يۋنيسەف بالالار قورى وكىلدىگىنىڭ حابارلاۋىنشا، 17 قاراشادا وسكەمەن قالاسىندا ءبىلىم بەرۋ مەكەمەلەرىندە بالالارعا قاتىستى زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ ماسەلەلەرىن تالقىلاۋعا ارنالعان حالىقارالىق جيىن ءوتتى. «قازاقستاندا بالالارعا قاتىستى زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ جانە شارا قولدانۋ باعدارلامالارىنىڭ تاجىريبەسىن تاراتۋ ستراتەگيالارى» دەگەن تاقىرىپپەن وتكەن كونفەرەنسيانى ق ر ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى، قر-داعى ادام قۇقىقتارى جونىندەگى ۋاكىل كەڭسەسى، شىعىس قازاقستان وبلىسىنىڭ اكىمدىگى، س.امانجولوۆ اتىنداعى شىعىس قازاقستان مەملەكەتتىك ۋنيۆەرسيتەتى مەن «ورلەۋ» بىلىكتىلىكتى ارتتىرۋ ۇلتتىق ورتالىعى» ۇيىمداستىرعان. جيىننىڭ ماقساتى – رەسپۋبليكا مەكتەپتەرىندەگى زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ جانە اتالمىش تاقىرىپقا ارنالعان باعدارلامالاردى جۇزەگە اسىرۋعا قىزىعۋشىلىق تانىتقان وڭىرلەر اراسىندا ديالوگ ورناتۋ.
سوڭعى ۋاقىتتا مەكتەپتەردە جوعارى سىنىپ بالالارىنىڭ تومەنگى سىنىپ وقۋشىلارىنا كۇش كورسەتۋى، اقشا بوپسالاۋ، جىنىستىق زورلىق كورسەتۋ، كيبەر-بۋللينگ (ساندىق تەحنولوگيالار كومەگىمەن قۋدالاۋ) سياقتى سوراقىلىق ارەكەتتەردىڭ نەبىر ءتۇرى كورىنىس بەرىپ جاتقانى ايقىن. 2013 جىلدىڭ قىركۇيەگىنەن باستاپ قابىلدانعان يۋنيسەف باعدارلاماسىندا مۇعالىمدەرگە، وقۋشىلار مەن اتا-انالارعا زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ جانە شارا قولدانۋ تۋرالى جان-جاقتى تۇسىنىكتەمە بەرۋدى ماقسات ەتەدى. بۇل باعدارلاما سونداي-اق، بالالارعا جاسالعان زورلىق-زومبىلىق تۋرالى مالىمەتتەردى تىركەۋگە جانە دەر كەزىندە شارا قولدانۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن مەكتەپتەن تىس مەحانيزمدەردىڭ ورناۋىنا نەگىز بولادى. يۋنيسەف بالالار قورىنىڭ قولداۋىمەن شىعىس قازاقستان وبلىسىندا ەكى جىل بويى جۇزەگە اسقان «مەكتەپتەردەگى زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ جانە شارا قولدانۋ بويىنشا سىنامالى باعدارلاماسى» وسكەمەن، سەمەي، ريددەر جانە سەرەبريانسكتە ورنالاسقان جەتى مەكتەپتە جانە ءۇش مەكەمەدە سىناقتان وتكەن ەدى.
جوبا اياسىندا 40 مەكتەپ ديرەكتورىنا، مۇعالىمدەر مەن ۇستازدارعا ارنالىپ وقۋ كۋرستارى ۇيىمداستىرىلدى. مەكتەپتەردەگى زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ جانە شارا قولدانۋ بويىنشا ارنايى نۇسقاۋلىقتار، وقۋشىلارعا ارنالعان اپتاسىنا ەكى رەتتىك، جۇيەلى 20 مينۋتتىق وقۋ سەسسيالارى بارىسىندا باستاپقى زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ بويىنشا وقۋ باعدارلامالارى ازىرلەندى. دارىستەر «تالىمگەرگە ءتالىم بەرۋ» قاعيداسى بويىنشا وتكىزىلدى. باعدارلاما نەگىزىنەن 3-7 سىنىپتاردا وقيتىن بالالارعا ارنالعان بولاتىن. الايدا ەلىمىزدە بالالارعا قاتىستى زاڭسىزدىق ارەكەتتەرىنىڭ ازايماۋىنا بايلانىستى جوبانى ۇيىمداستىرۋشىلار باعدارلامانى جوعارى سىنىپتارعا دا ەنگىزدى. بۇگىندە باعدارلامامەن 6348 وقۋشى قامتىلعان.
جيىنعا قاتىسۋشىلار باعدارلامانى جۇزەگە اسىرىپ جاتقان وسكەمەن قالاسىنداعى № 27 مەكتەپ ۇجىمىمەن دە كەزدەستى. كەزدەسۋدە ۇستازدار وقۋشىلاردىڭ قۇقىعىن قورعاۋعا باعىتتالعان پەداگوگيكالىق ۇردىستەرمەن تانىستىردى.
«ارنايى ساباقتاردا ءبىز وقۋشىلارمەن بىرگە ءارتۇرلى جاعدايلاردى تالدايمىز، ساۋالنامالار تولتىرامىز، الەۋمەتتىك مىنەز-قۇلىقتىڭ جاعىمدى ۇلگىسىن قالىپتاستىرۋ ءۇشىن ءارتۇرلى سەنارييلەر جاسايمىز»، — دەيدى، تاتيانا افاناسيەۆا، 6-شى سىنىپ جەتەكشىسى. «بۇرىن ءبىز، وقۋشىلار، بىر-بىرىمىزگە ءتىل تيگىزىپ، الىسىپ-جۇلىسۋعا دەيىن بارساق، وسىنداي ءتالىمى كوپ باعدارلامانىڭ دارىستەرىن تىڭداعاننان كەيىن ءوزىمىزدى تارتىپكە كەلتىرۋگە تىرىسۋدامىز. ءار وقۋشى بۇزىقتىق ىس-ارەكەتىمىز ءۇشىن جاۋاپكەرشىلىكتىڭ بارىن ويلايتىن بولدىق. وسى باعدارلامانىڭ ارقاسىندا مەنىڭ دوستارىم كوبەيدى»، - دەيدى، 8ء-شى سىنىپ وقۋشىسى مارعۇلان.
ۇستازدارعا ارنالعان مەكتەپتەردەگى زورلىق-زومبىلىقتىڭ الدىن الۋ تۋرالى ترەنينگتەردى حالىقارالىق يۋنيسەف ساراپشىسى، مىنەز-قۇلىق داعدىلارىن وزگەرتۋ ادىستەمەسىنىڭ اۆتورى روبين حاار وتكىزدى. ءارتۇرلى وبلىستاردان كەلگەن دەلەگاتتار ءۇشىن تاجىريبە مەن ءبىلىم الماسۋدىڭ ۇلكەن مۇمكىندىگىن تۋعىزعان وسىنداي كونفەرەنسيالاردى الداعى ۋاقىتتا باسقا دا ايماقتاردا وتكىزۋ جوسپارلانۋدا.
شارافات جىلقىبايەۆا
