قازاقستان پرەزيدەنتىنىڭ «ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتى ماقالاسى قوعامعا ۇلكەن وي سالدى. وندا سانانى ءدۇر سىلكىندىرىپ، رۋحتى وياتاتىن ويلار مەن باستامالار كوپ، دەپ جازادى الماتى اقشامى باسىلىمى.
مەملەكەت باسشىسىنىڭ جاڭا ماقالاسى – ۇلتتىق قۇرمەت پەن ۇلىلىق مۇراتقا باستايتىن ونەگەگە تولى جول، جاڭعىرعان قازاقستاننىڭ باياندى باعدارىنا قۇرىلعان باستاما. بۇدان بۇرىنعى «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» اتتى ماقالا قازاق قوعامىنىڭ كۇن ءتارتىبىن انىقتاۋعا مۇمكىندىك بەرسە، بۇگىنگى ماقالا ۇلتتىق سانا-سەزىمنىڭ قالىپتاسۋىنداعى جاڭا ديسكۋرس.
مەملەكەت باسشىسى ءوز ماقالاسىندا تۇتاس قوعامنىڭ جانە قازاقستاننىڭ ءار ازاماتىنىڭ ساناسىن جاڭعىرتۋدىڭ بىرنەشە باعىتىن اتاپ كورسەتكەن. شىندىعىنا سايساق، پرەزيدەنت كۇللى ادامزات، بۇكىل دۇنيە ءجۇزىنىڭ وركەنيەتتى قاۋىمى، بارشا ەلدەر بارىنشا نازار اۋدارارلىقتاي الەمدىك دەڭگەيدەگى، پاراساتتىڭ شىرقاۋ بيىگىندەگى پايىمداردى قوعامنىڭ تالقىسىنا سالىپ وتىر.
مەملەكەت قۇرۋدىڭ نەگىزى ەكونوميكادا ەمەس، رۋحانياتتا جاتىر. رۋحانياتى باي، رۋحى بيىك ەل ەشقاشان باستاعان باعىتىنان اينىمايدى، ەشبىر قيىندىقتا جەڭىلمەيدى. ياعني ءوزىنىڭ تاۋەلسىزدىگىن ساقتايدى. ەلباسى ماقالاسى قوعامدى وسىعان ۇندەپ، تاريحي سانانى جاڭعىرتۋدىڭ جولىن كورسەتىپ تۇر.
تاريحي سانا – بۇرىنعى ۇمىت بولعان قۇندىلىقتاردى جاڭعىرتۋ ارقىلى ىسكە اسادى. ءبىزدىڭ ءجۇرىپ وتكەن تاريحىمىزدا تاريحي-مادەني اسپەكتىلەرىمىز وتە باي. ونى الەم ءبىلىپ تانىسۋى ءتيىس، باسقالار مارتەبە تۇتۋى كەرەك.
قازىرگى قازاق حالقى – ۇلى دالانىڭ يەسى، ونىڭ تاريحى – ۇلى دالانىڭ تاريحى، ءدال ءقازىر ءبىز ۇلى دالانىڭ كىندىگىندە وتىرعان، باعانالى ەلمىز.
ەلىمىز تاۋەلسىزدىك العان 27 جىل بەدەرىندە ءۇشىنشى مارتە تاريحىمىزدى تۇگەندەيتىن ۇلكەن الەۋمەتتىك باعىت-باعدار قولعا الىنىپ وتىر. ۇلتتىق تاريحىن جۇيەلەپ، سانا بيىگىنكوتەرۋگە ىرگەلى تالپىنىستار جاسادى. ءبىز«مادەني مۇرا» باعدارلاماسى ارقىلى تاريحي ەسكەرتكىشتەردى قالپىنا كەلتىرىپ، قۇندى جادىگەرلەردى جيناقتاپ جۇيەلەدىك.
مەملەكەت باسشىسى جوعارىداعى ماقالاسىندا: «كەڭىستىك – بارلىق نارسەنىڭ، ال ۋاقىت – بۇكىل وقيعانىڭ ولشەمى. ۋاقىتپەن كەڭىستىكتىڭ كوكجيەگى توعىسقان كەزدە ۇلت تاريحى باستالادى»، دەپاتاپ ءوتۋى بۇل باستامانىڭ ومىرشەڭدىگىنىڭ ۇزاققا باراتىنىن ايقىندايدى.
