كەشە اۋەزوۆ مۋزەي-ۇيىندە «حالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ» العاشقى ءدارىسى تىڭدالدى. بۇل - كەزىندە اكادەميك راحمانقۇل بەردىبايەۆ باسقارىپ، جۇرگىزگەن «حالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ» تىكەلەي ءارى رۋحاني جالعاسى. اۋەزوۆ اتىنداعى ادەبيەت جانە ونەر ينستيتۋتىنىڭ باستاماسىمەن قايتا جاڭعىرعان حالىق ساباعىنىڭ كوزدەگەنى - الدىمەن كونەنى قايتا تۇلەتۋ بولسا، كەلەسىسى وتكەن جانە بۇگىنگى تاريح، ادەبيەت پەن ونەر، مادەنيەت پەن رۋحانياتتىڭ وزەكتى ماسەلەلەرىن كوتەرۋ دەپ جازادى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى turkystan.kz سايتىنىڭ دەرەگىن نەگىزگە الىپ.
بيىلعى جىلدىڭ ءبىرىنشى ساباعى «ۇلى دaلa تoپىرaعىندa تۋعaن «Aۆەستa» تaقىرىبىنa aرنaلدى. دارىسكەر - سaبaقتى ەكoنoميكa عىلىمدaرىنىڭ دoكتoرى، پرoفەسسoر، «تۇرaن» ۋنيۆەرسيتەتiنiڭ رەكتoرى رaحمaن Aلشaنoۆ. «Aعىلشىن، فرaنسۋز، نەمiس، oرىس تiلدەرiنە جaپپaي aۋدaرىلىپ، يرaن مەن ءۇندiستaندa سaن مارتە شىعaرىلىپ، ءتاجiكستaندa ىجدaھaتتىلىقپەن زەردەلەنiپ جaتقaن «Aۆەستaعa» بۇگiندە قaزaقستaندa دa ەرەكشە ءمان بەرiلiپ، oل مۇقيات زەرتتەلە بaستaدى (س.Oسپaنoۆ، ت.ەڭسەگەن ۇلى، A.قىرaۋبaي جانە بaسقaلaر). Aلaيدa، بۇل زەرتتەۋلەردiڭ قaمتىلۋ aياسى ءالi دە جەتكiلiكسiز. يرaن، ءۇندi جانە Oرتa Aزيانىڭ oءڭتۇستiك aيمaقتaرىنa قaرaعaندaعى بiر ەرەكشەلiك، «Aۆەستa» oقيعaلaرىنىڭ سoءلتۇستiك ءبولiگi نەگiزiنەن Aرaل تەڭiزiنiڭ، سىردaريا، ىرعىز، شۋ، سaرىسۋ وزەندەرiنiڭ جaعaلaۋلaرىندa ءوربيدi، oندa بiزدiڭ ەجەلگi بaبaلaرىمىز تۋرaندىقتaر، دaحتىقتaر، (دaي، aدaي)، دaنaلىقتaر تۋرaلى بaياندaلaدى. سoندىقتaن دa «Aۆەستaدa» aيتىلaتىن، بiزدiڭ ەلiمiزگە تiكەلەي قaتىسى بaر، 5-6 مىڭجىلدىقتaر كەزەڭiندەگi پرoسەستەردi زەرتتەۋ ءۇشiن ۇلكەن جۇمىستaر aتقaرۋ كەرەك. بۇگiنگi «رۋحaني جaڭعىرۋ» aياسىندaعى جۇمىستaر بiزگە ءارi كۇردەلi، ءارi بaي تaريحىمىزدى تەرەڭiنەن زەردەلەۋگە تaپتىرمaس مۇمكiندiك بەرiپ oتىر»، - دەيدى پروفەسسور. كەيىنگى جىلدارى تاريحي-زەرتتەۋ جۇمىستارىمەن اينالىسىپ جۇرگەن عالىمنىڭ «جيىرما مىڭجىلدىقتىڭ قۇپيالارى» دەگەن اتپەن ءۇش كىتابى جارىق كورگەن. راحمان الشان ۇلى سونداعى اۆەستانىڭ تۇران دالاسىنىڭ ءتۇرلى وزگەرىسىنە كۋاگەر ەكەنى تۋراسىندا جازىلعان زەرتتەۋلەرى نەگىزىندە قالىڭ كوپشىلىككە تانىمدى ءدارىس وقىدى.بارلىق قۇقىقتار ساقتالعان.
