عىلىمي ورتا مەن بەلگىلى ءبىر ماماندار اراسىندا عانا ءجيى ايتىلاتىن «سالافيزم» تەرمينى بيىل ماۋسىم ايىندا جالپىحالىقتىق قولدانىسقا ەندى دەسە دە بولادى. 5 ماۋسىم كۇنى بىرنەشە سودىر ەكى بىردەي قارۋ-جاراق دۇكەنىن توناپ، اسكەري بولىمگە شابۋىل جاسادى. وسى وقيعاعا وراي وتكەن قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ جەدەل جيىنىندا ەلباسى «لاڭكەستىك جاساۋشىلار سالافيزم راديكالدىق اعىمىنىڭ وكىلدەرى» دەگەن باعا بەردى. ءدىنتانۋشىلار مەن يسلام عۇلامالارى بۇعان دەيىن دە راديكالدىق ۇستانىمدارىن سىنعا الىپ كەلگەن سالافيزم اعىمىنا قاتىستى ايىپتاۋلار وسى ساتتەن باستاپ رەسمي سيپات يەلەنۋى ءتيىس ەدى. الايدا، ولاي بولمادى. بولمايتىن دا سياقتى.
بىرنەشە كۇن بۇرىن ساياساتتانۋشى ءازىمباي عالي بيلىك ورگاندارى اقتوبەدەگى تەراكتىگە قاتىستى قاجەتتى شارالاردى قولعا الماي، ءىستى ءسوزبۇيداعا اينالدىرعانىن ايتىپ، ماسەلە كوتەردى.
«اقتوبە مەن الماتىداعى لاڭكەستىك وقيعالاردان كەيىن وسى ماسەلەگە قاتىستى قاۋىپسىزدىك كەڭەسىنىڭ وتىرىسىندا ءسىز «سودىرلىق سويقاننىڭ سالافيلەرگە تيەسىلى» ەكەنىن باسا ايتتىڭىز. ىلە-شالا ۇكىمەت باسشىسى ك.ءماسىموۆ «ەكى ايدىڭ كولەمىندە سالافيزمگە تيىم سالۋ جونىندە شەشىم قابىلداناتىنىن» جەتكىزدى. ءدىن ىستەرى كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى ع.شويكين «سالافيزمگە تيىم سالۋ ماسەلەسى تالقىلانىپ» جاتقانىن حابارلادى. وسى ارالىقتا سالافي سودىرلارى الماتىدا، بالقاشتا، اقتوبەدە، ورالدا تەراكتى جاساۋعا بىرنەشە رەت ۇمتىلعانىمەن، ءوز پيعىلدارىن ىسكە اسىرا الماي، قۇرىقتالدى. ءابسوليۋتتى تيىم بولماسا، لاڭكەستىك وقيعالاردىڭ لەگى ءالى دە جالعاسا بەرەتىن ءتارىزدى»، - دەيدى ساياساتتانۋشى.
ونىڭ ايتۋىنشا، قۇزىرلى ورگاندار قاندى قىرعىنعا تىكەلەي قاتىسى بار سالافيزم اعىمى تۋرالى اشىق اقپارات بەرمەي، ءتيىپ-قاشپا مالىمدەمەلەرمەن شەكتەلىپ وتىرعان كورىنەدى.
«بۇلىكشى اعىم – سالافيلىكتى اشىق ايىپتاۋعا بارماي، ءتيىپ-قاشىپ قانا مالىمەتتەر بەرىپ وتىرعان ۇقك لاۋازىمدى تۇلعالارىنىڭ ىس-ارەكەتىن قالاي تۇسىنۋگە بولادى؟ اتى دارداي بۇل اسا جاۋاپتى مەكەمە وكىلدەرى بۇگىن وسىلاي سىزدىقتاتىپ وتىرىپ، ەرتەڭ سالافيلىككە تيىم سالۋعا جول بەرمەيتىن شىعارىپ سالما قۇجات ازىرلەپ، ەلباسىنىڭ اتىنان ەلگە جاريا ەتپەسىنە كىم كەپىل؟! نەگە ۇقك ماسەلەنى شەشۋگە ەمەس، ودان قاشۋعا اسا ىنتالى بولىپ وتىر؟!»، - دەگەن ءازىمباي عالي ءسالافيزمدى جاقتاۋشىلار ۇقك سىندى قۇزىرلى مەكەمەگە دە جەتكەنى جايلى كۇدىكتەنەدى.
