رەفورمادان كوز اشپايتىن، باسى داۋدان ارىلمايتىن ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى بيىلعى وقۋ جىلىنا ءبىراز وزگەرىستەر ەنگىزدى. ءمينيستردىڭ ايتۋىنشا، بيىلعى وقۋ جىلىندا ءبىلىم بەرۋدىڭ جانە عىلىمدى دامىتۋدىڭ 2016-2019 جىلدارعا ارنالعان مەملەكەتتىك باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋدىڭ العاشقى قادامدارى جاسالادى. ول ءبىرىنشى كەزەكتە ورىس مەكتەپتەرىندەگى قازاق ءتىلىنىڭ ساعاتتارىن كوبەيتۋدەن جانە ونىڭ ساپاسىن ارتتىرۋدان باستاۋ الماق.   جالپى ورتا مەكتەپتەردەگى قازاق ءتىلىن وقىتۋ باعدارلاماسى بۇرىنعى قولدانىستا قالا بەرمەك. سونىمەن قاتار، ءۇش تىلدە ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى قولعا الىنادى.  

ەستەرىڭىزگە سالساق، ءۇش ءتىلدى ءبىلىم بەرۋ جۇيەسىنە ءدۇيىم جۇرت قارسى بولىپ، ەل زيالىلارى ەرلان ساعادييەۆكە نارازىلىق حاتىن دا جازعان بولاتىن. ءبىراق، مينيستر ەل ەليتاسى ءوز بالالارىن شەت ەلدە وقىتىپ، قاراپايىم مالشىنىڭ بالالارىنىڭ وزگە ءتىلدى وقۋلارىنا قارسى ەكەنىن جانە  "كيمەپ"، قبتۋ، IT سياقتى شەت تىلدەرىندە ءبىلىم بەرەتىن جوعارعى وقۋ ورىندارىنا قاراپايىم اۋىل بالاسىنىڭ تۇسە الماي قينالاتىنىن، سوندىقتان بارشا قازاقستاندىق ءبىلىم الۋشىلار ءۇش تىلدە وقۋعا الەۋمەتتىك جاعدايىنا قاراماستان تەڭ  قۇقىلى بولعانىن ايتقان ەدى.

مينيستر بيىلعى جىلدان باستاپ 73 مىڭ مەكتەپ ءمۇعالىمى جاڭا ادىستەمەگە ارنايى دايىندالاتىنىن جانە ول مامانداردى دايىنداۋ ءۇشىن نازاربايەۆ زياتكەرلىك مەكتەبىنىڭ  80 ۇستازىنىڭ دايىن ەكەنىن دە  مالىمدەگەن.  2016 جىلعى قىركۇيەك ايىنان باستاپ 18-19 ءپاننىڭ ورنى 13-14-كە دەيىن قىسقارىپ، بيىلعى جىل پاندەردىڭ سانىنا ەمەس، ساپاسىنا كوپ كوڭىل بولىنبەكشى.  ءبىلىم بەرۋدەن بۇرىن  اكىمشىلىك ەسەبى ءۇشىن كوشە ءتىزىمىن جازىپ، سايلاۋعا ادام جيناپ،  تەكسەرىس پەن قاعازباستىلىقتان كوز اشپايتىن ۇستازدار قاۋىمى  «جاڭا قابىلدانعان زاڭ نورماسىنا ساي ەندى مەكتەپتەردەن ەسەپ سۇرايتىن جالعىز مەكەمە ق ر ءبىلىم جانە عىلىم مينيسترلىگى عانا بولادى»- دەگەن ساعادييەۆ سوزىنە سەنىم ارتىپ وتىر. 

ءۇش تىلدىلىك 2019-شى جىلعا دەيىن شەگەرىلگەندىكتەن، ازىرشە مەكتەپ جۇيەسىندە قازاق ءتىلىن جىلدام ۇيرەتۋدىڭ ادىستەمەسى قولعا الىنباق. 

