Ystambuldyń Atatúrik atyndaǵy halyqaralyq áýejaıynda oryn alǵan jarylystyń sebebin anyqtaý úshin Túrkıa Respýblıkalyq Halyq Partıasy (CHP), Halyqtyń Demokratıalyq partıasy (HDP), Ultshyl demokratıalyq partıalarynyń (MHP) osy qaıǵyly oqıǵanyń aq-qarasyn anyqtaýǵa qatysty talaptaryn AK partıanyń keri qaıtarýy meni qatty tańqaldyrdy...
AK partıa sonshama jazyqsyz jandardyń ómirin jalmap, qanshama adamdardy jaralaǵan osyndaı haıýanı árekettiń anyqtalýyn nege qalamady? Ókinishtisi, AK partıa DAISH-qa (ISHIM - "Irak pen Shamdaǵy Islam memleketi" uıymy, QR aýmaǵynda zańmen tyıym salynǵan uıym – red.) qatysty tekserýler men zertteýler talaptaryn keri qaıtarýdan tanbaýda... Bunyń sebebin qalaı túsinýge bolady? Buryndary Halyqtyq demokratıalyq partıasynyń Gazıanteptegi oqıǵalarǵa qatysty istiń anyq-qanyǵyn anyqtaý talaby da AK partıa tarapynan qanaǵattandyrylmaǵan-tyn. Sol partıa ISHIM-ge qatysty birqatar málimetter men dálelder de usynǵan edi.
Bıliktiń qytyǵyna tıgen sol dálelderdi birge oqyp kóreıik:
1. Túrkıada qansha márte terrorlyq áreketter uıymdastyrǵan ISHIM-niń ótken jyly jarylys zattary tárkilenip, Gazıantepte jankeshtiler keýdeshelerin tigetin atelesi de áshkere bolǵan edi. Demek, ISHIM uıymynyń sondaı keýdeshelerin Sırıadan ákelmeı, Gazıantepte tigip otyrǵanyn baıqaýǵa bolady. Sodan keıin túrli basylymdarda osy uıymǵa tıesili tigin mashınasy, mata qıyndylary, jarylǵyshqa arnalǵan keýdesheler, nıtrat ammonıa jáne temir monshaqtardyń sýretteri jarıalanǵan edi.
2. Gazıantepte ISHIM terrorlyq uıymynyń «abaqtylary» men qoımalaryna jasalynǵan tekserýler nátıjesinde 120 tonna nıtrat ammonıa, 10 jankeshti keýdeshesi, 150 metr jarylǵysh zat, 60 keli trotıl, 15 keli temir maıda monshaq, 5 keli somyn, 3 myń 683 oq-dári, 10 paket hımıalyq jarylǵysh, 25 jarylǵysh bomba, 1 bytyraly myltyq, 1 jarylǵysh zat detonatory, 6 kalashnık avtomaty, 8 jarylǵysh zattar tárkilengen bolatyn. Bular — ISHIM uıymynyń Gazıanteptegi emin-erkin qımylyn, bunyń qala halqy úshin úlken qaýip oshaǵy ekendigin bildiretin anyq dálelder.
3. Germanıalyq NDR jáne SWR aqparat agenttikteriniń habarlarynan ISHIM tutqynynda bolǵan áıel men balalardyń vırtýaldy baılanystar arqyly satylǵany da belgili boldy. Jýrnalıser jınaqtaǵan WhatsApp jazbalarynan, qujattar men sýretterden baıqalǵandaı, sondaı-aq deldaldar men kýágerlerdiń sózderine qaraǵanda, ISHIM tutqynyna aınalǵan áıelder men balalar ǵalamtor arqyly «qul» retinde satylymǵa shyǵarylǵan. Saýdanyń qyzǵany sonshalyq, ISHIM quldary eń kóp aqsha usynǵandarǵa ǵana satylady eken. Qul satatyn keńseler tarapynan bir jyl boıyna 250 áıel men bala-shaǵa satylǵan. Áldebireýdiń ISHIM terrorlyq uıymyna 2,5 mln.-nan astam AQSH dollaryn joldap, bir jandy azat etkeni belgili bolǵan.
4. DAISH-tyń Sırıa men Iraktan basyp alǵan munaı zaýyttarynyń munaılaryn Túrkıadaǵy deldaldary arqyly satqandyqtary da málim. ISHIM-niń 40-60 barelge teń munaı saýdasyna qatysty jaǵdaı burq etkende, AQSH Syrtqy ister mınıstri Djon Kerrı 2014 jyldyń 18 qyrkúıeginde munaıdyń Túrkıanyń Karkamysh jáne Kılıs mańyndaǵy shekaralary arqyly satylǵanyn málimdegen bolatyn. ISHIM-niń qarjy kózderiniń túbi kórinip, taǵy da osy terrorlyq uıymnyń qarjy demeýshileri týraly áńgimeler aıtyla bastaǵanda, Túrkıadan kúmándanǵan taǵy bir málimdeme Reseı prezıdenti V.Pýtınnen kelgen edi. Pýtın «Sırıada terrorısterdiń qadaǵalaýyndaǵy aımaqtardan alynǵan munaı Túrkıaǵa satylyp jatyr» degen málimdemesi arqyly uzaq ýaqyt boıy Túrkıa men ISHIM arasynda munaı saýdasyna qatysty pikirlerin naqty dálelderi arqyly málimdeýden qaıtpady.
5. Gazıantepte shekara qaýipsizdigin qamtamasyz etýde jaýapty tulǵalardyń keıbir shendi áskerleri men ISHIM terrorlyq uıymy músheleriniń telefondaǵy áńgimeleri biraz aqparat quraldarynda jarıalanǵan bolatyn. 22 qyrkúıekte Túrkıa shekarasy mańynda ISHIM-niń qarýly eki múshesi men Túrkıa qarýly kúshteri áskerleriniń áńgimelesip turǵan (olardyń oq ótpeıtin ózgeshe bir shaıanǵa uqsas mashınadan túsip jatqandary beınelengen) sýretteri de jarıalanǵan edi.
6. Gazıantep mańynda ISHIM terrorlyq uıymynyń belsendileriniń sýretteri men olardyń túrli aýrýhanalarda emdelgenderine, san alýan qorlar quryp, uıymdasqandaryna qatysty qujattar da bar.
7. Osynyń bári Gazıanteptiń ISHIM terrorlyq uıymynyń tranzıttiń kópiri ekendiginiń, olardyń Gazıantepti ózderiniń bir bólimsheleri retinde qoldanǵandarynyń aıqyn dálelderi. Bunyń sońy jaqsylyqpen bitpes... Sonymen qatar, qalaǵa ISHIM terrorlyq uıymynyń qaýpiniń kúshtiligin oıǵa oraltady...
AK partıa osyndaı jaǵdaılardy zerttep, zerdeleýdiń ornyna keri sharalar qabyldap otyr.
ISHIM ústi-ústine jasaǵan shabýyldary arqyly júzdegen adamdarymyzdy óltirgennen keıin AK partıa nelikten ISHIM-ge qatysty aqıqattardy zertteýden qashýda? Bizge buny túsindirer jan bar ma?
Mehmet Altaıdyń www.ozgurdusunce.com saıtyndaǵy jazbalarynan aýdarǵan N.Jambylqyzy
