«ون بىل يز پورودى گەنيالنىح بورسوۆ». يان دىموۆ فيلا-نىڭ «التىن وردەنىنىڭ» يەگەرى، ۋكراينانىڭ ەڭبەك سىڭىرگەن ءجۋرناليسى، كۇرەستىڭ بىلگىر مامانى.
قازاق سپورتشىلارىنىڭ ىشىنەن وليمپيالىق سپورت تۇرلەرى بويىنشا ءبىرىنشى الەم چەمپيونى ءشامىل سەرىكوۆ ەكەنىن سپورتتىڭ ەسەپ-شوتىن قاعۋشىلار جاقسى بىلەدى. ءشامىل 1978 جىلى العاش رەت الەم چەمپيوناتىندا توپ جارسا، 1979 جىلى ەكىنشى مارتە دۇنيە ءجۇزى چەمپيوناتىنىڭ التىن مەدالىن جەڭىپ الدى. ونىڭ بۇل جەتىستىگىن ارادا 40 جىل وتسە دە بىردە-بىر قازاق بالۋانى قايتالاي العان جوق. ياعني، قازاقتىڭ گرەك-ريم، ەركىن كۇرەس، دزيۋدو بالۋاندارىنىڭ اراسىندا الەمنىڭ 2 دۇركىن چەمپيونى بولعان جالعىز بالۋان وسى ءشامىل سەرىكوۆ!
وسىنداي ساڭلاق بالۋان ناعىز بابىنا ەنگەن تۇستا سوۆەت يمپەرياسىنىڭ قىرىنا ىلىكتى. ماسكەۋ اتاقتى بالۋانداردى قيىر شىعىستاعى بايكال امۋر ماگيسترالى بويىنداعى جۇمىسشىلارمەن بىرنەشە كۇندىك كەزدەسۋگە اپارعاندا ءشامىل بارماي قالادى. ول كەزدە ماسكەۋدىڭ ءسوزىن جەرگە تاستاۋ - يمپەريانىڭ جاعاسىنا جارماسقانمەن بىردەي. ءشامىلدىڭ بۇل تىرلىگىن ماسكەۋ كەشىرگەن جوق. ونى سوۆەت قۇراماسىنان شىعارىپ تاستادى. جالاقىسىن كەستى. بۇعان قوسا، قازاقستانداعى سپورت باسشىلارى سەرىكوۆتى كۇرەسكە جولاتپاي قويادى. ءشامىل امالسىزدان ساۋداعا جەگىلىپ، كولىگىمەن ادام تاسىپ، ءناپاقاسىن ىلىنگەن جەردەن ىزدەيتىن كۇيگە تۇسەدى. ونىڭ سوڭىنا سوۆەتتىڭ مەملەكەتتىك قاۋىپسىزدىك سالاسىنىڭ قىزمەتكەرلەرى اڭدۋعا ءتۇستى، دەگەن دە ءسوز بار. بۇل دا قيسىنعا كەلەدى.
ءسويتىپ، كەشە عانا ميلليونداعان جانكۇيەردىڭ ىقىلاسىنا بولەنگەن ەسىل ەر سپورت باسشىلارىنا كوزتۇرتكى ادامعا اينالادى. بۇعان شىداماعان ءشامىل 1989 جىلى 33 جاسىندا وزىنە ءوزى قول جۇمسايدى.
«ءشامىلدىڭ كۇرەسى - ناعىز سپەكتاكل ەدى، - دەيدى سەرىكوۆپەن بىرگە كۇرەسكەن وليمپيادا جانە الەم چەمپيونى جاقسىلىق ۇشكەمپىروۆ. ءيا، ءشامىل سەرىكوۆكە كەزىندە الەمگە ايگىلى كۇرەس ماماندارىنىڭ ءوزى قاتتى سۇيسىنەتىن. سەبەبى، قازاق بالۋانى قالىپقا سىيمايتىن، ەرەكشە دارىن يەسى ەدى. ەندى وقىرمان نازارىنا ءشامىلدىڭ بوز كىلەمدەگى قايتالانباس ساتتەرى تۋرالى ناقتى دەرەكتەردى كەلتىرە كەتەيىك.