مەملەكەت باسشىسى قازاق حاندىعىنىڭ 550 جىلدىعىن اتاپ ءوتۋ سالتاناتىندا: «…ءبىزدىڭ قاسيەتتى جەرىمىزدى ىقىلىم زامانداردان ۇلى دالا دەپ، ال بابالارىمىزدى ۇلى دالانىڭ ۇرپاقتارى دەپ اتاعان. ءبىز – سولاردىڭ جالعاسىمىز، ۇلى دالانىڭ مۇراگەرلەرىمىز! وسىناۋ كەڭ-بايتاق ۇلى دالانىڭ كوگىندە حالقىمىزدىڭ ب ا ق جۇلدىزى بولىپ جاڭا قازاقستان دۇنيەگە كەلدى. ءبىزدىڭ قازاقستانىمىز – ۇلى ىستەردىڭ ۇيىتقىسى بولعان ۇلى دالا!» دەپ ايتقان بولاتىن. دەمەك، وسىنىڭ وزىنەن ەلباسى ويىنىڭ ارىدەن باستالعانىن كورەمىز.
پرەزيدەنتتىڭ «ۇلى دالانىڭ جەتى قىرى» اتتىماقالاسى تاريحي سانانى جاڭعىرتۋ باعىتىنداعى ناقتىشارالار مەن باستى مىندەتتەردى بەلگىلەپ بەرۋىمەن دە قۇندىلىقتار دۇنيەسىنە اينالىپ وتىر. ال ونىڭ الەۋمەتتىك تۇرعىدا كوتەرىپ وتىرعان جۇگى جاڭا يدەولوگيامىزعا تاريحي نەگىز بولىپ تۇر.
كەز-كەلگەن جاڭا باستاما ۇزاق مەرزىمدىك بولۋى ءتيىس. سوندا عانا ول ءوز ناتيجەسىن بەرەدى. ماقالادا «ارحيۆ-2025» جەتى جىلدىق باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ، «ۇلىدالانىڭ ۇلى ەسىمدەرى» اتتى وقۋ-اعارتۋ ەنسيكلوپەديالىق ساياباعىن اشۋ، «تۇركى وركەنيەتى: ءتۇپ-تامىرىنان قازىرگىزامانعا دەيىن» اتتى جوبانىقولعا الۋ، «دالا فولكلورىنىڭ انتولوگياسىن» جاساۋ، قازاقستان تاريحىنىڭ ۇزدىكسىز دامۋىن كورسەتەتىن دەرەكتى-قويىلىمدىق فيلمدەردىڭ، تەليەۆيزيالىق سەريالدار مەن تولىق مەتراجدى كوركەم كارتينالاردىڭ ارنايى سيكلىنوندىرىسكە ەنگىزۋ ماسەلەلەرىدە دەر مەزگىلىندە كوتەرىلگەن.
«ۇلى الانىڭ ۇلى ەسىمدەرى»، «تۇركى الەمىنىڭ گەنەزيسى»، «ۇلى دالانىڭ ەجەلگى ونەر جانە تەحنولوگيالار مۋزەيى»، «دالا فولكلورى مەن مۋزىكاسىنىڭ مىڭ جىلى»، «تاريحتىڭ كينو ونەرى مەن تەليەۆيزياداعى كورىنىسى» دەپ ارنايى اتالۋى دا مازمۇندى بايىتا تۇسەدى. بۇلاردى جۇزەگە اسىرۋ رۋحانيات سالاسىن جاڭا ورلەۋ ساتىسىنا جەتەلەيتىنى انىق.
سونداي-اق، ماقالادا «ۇلت قاھارماندارىن ۇلگى تۇتۋ ءۇردىسىن قالىپتاستىرۋعا جولاشاتىن ساپالى بالالار فيلمدەرى مەن مۋلتيپليكاسيالىق سەريالداردى اسا قاجەت ەتەتىن وسكەلەڭ ۇرپاقتىڭ دا تالعامىنا ەرەكشە نازار اۋدارۋ كەرەك» دەلىنگەن.
مەنىڭشە، بۇل – وتە ماڭىزدى ءارى جاۋاپتى ءىس. ۇرپاق ساناسىنا ۇلى تۇلعالارىمىزدى، تاريحىمىزدى ءسىڭىرۋ ارقىلى وتانشىل ازاماتتار تاربيەلەي الاتىنىمىز بەلگىلى.
ۇلى دالانىڭ ەلباسى اتاپ كورسەتكەن جەتى قىرى – بۇكىل الەم مادەنيەتىنە ىقپال ەتەتىنى انىق. ال قازاقستان سول ۇلى دالانىڭ قاراشاڭىراعى! دەمەك، قاراشاڭىراق اتىمىزعا ساي، تاريحي سانامىزدى جاڭعىرتىپ، ۇلىدالانىڭ تاريحىن ۇلىقتايتىن ونى ءارى قاراي تاسىمالدايتىن ۇراندى ۇل، سانالى قىز تاربيەلەۋىمىز كەرەك.
عاينيكەن بيباتىروۆا
