مەنىڭ كورشى اپام جەتپىسكە كەلگەن شاعىندا اسىرە دىنشىلدەردىڭ ورتاسىنا ءتۇسىپ كەتتى. اراب ءتىلىنىڭ كۋرسىنا بارىپ جۇرگەن، سودان ءدىني توپتاردىڭ وتىرىستارىنا قاتىسۋى جيىلەدى. 1990 جىلدار ەدى عوي. ول كەزدە اراب ەلدەرىنەن كەلگەن، سول جاقتا وقىعان اراپشىل يسلاميستەردى قوعام جاقسى قابىلداپ، «كەڭەس كەزىندە قىسپاق كورىپ ەدىك. ەندى ناعىز مۇسىلمان بولاتىن بولدىق» دەپ قولداعانى بەلگىلى. بالالارىن مەدرەسەلەرگە بەرىپ، اراپ ءتىلىنىڭ كۋرستارىنا قىزمەتكەرلەر تۇرماق ءۇي شارۋاسىنداعى ايەلدەرگە دەيىن كوپتەپ قاتىستى. مەنىڭ الگى اپام دا بالالارىنىڭ «جەتپىستەن استام ادامعا ءدىنشىل جاستاردىڭ ورتاسىندا ءجۇرىپ نە كەرەگى بار؟ ۇيدە نامىزىڭىزدى وقىپ، نەمەرەلەرىڭىزدىڭ ورتاسىندا وتىرمايسىز با؟» دەگەن سوزىنە قاراماستان ۋاقىتىنىڭ كوبىن ۋاعىز ايتۋشىلاردىڭ ورتاسىندا وتكىزۋدى ادەتكە اينالدىردى.

اپامنىڭ ارابيالىق ناسيحاتشىلاردىڭ ۋاعىزىنان باسى اينالعانى سونشا، «ءبىزدىڭ ارعى تەگىمىز اراب ەكەن. ارعىن دا، قوجا دا، ءبارى سودان تاراعان ەكەن» دەگەندەي اڭگىمەلەردى ايتا باستادى. ءبىر كۇنى «ۇلتتىق ءداستۇردىڭ كەرەگى جوق. يسلام پارىزدارىن عانا ورىنداساق بولدى. توي، مەرەكە دەگەندەر  قاجەت ەمەس» دەگەن اپامىز اعايىن-تۋىستىڭ شاقىرعان تويلارىنا دا بارمايتىن بولدى. ءومىر بويى جوو-دا پروفەسسور بوپ، كەڭەس وداعى كەزىندە وداق ەلدەرىن كەڭىنەن ارالاپ، تالاي عىلىمي جيىنداردا بايانداما جاساعان ابىرويلى عالىم ەندى قارتايعاندا «بۇعان دەيىنگى سۇرگەن ءومىرىم بەكەر ەكەن» دەگەندى شىعاردى. بالالارىنىڭ قۋانىشىنا دا سەلت ەتپەيدى، نەمەرەلەرىنىڭ جەتىستىگىنە دە ءمان بەرمەيدى. بۇل دۇنيەدەن باز كەشىپ، مۇڭلى كۇيگە ءتۇستى.

اراب ءتىلىنىڭ بارلىق دەڭگەيلەرىن توعىز جىلدا وقىپ بىتىرسە دە باسى اينالعانى سونشا، باستاپقى دەڭگەيىنەن قايتا باستاپ، الماتىداعى ءدىني ۋنيۆەرسيتەتتىڭ اراپ ءتىلى كۋرسىنا جاڭادان جازىلدى. بۇل كىسىنىڭ ۇلكەن بالالارى بولەك تۇرادى، ءارقايسىنىڭ ءوز وتباسى بار. اپامىز كىشى ۇلىمەن تۇراتىن. ۇلى كەلىنىمەن اجىراسىپ كەتكەن سوڭ ءىشۋدى باستادى. جۇمىستان ۇيگە كەلگەندە اپامىز كوبىنەسە بولمايدى. اراب ءتىلىنىڭ كۋرسىنا بارىپ، ودان كەيىن تۇنگە دەيىن ۋاعىزشىلاردىڭ (ولار پاتەر جالدايدى ەكەن) جيىنىنا قاتىسادى.

اينالاسىنا مەيىرىممەن قارايتىن، جۇرتقا سىيلى ادام ەدى، اسىرە يسلامي كوزقاراستى بۇل كىسىدەن تۋىستارى دا الشاقتاي باستادى. اراب ءتىلىنىڭ ءمۇعالىمى ءدىني كىتاپتاردى كوپ بەرگەن ەكەن. وقي-وقي 45 جىل عىلىممەن اينالىسسا دا اۋىرماعان كوزى اۋرۋعا ۇشىراپ، كورۋى ناشارلاپ كەتتى. اپامىز ارابشىل يسلاميستەردىڭ ورتاسىنان سوندا دا شىقپادى. «كۋرستاعى جاس بالالاردان قالىپ قالعانىم ۇيات بولادى» دەپ، وقي بەردى، وقي بەردى. بۇل دۇنيەدەن بەزىنگەن سوڭ  اپامىزدىڭ  اۋرۋ-سىرقاۋى دا كوبەيىپ، اياعىنان جۇرۋگە جاراماي قالعان كەزدە ءدىني توپتارعا بارۋىن ءبىراق توقتاتتى.

وسى كەزدە بالاسى ەكىنشى ايەل العان. كەلىن مۇسىلمان، ءبىراق اسىرە دىنشىلدىكتەن اۋىلى الىس، شەت ەل فيرماسىندا ىستەيدى.  بۇل ۇيگە جاڭا ءتارتىپ الا كەلدى. ياعني، زايىرلى قوعامعا ءتان ءداستۇرلى وتباسى ورنادى. اپامىز ەندى كەلىن جاقتىرماي ما دەپ، بۇرىنعىداي اراپ يدەولوگياسىنا نەگىزدەلگەن ءدىني كىتاپتاردى وقىمايتىن بولدى. بۇگىندە بۇرىنعىداي اعايىن-تۋعانمەن جاقسى ارالاساتىن، نەمەرەلەرىنە كوڭىل بولەتىن، مەيىربان اجەي قالپىنا قايتا ورالدى.    

دانا قامشىبەك