1978 جىل - سوۆەت وداعىنىڭ چەمپيوناتى
فينالعا دەيىن 5 بەلدەسۋدە قارسىلاستارىن تازا جىقتى. شەشۋشى سىندا وليمپيادا چەمپيونى، رەسەيلىك ۆيتاليي كونستانتينوۆتى 11:3 ەسەبىمەن ەركىن ەڭسەردى. بۇعان دەيىن كونستانتينوۆ وداق چەمپيوناتىندا ەشكىمنەن ءدال وسىلاي ويسىراي ۇتىلىپ كورمەپ ەدى. ول كەزدە گرەك-ريم كۇرەسىنەن الەمدەگى ەڭ مىقتى مەملەكەت سوۆەت وداعى بولاتىن. سوۆەت چەمپيوناتىن ءدال ءشامىل سەكىلدى ەمىن-ەركىن ۇتقان بالۋان تاريحتا تىم سيرەك كەزدەسەدى. قازىرگى قازاق بالۋاندارى شامىلگە ەلىكتەسە، ءشامىل شىڭىنا تاۋەكەل ەتسە، الاش ۇلدارىنىڭ بوز كىلەمدەگى نەسىبەسى مول بولار ەدى..
1978 جىل - الەم چەمپيوناتى
فينالعا دەيىن 5 قارسىلاسىن اسا قينالماي ۇتقان ءشامىل شەشۋشى بەلدەسۋدە گەرمانيا بالۋانى، كەيىن الەم چەمپيونى بولعان پاسكۋالە پاسارەلليدى 29:9 ەسەبىمەن تاس-تالقان قىلدى. مۇنداي ەسەپ گاندبولدا نەمەسە رەگبيدە بولادى. كۇرەستە وسىنداي ەسەپپەن الەم چەمپيونى اتانۋ زامانىنان وزىپ تۋعان ادامنىڭ عانا قولىنان كەلەدى. سول تۇستاعى الەم چەمپيوناتتارىنىڭ فينالىندا ءشامىل سەرىكوۆتەن باسقا بىردە-بىر بالۋان قارسىلاسىن ءدال وسىنداي ءىرى ەسەپپەن ۇتقان ەمەس.
1980 جىل - ماسكەۋ وليمپياداسى
- ءشامىل ءبىرىنشى بەلدەسۋدە بەلگيالىق جۋلەن ميەۆيستى 2 مينۋت 28 سەكۋندتا تازا جىقتى.
2. ەكىنشى كەزەكتە رۋمىن ميحال بوسيلدى 1 مينۋت 25 سەكۋندتا تىزە بۇكتىردى.
3. ءۇشىنشى سىندا يتالياندىق انتونيو كالتابيانونى ۇپاي سانىمەن جەڭدى.
4. ءتورتىنشى بەلدەسۋدە چەح يوجەف كريستانى 15:3 ەسەبىمەن ويسىراتا ۇتتى. بۇل باسەكەدە ءشامىل قارسىلاسىن ءۇش رەت كەۋدەسىنەن اسىرا لاقتىردى، ەكى رەت ەتپەتىنەن ءتۇسىرىپ، ءتورتتاعانعا سالدى. ەكى رەت پارتەردەن اۋناتتى. - ءشامىل بۇدان كەيىن شۆەد بەنني لۋنگبەكتى 2 مينۋت 42 سەكۋندتا تازا جىقتى.
6. فينال. ءشامىل سەرىكوۆ – يۋزەف ليپەن (پولشا) – 11:4.
