنداعى ماسەلەگە توقتالدى. «وزدەرىڭىز بىلەسىزدەر، گازەتتىك جۋرناليستيكا ۇلكەن ءبىر قاۋىپ-قاتەردىڭ استىندا تۇر. ويتكەنى بارلىق گازەتتەر ەلەكتروندىق نۇسقاعا كوشۋدە. وسى تەحنولوگيالىق توڭكەرىستەن كەيىن بىزدە الەۋمەتتىك جەلىلەر بۇل گازەتتەردىڭ ورنىن باسىپ بارا جاتقانداي سەزىلەدى»- دەگەن گامال اكل سالمان ورتاعا «وسىنداي سىن-قاتەرلەردە قازاقستاندىق گازەت جۋرناليستيكاسى قالاي ءجۇرىپ جاتىر، سونى بىلگىمىز كەلەدى» دەگەن ساۋال تاستادى. مىسىر ءجۋرناليستىنىڭ ساۋالىنا رەسپۋبليكالىق "بالدىرعان" جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى، بەلگىلى جۋرناليست-پۋبليسيست دۇيسەن ماعۇلۇموۆ جاۋاپ بەردى. ءولار باسىلىم وقىرمانى ءۇشىن كۇرەسەتىندىگىن جەتكىزدى. وسى ماسەلەنى شەشۋ جونىندە ەلىمىزدە مەديا-سالاسىنىڭ ماماندارىمەن ءار ءتۇرلى جيىندار ءوتىپ جاتقاندىعىن، شەشۋدىڭ ءتۇرلى جولدارى جاسالىپ جاتقانىن ايتتى. «بىزدەر، بالالار باسىلىمى ءۇشىن، مەكتەپكە بارىپ، وقۋشىلارمەن كەزدەسىپ، جۋرنالىمىزدىڭ جابىلىپ قالماۋىنا ءوزىمىز جۇمىس جاسايمىز. ءبىز گازەتتەرىمىزدى جوعالتپاۋىمىز كەرەك، ساقتاپ قالۋىمىز قاجەت. سول جولدا ءبارىمىز جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز، اراب ارىپتەستەرىمىزگە دە سونى تىلەيمىز»، - دەيدى دۇيسەن ماعلۇموۆ.
جيىن بارىسىندا وزگە دە كوپتەگەن سۇراق جاۋابىن تاۋىپ، تاجىريبەلىك ديالوگ ورىن الدى. مىسىرلىق جۋرناليستەر قازاقستانداعى ساپارى بارىسىندا ەلىمىزدىڭ جەتەكىشى وقۋ ورنى - قازۇۋ تۋرالى بىرنەشە اقپاراتتىق ماقالا جاريالاپ ۇلگەردى.
«رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا جۇزەگە اسىرىلىپ جاتقان مۇنداي حالىقارالىق كەزدەسۋلەر وتاندىق ماماندارعا مول تاجىريبە بەرىپ، ەلىمىزدىڭ الەمگە تانىلۋىنا جول اشۋدا. قازۇۋ-دا مۇنداي كەلەلى كەزدەسۋلەر وتكىزۋ داستۇرگە اينالعان.