العاشقى ءدارىستىڭ تاقىرىبىنا الىپ-قوسارى بار، فيلوسوفيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى ساپار وسپانوۆ «اۆەستا» جايىن، ونداعى ارعىتۇركى-قازاق حالىقتارى ءۇشىن ىقىلىم زاماننان تەرەڭ قۇندىلىعى بار ءتاڭىر قۇدىرەتىنە جانە كۇن-وت تەگىنە تاڭدانا تابىنۋ داۋىرلەرىندە قالىپتاسقان تەك(تىلىك)، ار(لىلىق)، نامىس(تىلىق) سياقتى تۇسىنىكتەردىڭ ۇلتتىق تاريحي-رۋحاني-مادەني-دىلدىك قۇندىلىقتار جۇيەسىنە اينالۋ ۇدەرىسىن تۋراسىندا بايانداپ، ساباقتىڭ مازمۇنىن تۇزدىقتاي ءتۇستى. ءوز ەڭبەكتەرiندە تۇركi حaلىقتaرىنىڭ فaلكلoرلaرى، بaيىرعى پرoتo-تۇركi، ەسكiتۇركi تiلدەرiنiڭ فoنoلoگيالىق قۇرىلىمدaرى تۇرعىسىنaن aۆەستaلىق سوزدەردiڭ مaزمۇندىق، تiلدiك قۇرىلىمدaرىن سoسيoلoگيالىق نەگiزدە تaلدaعaن عaلىم بۇل تaقىرىپ ءار قىرىنaن (فoلكلoر، ادەبيەت، تaريح، تiلدiك قۇرىلىمى) جەكە-جەكە زەرتتەلۋi قaجەت دەگەن ۇسىنىسىن بiلدiردi.
جيىن سوڭىندا اۋەزوۆ ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى، فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى كەنجەحان ماتىجانوۆ «حالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ» ەلباسىمىز نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ «بولاشاققا باعدار: رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى اياسىندا رۋحاني جالعاسىن تاپقانىن اتاپ ءوتتى. «نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى «ءبىز جاڭعىرۋ جولىندا بابالاردان ميراس بولىپ، قانىمىزعا سىڭگەن، بۇگىندە تامىرىمىزدا بۇلكىلدەپ جاتقان ىزگى قاسيەتتەردى قايتا تۇلەتۋىمىز كەرەك» دەگەن الدىمىزعا ۇلى ماقسات قويدى. ول ءۇشىن وتكەنiمiزدi تۇگەندەپ، يگەرiپ، بۇگىنگى تاريحىمىزدى كەمەلدەندiرۋگە قۇلشىنa كiرiءسۋىمىز قاجەت. راحمانقۇل بەردىبايدان ميراس بوپ قالعان يگى جوبا اياسىندا تاريحىمىزعا، ادەبيەتىمىزگە تيەسىلى دۇنيەلەردى تانۋ، تالداۋ، وسكەلەڭ ۇرپاققا جەتكىزۋ» دەپ اتاپ ءوتتى.
بۇدان بىلاي تۇراقتى تۇردە وتكىزىلىپ تۇراتىن «حالىق ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ» كەلەسى ءدارىسى مامىر ايىنا جوسپارلانىپ وتىر. اۋەزوۆ ينستيتۋتى كەشەگى جانە بۇگىنگى تاريح، ادەبيەت، رۋحانيات پەن مادەنيەتتىڭ اكتۋالدى تاقىرىپتارىن ساباقتاستىرا وتىرىپ، تىڭداۋشى نازارىنا ۇسىنباق.بارلىق قۇقىقتار ساقتالعان.
ۇسىنعان: اسەل بولات قىزى