ال، بۇعان دەيىن ماڭعىستاۋ وبلىسى زيالى قاۋىمى اتىنان ەلباسىعا سالافيزم، ۋاححابيزم اعىمىنىڭ بارلىق تارماقتارىن ەكسترەميستىك دەپ تانۋ تۋرالى ءوتىنىش حات جازىلعان بولاتىن. ماڭعىتساۋلىقتاردىڭ باستاماسىن الماتىداعى زيالىلار مەن ءدىنتانۋشى، ءبىرقاتار جۋرناليستەر دە قولداپ، اتالعان حاتقا بىرنەشە ءجۇز ادامنىڭ قول قويعانى ايتىلدى.
«قاۋىپسىزدىك كوميتەتى تەرىس اعىمنىڭ لوببيشىسىنە اينالدى» دەپ ايىپتاۋعا اشىق نەگىزدەر جوق. ۇقك باسشىسى ۆ.جۇماقانوۆ اقتوبەدەگى تەراكتىدەن سوڭ-اق، لاڭكەستەردىڭ سالافيزم اعىمى وكىلدەرى ەكەنىن ايتتى. الماتىداعى اتىستان سوڭ دا ونداعى باستى كۇدىكتى كۇلىكبايەۆتىڭ تۇزەۋ مەكەمەسىندە جازاسىن وتەپ ءجۇرىپ، سالافيتتەرمەن سىبايلاس بولعانىن جايىپ سالدى. كەيىن قاراعاندى وبلىسى بالقاش قالاسى مەن ونىڭ ىرگەسىندەگى گۇلشات اۋىلىندا، الماتى، باتىس قازاقستان، اقتوبە وبلىستارىندا سوڭعى ايلاردا لاڭكەستىك ارەكەت جاساۋدى جوسپارلادى دەگەن ايىپپەن جيىنى وتىزدان استام كۇدىكتى قولعا ءتۇسىپ، سوت سانكسياسىمەن قاماۋعا الىندى. ولاردىڭ بارلىعىن دا ۇقك باسشىسى ەلدەگى «تانىمال اعىمنىڭ» وكىلدەرى دەپ باعالادى.
قىزىق تا وسى جەردەن باستالادى. ەلىمىزدىڭ ءار تۇكپىرىندە ۇستالعان، قۇقىققورعاۋ ورگاندارىنا شابۋىل جاساۋدى جوسپارلادى دەلىنگەن ولاردىڭ كىم ەكەنى بەلگىسىز. تەرگەۋ قۇپياسى، جاسىرىن وپەراسيا بولعاندىقتان ايتىلمادى دەر ەدىك. الايدا، ولاردىڭ تۋىستارى، جاقىندارى ءۇنسىز جاتۋى تۇسىنىكسىز. ودان كەيىن تەراكت جاساۋ دەگەن تاۋىق ۇرلاۋ ەمەس. ونداي شەشىم قابىلداۋ ءۇشىن ۇلكەن دايىندىق كەرەك. كەز-كەلگەن قاتارداعى سەكتانت مۇنداي ءقاۋىپتى قادامعا بارمايدى. ونىڭ ساناسىن ءدىني دوگمالارمەن ۋلاپ قانا قويماي، ناقتى تەراكت جاساۋدىڭ «قاجەتتىلىگىن»، ونىڭ «ساۋاپتى امال» ەكەنىن «اۋزى دۋالى» بىرەۋ ءتۇسىندىرۋى ءتيىس. قولعا تۇسكەن وتىزدان استام لاڭكەستىك ەشكىمنىڭ ارالاسۋىنسىز، ءوزارا بايلانىسسىز ۇقك ايتقان قىلمىستاردى قالاي جوسپارلايدى؟ ولاردىڭ ەشقانداي دەم بەرۋشىسى، اۋدان، قالا، وبلىس دەڭگەيىندەگى قامقورشىلارى، باسقارۋ ورگاندارىنداعى جاسىرىن دەمەۋشىلەرى جوق دەي الامىز با؟ ونداي قولداۋشىسىز ءقازىر سۋپەرماركەتتەن اربا ۇرلاۋ دا مۇمكىن ەمەس. ال، بۇلار قۇزىرلى ورگاننىڭ مالىمدەۋىنشە، جارىلعىش زاتتار ازىرلەگەن، قارۋ-جاراق ساقتاعان. بۇل ارينە ويلاندىراتىن ماسەلە. ءازىمباي عاليدىڭ كۇمانى دا وسىنداي جاعدايلارعا نەگىزدەلسە كەرەك. ايتپەسە، راديكالدى اعىمدى ءوڭىن ايلاندىرىپ تۇسىندىرەتىن، اشىق قولدايتىن، يدەولوگتارىنىڭ سوزدەرىن كوپە-كورنەۋ ناسيحاتتايتىن تانىمال تۇلعالار كەي اقپارات قۇرالدارى مەن الەۋمەتتىك جەلىنى بۇل ماقساتتا ەش كەدەرگىسىز پايدالانىپ ءجۇر ەمەس پە؟