اللا تاعالا عالامات دارىن سىيلاعان بالۋان عانا وليمپيادا ويىندارىن ءدال وسىلاي ۇتسا كەرەك. بۇل تەك قۇرعاق كۇشپەن عانا كەلەتىن جەڭىس ەمەس. ءشامىل اقىل-ويى، ەڭبەكقورلىعى، تابيعي بەيىمى تەرەڭ ۇشتاسقان بالۋان ەدى. جاراتقان يەمىز ءشامىل پەندەسىنە بالۋاندىق قابىلەتتى مولىنان بەرە سالعان ەكەن. وسىنداي ازاماتتىڭ قازاق بولعانى ءبىزدىڭ حالىقتىڭ بويىندا بالۋاندىق ونەردىڭ مول قازىناسى بار ەكەنىن بىلدىرسە كەرەك. ولاي بولسا، قازاقتان گرەك-ريم كۇرەسى بويىنشا 20 جىلدان بەرى الەم چەمپيونى نەگە شىقپاي ءجۇر؟ بويىندا قازاقى قانى بار قالاداعى قارادومالاقتار، اۋىلدا مال جايلاپ، سۋ تاسىپ جۇرگەن، وقۋ كۇندەلىگى ءتورت پەن بەسكە تولى الاش بالاسى، وسى جاعىن تەرەڭ ويلاپ كورشى...
ءقادىرلى وقىرمان! ءبىز ءشامىلدى تولىق زەرتتەگەن جوقپىز. ءشامىلدىڭ كۇرەسىنەن الماتىداعى سپورت اكادەمياسىندا، ەلدىڭ ءار قيىرىنداعى سپورت مەكتەپ-ينتەرناتتارىندا، كۇرەس مەكتەپتەرىندە ارنايى ءدارىس وقىلسا، بالالار ءشامىل تۋرالى شىعارما جازسا، قازاقتىڭ نەبىر العىر بالالارى سەرىكوۆتەي بولامىن دەپ، قۇلشىنار ەدى، قولىنا قاعاز-قالام الىپ، ويعا، تەرەڭ تالداۋعا جۇگىنەر ەدى. امال نە، قازىرگى باپكەرلەر مەن بالۋانداردىڭ باسىم كوپشىلىگى ءشامىلدى زەرتتەمەك تۇگىلى، ءبىر بەت كۇندەلىك جازۋعا ەرىنەدى. بويداعى قاجىر-قايراتىڭ، ۇيرەنگەن ءادىس-ايلاڭ، تالابىڭ اقىل-ويمەن، ىزدەنىسپەن، بىلىممەن سۋارىلماسا، بوز كىلەمدە شامىلدەي كۇرەسەمىن دەۋ بەكەر.
قازاق بالاسى! قازىرگى تاڭدا الەمدىك سپورت عىلىمعا ارقا سۇيەپ وتىر. وليمپيادا مەن الەم چەمپيوناتىنىڭ شىڭىنا ناعىز عالىم باپكەردىڭ عانا شاكىرتى شىعا الادى. وسىنى جادىڭا مىقتاپ ساقتاعانىڭ دۇرىس. قازىرگى قازاق بالۋاندارىندا كۇش تە، ءادىس-ايلا دا، تەگەۋرىن دە بار. تەك باپكەرلەردىڭ شىعارماشىلىق ىزدەنىسى كەم سوعىپ جاتىر. سوسىن التىباقان الاۋىزدىققا تىزگىن بەرمەۋىمىز كەرەك.
تابيعاتىنان بالۋاندىققا بەيىم ءشامىل سەرىكوۆتىڭ تالىمگەرلەرى الدابەرگەنوۆ پەن جاركوۆ ءبىلىمدى، بىلىكتى جاتتىقتىرۋشىلار بولاتىن. ال حح عاسىردا الەم كۇرەسىن مويىنداتقان، بوز كىلەمنىڭ اكادەميگى ۆاديم پساريەۆ ءىرى جارىستارعا دايىندىق كەزىندە، سونداي باسەكەلەر ۇستىندە ۇنەمى ءشامىلدىڭ قاسىندا بولدى.كەڭەس يمپەرياسىنىڭ قالىبىنا سىيماعان ءشامىل وسىنداي بالۋان ەدى…
قىدىربەك رىسبەك