«مەن ءىس باسىنا قازاق ءتىلىن – ءوزىمنىڭ انا ءتىلىمدى شەتتەتەيىن دەگەن ويمەن كەلگەنىم جوق،  الەمدەگى عىلىم جاڭالىقتارىن قازاق تىلىنە اۋدارۋ كەرەك دەيدى كەيبىر اعايىندار. دۇرىس-اق بولار ەدى، ءبىراق الەمدە ءبىزدىڭ جاستارعا كەرەك، كۇنىنە مىڭداپ ەمەس ميلليونداپ شىعىپ جاتقان عىلىم مەن ءومىر جاڭالىعىن دەر كەزىندە قازاق تىلىنە اۋدارۋ ءتىپتى مۇمكىن ەمەس. وعان قاراجات تا، باسقا مۇمكىندىكتەر دە جوق. سوندىقتان ءبىز بولاشاق ءۇشىن ءۇش تىلدىك جۇيەگە كوشۋ كەرەكپىز» -دەگەن مينيستر ءۇش تىلدىلىك رەفورماسىن 2019-شى جىلدىڭ ەنشىسىنە قالدىرعانىمەن، جوعارعى وقۋ ورىندارىندا بيىلعى جىلدان باستاپ قازاقستان تاريحىن وقىتۋدى توقتاتقان بولاتىن. ساعادييەۆتىڭ باستى جاڭالىعى ۇبت-نى ەكى رەت تاپسىرۋ مۇمكىندىگى مەن SIT (ينتەگراسيالىق تەستتەرگە  (System Integration Test) جۇيەسىنە اۋىسۋ بولدى.

تاعى ءبىر، جاڭالىق، بيىلعى ءبىرىنشى سىنىپ وقۋشىلارى 12 جىلدىق  مەكتەپتىڭ تۇلەكتەرى بولماق. سىناق الاڭىنا اينالعان ءبىلىم جۇيەسىنە جاڭاشا وزگەرىستەر مەن توسىن جاڭالىقتاردىڭ تولاستامايتىنىنا ۇيرەنگەن قازاقستاندىقتاردان بيىلعى جىلى قانداي جاڭالىق كۇتەتىندەرىن سۇراعان ەدىك:

«جاراتىلىستانۋ (حيميا، فيزيكا، بيولوگيا، ينفورماتيكا) پاندەرىن ءۇش تىلدە، ونىڭ ىشىندە قازاق تىلىندە دە جاڭا ادىستەمەمەن وقىتۋ كوزدەلىپ وتىر. سوندىقتان بيىلعى جىلدان باستاپ 73 مىڭ مەكتەپ ءمۇعالىمى جاڭا ادىستەمەگە ارنايى دايىندالادى»، - دەپتى ءوز مالىمدەمەسىندە مينيستر.

وسى ماقساتتا بيىل 2.5 مىڭ، كەلەسى جىلى تاعى وسىنشا مەكتەپ كەڭ جولاقتى ينتەرنەت جەلىسىنە قوسىلماق. بۇعان ارنايى قارجى بولىنگەن. سونىمەن قاتار، مينيستر جاڭاشىلدىقتى ەنگىزۋ ءۇشىن 73 مىڭ مەكتەپ مۇعالىمىنە جاڭا ادىستەمەنى ۇيرەتەتىن 80 مامان نازاربايەۆ زياتكەرلىك مەكتەپتەرىندە دايىن تۇر ەكەن.

دۇكەنبايەۆا قانىمجان،  الماتى قالاسى جالپى ءبىلىم بەرەتىن № 72  ورتا مەكتەپ ءمۇعالىمى:  

قاعازباستىلىقتان ارىلىپ، ءوزىمىزدىڭ تىكەلەي ءبىلىم بەرۋ دەگەن مىندەتىمىزگە كىرىسكەنىمىزدى عانا قالايمىز. ءمۇعالىم قاۋىمىن بىلەسىزدەر، قوعامدىق جۇمىستىڭ بارىندە ءبىز جۇرەمىز. اۋلا تازالاۋدان باستاپ، كونسەرتتىڭ وتپەي قالعان بيلەتىنە دەيىن الۋ ءبىزدىڭ مىندەت. سوندىقتان، وسىنداي قوسالقى ۇساق-تۇيەكتى ءبىزدىڭ موينىمىزعا ارتۋدى دوعارسا جاقسى بولار ەدى.

  مۇقاشيەۆا باقىتگۇل،  جاركەنت قالاسى، لۋناچارسكيي اتىنداعى مەكتەپ- گيمنازياسىنىڭ ۇستازى:

بيىلعى وقۋ جىلىندا وزگەرىستەر كوپ. 12 جىلدىق وقۋ جۇيەسى، ۇبت-نى ەكى رەت تاپسىرۋ مۇمكىندىگى بار دەگەندەي. وسى جىلى ۇستازدار قاۋىمىنىڭ ايلىعىن كوتەرەمىز دەگەن، ەندى وسى ۋادە ورىندالار دەپ سەنەمىز.