كۇنى كەشەگى پارلامەنت سەسسياسىنىڭ اشىلۋىندا سويلەگەن ەلباسى تەرروريزم قاۋپىنە ارنايى توقتالدى. جازىقسىز جانداردىڭ ءومىرىن قيعان قاندى وقيعالاردى قاتاڭ سىناعان ول تەرروريزممەن كۇرەس ماسەلەسىن جەتىلدىرۋ دە دەپۋتاتتارعا ارتىلاتىن باستى مىندەتتىڭ ءبىرى ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
«بىزگە مۇنداي شارۋالارعا قارسى تۇرۋ ءۇشىن باتىل زاڭنامالىق شارالارعا بارۋ كەرەك. مەنىڭ تاپسىرماممەن ەكسترەميزم، تەرروريزم، قارسى بارلاۋ قىزمەتى، داكتيلوسكوپيالىق جانە گەندىك تىركە، پروباسيا، ەلدىڭ اقپاراتتىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋ ماسەلەلەرى بويىنشا جەتى زاڭ جوباسى ازىرلەنىپ، ماجىلىسكە ۇسىنىلادى. ءقازىر ەڭ باستىسى – قوعامداعى قاۋىپسىزدىك پەن تۇراقتىلىقتى ساقتاۋ»، - دەدى ەلباسى.
ال، ەلباسىنىڭ ايتقاندارى، قاۋىپسىزدىك پەن ىشكى تۇراقتىلىققا تونگەن قاتەردىڭ الدىن الۋ شارالارىن ءتۇرلى ورگان باسشىلارى قالاي جۇرگىزەدى؟ اقتوبەدەگى تەراكتىدەن بەرى ءۇش اي مەرزىم وتسە دە مادەنيەت جانە سپورت مينيسترلىگىنە قاراستى ءدىن ىستەرى كوميتەتى، باس پروكۋراتۋرا، ءىىم، ادىلەت مينيسترلىگى، ءدىني باسقارما، قاۋىپسىزدىك كەڭەسى لاڭكەستىك قاتەردىڭ الدىن الاتىن، ماسەلەنىڭ سالدارىمەن ەمەس، سەبەبىن انىقتاپ، جوياتىن ناقتى قانداي قادامدارعا باردى؟ لاڭكەستىك، راديكالدىق ۇستانىمداعى سالافيلەر تۋرالى قوعامدىق پىكىر ءالى كۇنگە ساقال مەن بالاق توڭىرەگىندە قالىپ وتىرعانىنا قاراپ اتالعان مەكەمەلەردىڭ پرەزيدەنتكە «مىناداي جۇمىس ىستەدىك» دەپ كورسەتەتىن ەشتەڭەسى جوق پا دەگەن كۇدىككە قالاسىز. جاقىندا ماجىلىسكە جولدانادى دەلىنگەن لاڭكەستىككە قارسى جەتى زاڭنىڭ جوباسىن ازىرلەۋگە قاتىسۋ بىلاي تۇرسىن، ەلدەگى يسلام عالىمدارى، ءدىنتانۋشىلار مەن بىلىكتى زاڭگەر، ساراپشىلار اراسىندا ونىڭ مازمۇنىمەن تانىسقان جان بار ما؟ الدە، «اسىعىستىقپەن ناشار زاڭ قابىلداپ جىبەرەتىن» ادەتىمەن بيلىكتەگىلەر بۇل جولى دا شالاعايلىق جاسادى ما؟ ءسويتىپ، ۇلت قاۋىپسىزدىگىنە تونگەن ءقاۋىپتىڭ الدىن الۋ ورنىنا، قاتەرلى اعىمدارمەن كۇرەسكەن سىڭاي تانىتىپ وتىرعان جوق پا؟
جومارت ابدوللا ۇلى
