بۇگىن قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ دەنساۋلىق ساقتاۋ جانە الەۋمەتتىك دامۋ مينيسترلىگىندە «ورالمانداردىڭ جاڭا ورتاعا تەز بەيىمدەلۋى مەن ىقپالداسۋىنا جاعداي جاساۋ ماقساتىندا تۇراقتى تۇرۋعا رۇقسات جانە قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ ازاماتتىعىن الۋ سۇراقتارىن جەڭىلدەتۋ» ماسەلەلەرى جونىندەگى دوڭگەلەك ۇستەل ءوتتى. بۇل تۋرالى "قامشى" پورتالىنىڭ استاناداعى ارناۋلى ءتىلشىسى اۋىت مۇقيبەك حابارلايدى.
باسقوسۋعا نەگىزى ۆيسە-مينيستر داۋلەت ارعىندىقوۆ ءتوراعالىق ەتۋى كەرەك ەكەن. داۋلەت راشيد ۇلىنىڭ جۇمىس كەستەسى شۇعىل وزگەرۋىنە بايلانىستى دوڭگەلەك ۇستەل جينالىسىنا ەڭبەك، الەۋمەتتىك قورعاۋ جانە كوشى-قون كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى اسلان قارجاۋبايەۆ باسشىلىق ەتتى. وسى كوميتەتتىڭ ساراپشىسى جاقسىكۇل نۋسيپبايەۆا حاتشىلىق مىندەتىن اتقاردى.
سونىمەن بىرگە، اتالعان وتىرىسقا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ باس پروكۋراتۋراسى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق سالاداعى زاڭدىلىقتى قاداعالاۋ دەپارتامەنتىنىڭ ءبولىم باستىعى ازامات دۇيسەمبەكوۆ؛ ىشكى ىستەر مينيسترلىگى كوشى-قون پوليسياسى دەپارتامەنتىنىڭ باسقارما باسشىسى مەن اعا ينسپەكتورى يلياس بەكتيبايەۆ پەن ەلميرا بولتايەۆا؛ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق قاۋىپستىزدىك كوميتەتىنىڭ قىزمەتكەرى قۋاتجان كابىشيەۆ جانە ەكى بىردەي ساراپشى ازامات ارتىقبايەۆ پەن تالگات سارسەمبايەۆ؛ قازاقستان رەسپۋبليكاسى ۇلتتىق ەكونوميكا مينيسترلىگى الەۋمەتتىك، كوشى-قون ساياساتى جانە مەملەكەتتىك ورگانداردى دامىتۋ دەپارتامەنتىنىڭ باس ساراپشىسى گۇلجيان احمەتوۆا؛ قازاقستان رەسپۋبليكاسى مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگى تىلدەردى دامىتۋ جانە قوعامدىق-ساياسي جۇمىس كوميتەتىنىڭ باس ساراپشىسى گۇلفاريزا مۇقانوۆا؛ قوعامدىق بىرلەستىكتەر مەن ۇيىمداردىڭ وكىلدەرىنەن ءسۇلتانالى بالعابايەۆ، قارلىعاش قوجامۇرات، قايرات بوداۋحان؛ جەكە تۇلعالاردان اۋىت مۇقيبەك، ماقسات نۇرىپباي، اداي سايكەن (ل.ن.گۋميلوۆ اتىنداعى ەۇۋ-نىڭ شەتەلدەن /قحر/ شاقىرعان وقىتۋشىسى، عىلىم دوكتورى، پروفەسسور) قاتارلى كىسىلەر ارنايى قاتىستى. ل.ن.گۋميلوۆ اتىنداعى ەۇۋ-نەن شاقىرىلعان دۋكەن ءماسىمحان ۇلى جەكە شارۋاسىنا بايلانىستى كەلە الماپتى.
قىتايدان كوشىپ كەلەتىن ەتنيكالىق قازاقتاردىڭ تۇراقتى تىركەۋگە تۇرۋىنا، ازاماتتىق الۋىنا كەدەرگى بولىپ وتىرعان اتى شۋلى ەكى انىقتامانى قالاي ءبىرجاقتىلى ەتۋ – اسىلان جۇماعالي ۇلىنىڭ كىرىسپە سوزىمەن اشىلعان بۇل جيىننىڭ كۇنتارتىبىندەگى تالقىلانعان نەگىزگى تاقىرىبى بولدى.
جينالىسقا ارنايى شاقىرىلعان قۇزىرلى مەكەمەلەردىڭ جاۋاپتىلارى مەن ساراپشى ماماندارىنا ءبىز – قوعامدىق ۇيىم مۇشەلەرى مەن جەكە تۇلعالار ءسوز الىپ، بۇل ماسەلەنى بارىنشا تۇسىندىردىك جانە ۇسىنىستارىمىزدى ايتتىق. ءوزارا سۇراقتار قويىلىپ، پىكىر الماستىق.
اتاپ ايتار بولسام، قحر-نىڭ ازاماتتارىنىڭ قولىندا ادەتتەتە ءتولقۇجات بولمايتىنىن، ءتولقۇجاتتى شەتەلگە شىعۋعا ارىز بەرگەن ازاماتتارعا عانا بەرەتىنى، ونىڭ وزىندە قىلمىسقا جانە باسقا سەبەپتەرگە بايلانىستى جەتى ءتۇرلى ساناتتاعى تۇلعالارعا بەرىلمەيتىنىنەن باستاپ، قانشاما جىلدان بەرى ايتىپ، جازىپ كەلە جاتقان «جاراپازاندى» قايتا باستان تاعى ءبىر مارتە باياندادىق.
قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ 2011 جىلعى 22 شىلدەدەگى №477-IV زاڭىنىڭ «كوشىپ كەلۋشىلەرگە قازاقستان رەسپۋبليكاسىندا تۇراقتى تۇرۋعا ارنالعان رۇقساتتى بەرۋدەن باس تارتۋ نە ونىڭ كۇشىن جويۋ ءۇشىن نەگiزدەر» دەپ اتالاتىن 49-بابىنىڭ «2) سوتتالعانعا دەيiن تۇراقتى تۇرعىلىقتى جەرi قازاقستان رەسپۋبليكاسىنان تىس بولعان، باس بوستاندىعىنان ايىرۋ ورىندارىنان بوساتىلعان؛» جانە «9) اۋىر نەمەسە اسا اۋىر قىلمىس جاساعانى ءۇشىن سوتتالعاندىعى بولعان؛» دەگەن ەكى تارماعىن الىپ تاستاماي نە وزگەرپەي بۇل ءتۇيىننىڭ شەشىلمەيتىنىن ورتاعا سالدىق.
ەگەر، بۇل ءتۇيىن وسى جولى ماجىلىستە قارالىپ جاتقان كوشى-قون زاڭىندا رەتتەلمەسە، قىتايدان كوشىپ كەلەتىن ەتنيكالىق قازاقتاردىڭ تۇراقتى تىركەۋگە مۇلدە تۇرا المايتىنى، جالعان «انىقتاما» جاسايتىن الاياقتاردىڭ جولى اشىلاتىنىن تاپتەشتەپ دالەلدەدىك.
الەمنىڭ ەڭ دامىعان دەگەن جەتى-سەگىز ەلىنىڭ «كوشى-قون زاڭىندا» دا مۇنداي باپتىڭ جوقتىعىن العا تارتتىق.
ينتەرنەتتە جۇرگەن «استانا قالاسى قىران كامپانياسى قاراعاندى قالاسى ناتيجە كامپانياسى قارقارالى قالالىق اكىمشىلىك ىسكەر قوعامدىق قورى قاتارلى ورىندار قىتايدان كوشىپ كەلەتىن سەميالارعا اقىسىز ءۇي، ءتولقۇجات جاساۋعا كومەك بەرۋگە ۋادە بەرىپ وتىر، تەزدەن كوشىپ كەلىڭىزدەر بايلانىس: ەرعازى تۇرىسبەك 87017531333 جەكەلىك سايتتار جالعاپ تاراتىپ قويىڭىزدار... اللا ريزالىعى ءۇشىن!» (ءماتىن ءوز كۇيىندە كوشىرىلدى) جالعان قۇجات جاسايتىن جارنامانى دا وقىپ بەردىك.
«سوتتالماعان»، «تىركەۋدەن شىقتى» دەپ الىپ كەلىپ جاتقان قازىرگى «انىقتامالاردىڭ» دا ءتۇبىنىڭ شيكى ەكەنىن جاسىرمادىق.
ءسوز كەزەگىندە 2014-جىلى قىتايدان كوشىپ كەلگەن 800 نەشە ادامنىڭ 500 قانشاسى تۇراقتى تۇرۋعا قۇجات تاپسىرعانىن، سونىڭ 322-نە تۇراقتى تۇرۋعا رۇقسات بەرىلگەنىن، قالعاندارىنىڭ قۇجاتىنىڭ دۇرىس ەمەس ەكەندىگىن (ورىسشاسىنان شالابۇشىق ۇققانىم) ىشكى ىستەر مينيسترلىگى كوشى-قون پوليسياسى دەپارتامەنتىنىڭ اعا ينسپەكتورى ەلميرا بولتايەۆا ءوزى دە مويىندادى.
ال، قىتايدان 2010-جىلى 6146 ەتنيكالىق قازاق كوشىپ كەلسە، ونىڭ سانى 2014-جىلى 1381-گە كۇرت تومەندەگەنىن ەڭبەك، الەۋمەتتىك قورعاۋ جانە كوشى-قون كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى اسلان قارجاۋبايەۆ تا مىسالعا كەلتىرە وتىرىپ، تۇراقتى تىركەۋگە تۇرۋدا قانداستارىمىزعا كەدەرگىنىڭ بار ەكەنىن جايىپ سالدى.
جيناقتاپ ايتقاندا قولىمىز جەتپەي جۇرگەن بىرنەشە مەكەمەنىڭ جاۋاپتىلارى مەن ساراپشى ماماندارىنا اتىشۋلى ەكى انىقتاما جايىنداعى قيىن دا كۇردەلى ماسەلەنى ايتۋىن ايتتىق. كوزدەرىن جەتكىزدىك. الداعى جەردە وزدەرى ساراپقا سالىپ، شەشىم قابىلدايدى دەگەن زور ۇمىتتەمىز.
سونىمەن، كوپ ەسىكتى قاقانىمىز، كوپ كوكەلەرمەن كەزدەسكەنىمىز تەككە كەتكەن جوق. ەكى انىقتاما مينيسترلىك دەڭگەيىندە تالقىلاندى.
شەشىلمەسە، جۇمىس مۇنىمەن توقتامايدى، ءالى جالعاسادى!
اۋىت مۇقيبەك
20.05.2015
استانا