وشانوۆ ورىنباي جاڭاباي ۇلى، تاريحشى:

جاراتىلىستانۋ عىلىمى قازاق ءۇشىن جات ەمەس. قازاق دالاسىندا مەتاللۋرگيانىڭ تاريحى ءتورتمىڭجىلدىقتى قامتيدى. قازاقتىڭ مەتاللۋرگياعا بايلانىستى تانىمى، تىلدىك قورى الەمدەگى ەڭ الدىڭعى قاتاردا تۇر. الەمدە ءوز تىلىندە مەتالل تۇرلەرىنىڭ اتاۋى بولماي، لاتىنشا اتاۋعا جۇگىنەتىن حالىقتار، ۇلتتار جەتەرلىك. ال قازاق قولادان تەمىرگە دەيىن سىزگە مەتاللدى جىلىكتەپ، باقايشاعىنا دەيىن شاعىپ بەرەدى. ويتكەنى ونىڭ ءتۇپ باباسى الەمدەگى تۇڭعىش مەتاللۋرگتەردىڭ ءبىرى، ول مىنا دالا توسىندەگى ءتورتمىڭجىلدىق مەتاللۋرگيا تاريحىن، ءارى مادەنيەتىن الىپ ءجۇرۋشى، بويىنا ءسىڭىرۋشى جانە كۇنى بۇگىنگە دەيىن جەتكىزۋشى. وقۋشىلارعا وسى باي تاريحىمىزدى ءسىڭىرۋدىڭ ورنىنا، ەندى كەلىپ وسىنىڭ بارىنەن باس تارتىپ، شەت تىلىندە (اعىلشىن)، تەك «مەندەلەيەۆ كەستەسى» بويىنشا جاتتاتىپ شىعۋىمىز كەرەك. جوق، مەن مەندەلەيەۆ كەستەسىنە قارسى ەمەسپىن، ونى دا جاتتاسىن. ءبىراق ءتول اتاۋلارىن ۇمىتپاسىن. اسقار جۇمادىلدايەۆ اعامىزدىڭ شىرىلداپ جۇرگەنى وسى! ءبىرىنشى الەم عىلىمىن ءوز تىلىمىزگە اۋدارۋىمىز كەرەك (تەرميندەردى دەپ وتىرعان جوقپىن)، وسىلايشا قازاق ءتىلىنىڭ تەحنوكراتتى مۇمكىنشىلىگىن ارتتىرىپ (اعىلشىنشانى قوسا ۇيرەنىپ)، وسى بىلىممەن باسەكەگە ءتۇسۋ كەرەك.

نازىم مۇحامەدييەۆا، قازۇۋ جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىنىڭ  ۇستازى:

ءبىزدىڭ ءبىلىم جۇيەسىندە جىل سايىن ءبىر جاڭالىق، جىل سايىن جاڭا مينيستر اۋىسىپ، جىل سايىن سىناقتار مەن تەكسەرۋلەر بولاتىنىنا  ەتىمىز ۇيرەنىپ قالعان حالىقپىز عوي. بيىلعى وقۋ جىلى شىنىن ايتسام، ەشقانداي رەفورمالاردىڭ بولماۋىن كۇتەمىن.  وقۋشى دا، وقىتۋشى دا ءار جىل سايىن ءار ءمينيستردىڭ جاڭالىعىنا بەيىمدەلىپ، ەندى  ۇيرەنە باستاعاندا تاعى ءبىر وزگەرىس شىعا كەلەدى. سوندىقتان وسى ۋاقىتقا دەيىنگى رەفورمادا ايتىلعان دۇنيەلەردى جۇزەگە اسىرىپ، بيىلعى جىلى تىنىش قانا جۇرگەنىمىزدىڭ ءوزى جاڭالىق بولار ەدى دەپ ويلايمىن.  

داۋرەن ماقسۇتحان ۇلى، اتا –انا:

بيىلعى وقۋ جىلىندا دا رەفورمالار ءوز جالعاسىن تاۋىپ جاتىر. ءۇش تىلدىك بيىلعى ءبىرىنشى سىنىپقا بارعانداردان باستاۋ الدى. ءبىرىنشى سىنىپتان باستاپ ءۇش تىلمەن بالانىڭ باسىن اۋىرتۋ باستالدى. ناتيجەسىن ۋاقىت كورسەتەدى. 1-سىنىپ وقۋشىلارى 5 كۇندىك وقۋ تارتىبىنە كوشەدى ەكەن. بۇل جاقسى، ءبىراق باسقا بالالاردى دا وسى رەجيمگە كوشىرۋ كەرەك قوي، الالاماي؟! ارينە جىل سايىن رەفورماعا ۇشىرايتىن ءبىلىم سالاسى، ونىڭ ىشىندە ورتا ءبىلىم بەرۋ جۇيەسى. جىلدا ءبىر جاڭالىق ەنگىزبەي، الدىمەن ءبىر رەفورمانى باستاپ، اياعىنا جەتكىزگەن ءجون عوي.