تۋعان جەردىڭ ساف اۋاسى كەۋدەڭە قۋانىش پەن ءمولدىر سەزىمدى قاتار قۇيعانداي كۇيگە تۇسىرەدى. قازاق بالاسىنىڭ كىندىگى ءاۋ باستا-اق اۋىلدا كەسىلگەندىكتەن بە، ءدال وسى «اۋىل» دەگەندە كوزىمىزگە ەلەستەر تازا تابيعات پەن بالعىن باقىتتى كەز ءارقايسىمىزعا تانىس، اربىرىمىزگە جاقىن. كىندىك قانى تامىپ، بال داۋرەنى باستان وتكەن ىستىق مەكەنىن ءان مەن جىرىنا قوسپاعان ونەرپاز قالدى ما؟
«تۋعان جەر» دەگەن بولەكشە ۇعىمنىڭ ءمان-ماڭىزىن قارابايىر تىلمەن انىقتاما بەرىپ اجىراتا المايمىز. ادام اتاۋلىنىڭ سەزىنىپ، كورىپ-بىلمەي، تۇيسىگىنە قونا قويمايتىن قۇبىلىسى بار سەكىلدى، «تۋعان جەردىڭ» قاسيەتىن ۇققىزۋ ءۇشىن مىڭ جول داستان جازساڭىز دا، ازدىق ەتەدى. كەشەگى وتكەن عۇلامالار مەن شايىرلاردىڭ اۋزى مەن ويىنان تۇسپەگەن «ەلدى ساقتاۋ، جەردى قاسيەت تۇتۋ ماسەلەسى» بۇگىنگى كۇنى دە ءوز قۇندىلىعىن جوعالتقان جوق. ۇلتاراقتاي جەرى ءۇشىن ۇيقىسىز ءجۇرىپ كۇن كەشكەن بابا ءۇمىتىن اقتاماساق، ماڭگىلىك ەلدىڭ ماڭگىلىك مۇراتى سونگەنى ەمەس پە؟ تاريح تولقىنىندا نىق قادام باسىپ، ۇلگى كورسەتە ءبىلۋ ءۇشىن بىزگە ەڭ اۋەلى جەر مەن ءتىل ماسەلەسىن قۇندىلىقتاردىڭ قاتارىنان تۇسىرمەگەن ابزال.
قازاقتىڭ ماڭدايىنا بىتكەن دارا ازامات جۇسىپبەك ايماۋىتوۆ «ىستىق قوي، شىركىن، تۋعان جەر!» دەپ ەمىرەنىپ، ساناۋلى عۇمىرىن ەلى مەن جەرىنە ايانباي ەڭبەك ەتۋ جولىندا سارپ ەتكەنى بىزگە ايان. وسى سەكىلدى، «تۋعان جەرىن» ەرەكشە تەبىرەنىسپەن تولعاعان تارلاندار از ەمەس. تاقىرىبىمىزدىڭ كورنەكى باستاۋىمەن اتساسىپ جاتقان، قازاقتىڭ اقيىق اقىنى مۇقاعالي اتامىزدىڭ:
«تانىس ولكە،
تانىس ايماق،
تانىس ماڭ:
اناۋ جەردە – قۇربىلارمەن الىسقام،
اناۋ جەردە – قۇربى جانمەن تابىسقام.
البا-جۇلبا اقشا بۇلتتار جارىسقان،
تاۋلار انە، ۇيىقتاپ كەتكەن دانىشپان،
جولدار اناۋ، شۇباتىلىپ شاڭى ۇشقان،
تانىس ولكە، تانىس ايماق، تانىس ماڭ»، – دەگەن ولەڭ جولدارى جانىمىزعا جاقىن-اق.
«ادىرنا» ۇلتتىق-ەتنوگرافيالىق بىرلەستىگى دارالاردىڭ سارا جولىن جالعاستىرۋ ماقساتىندا «ازاماتتىق باستامالاردى قولداۋ ورتالىعى» كەاق-نىڭ «تۋعان جەر» مەملەكەتتىك جوباسى اياسىندا جاستاردىڭ پاتريوتتىق شىعارماشىلىعىن ارتتىرۋعا كۇش سالماق. تۋعان جەرگە دەگەن قۇرمەت قازاقتىڭ قازاقتىعى مەن عاجاپتىعىن قاتار تانىتاتىن تۇسى دەمەسە بولمايدى. تۋعان جەردى اڭساۋ، اۋىلدىڭ قارا توپىراعى مەن شۇيگىن مايساسى ساناڭدى باۋرايتىن كيەلى جەردى ساعىنۋ دەگەننىڭ ءتۇپ توركىنى سانامىزداعى ۇلتتىق كودتان باستاۋ الماي ما؟
سوندىقتان، تۋعان جەرىن شەكسىز سۇيەتىن، تۋعان اۋىلىنا اڭسارى اۋىپ تۇراتىن جاستار «تۋعان جەر» جوباسى اياسىندا وزدەرىنىڭ ولەڭدەرىن، پروزالارىن، سۋرەتتەرىن، ونەرتابىستارىن ۇسىنۋ ارقىلى ب ا ق سىناسادى. بايقاۋدىڭ تولىق ەرەجەلەرى الداعى كۇندەرى الەۋمەتتىك جەلىلەر مەن ينتەرنەت-رەسۋرستاردا جاريالانادى.
ءمادينا وقاس
