جۇڭگو كومپانيالارى ءونىم شىعارۋعا ەمەس، قازاقتى جەرسىز قالدىرۋعا كەلگەنى انىقتالۋدا

رەداكسيامىزعا قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى ن. نازاربايەۆتىڭ، پارلامەنت سەناتى مەن ءماجىلىس ءتوراعالارى، ق ر باس پروكۋرورى، ورتالىق مەملەكەتتىك ورگاندار مەن وبلىس باسشىلارىنىڭ اتىنا جازىلعان اشىق حات كەلىپ ءتۇستى. وندا جەر رەفورماسىنا قاتىستى زاڭنامانىڭ جەتىلدىرىلىپ، شەتەلدەن، اتاپ ايتقاندا، قىتايدان قازاقستانعا كوشىرىلەتىن كاسىپورىندارعا توقتاۋ سالىنۋى، بيلىك باسىنداعى ءبىرقاتار لاۋازىم يەلەرىنىڭ قىزمەتىنەن كەتۋى، جەر رەفورماسىنا قارسى ميتينگىلەرگە شىققان، بۇگىندە قاماۋدا وتىرعان ازاماتتاردىڭ بوساتىلۋى تالاپ ەتىلگەن.

حاتتىڭ تولىق ءماتىنىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز.

قازاق حالقى مەن قازاقستان ازاماتتارىنا!

قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ پرەزيدەنتى

ن.ءا. نازاربايەۆقا

كوشىرمەسى: ق ر سەناتىنىڭ ءتوراعاسى ق.ك. توقايەۆقا

ق ر ءماجىلىسىنىڭ ءتوراعاسى ن.ز. نىعماتۋلينگە

ق ر باس پروكۋرورىنا، ق ر ۇقك ءتوراعاسىنا،

وبلىس اكىمدەرىنە، مينيسترلەرگە، ق ر مەملەكەتتىك ءىس پەن

كوررۋپسياعا قارسى قىزمەت اگەنتتىگىنىڭ ءتوراعاسىنا

قۇرمەتتى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى!

قۇرمەتتى قازاقستاندىقتار!

جەر كوميسسياسىنىڭ جۇمىسى بارىسىندا شقو-دا ءجۇز مىڭ، جامبىل وبل. - 8،0 مىڭ گا جەر قىتايمەن بىرىككەن كومپانيالارعا، قوستاناي وبل. – 810،0 مىڭ گا (كومپ. «يۆولگا»، يەلەرى لۋجكوۆ-روزينوۆ)، التى وبلىستا ون ملن گا جەر رەسەيدىڭ اسكەري پوليگونىنا 80 جىلعا جانە بايقوڭىر عارىش ايلاعى 50 جىلعا، وقو 2 ملن گا جەر ارابتارعا، اقمولا وبل. 32 مىڭ گا گەرمانيا ازاماتىنا، وقو-دا ءبىر اكىم 37 جەر اكتىسىن العانى، قالالاردىڭ اينالاسىنداعى ملنداعان گا جەرلەردى بيلىكتەگىلەردىڭ زاڭسىز يەلەنگەندىكتەن 2 ملننان استام ادام ءتيىستى 10 سوتكالارىن الا الماي وتىرعانى ت.ب. انىقتالدى. جەر مەملەكەتتىڭ نەگىزى بولعاندىقتان، جەر دە، مەملەكەت تە تالان-تاراجعا ءتۇسىپ تونالۋدا.

كورشى ەلدەر مەن ەل ىشىندەگى بولعان كونە زاماننان بەرگى داعدارىستار مەن سوعىستاردىڭ 3/4 جەر ماسەلەسىنەن تۋىنداعان. ونىڭ ىشىندە بىزدەگى الپاۋىتتار مەن شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ نەگىزگى قۇنارلى جەرلەردى ءبولىپ الىپ، 95-97% حالىقتىڭ دىمسىز قالۋى قوعامداعى قاقتىعىستاردىڭ العىشارتتارى بولۋدا.

قىتايعا جەر بەرۋ ك.ءماسىموۆتىڭ 24.10.2008 جىلى گونكونگتىڭ OPFG مەن Jilin Grain Group كومپانيالارىن قابىلداپ، ولارعا سويا مەن راپس وسىرۋگە ءبىر ملن گا جەر بەرۋگە 2009ج. مامىردا قول قويۋىنان باستالدى. قوعامداعى نارازىلىقتان كەيىن پرەزيدەنتتىڭ «شەتەلدىكتەرگە ەشكىم جەر ساتپايدى» دەگەنىنە ەل سەندى. ءبىراق، حالىقارالىق تۇراقتى دامۋ ينستيتۋتىنىڭ 2012 ج. تامىزداعى بايانداماسىندا، قر-دا بەكىتىلگەن قحر جوبالارىنىڭ ىشىندە Jilin Grain Group كومپانياسىنا سويا وسىرۋگە 1،0 ملن گا جەر بەرۋ جوباسى جۇرگەنى پرەزيدەنت ءسوزىنىڭ ءادىرا قالىپ، ءماسىموۆ ۇكىمەتى ويىنا كەلگەنىن ىستەپ جاتقانىن كورسەتتى.

ا.ەگەۋبايەۆ، ا.جاقىپبەكوۆتەر جاريالانعان دەرەكتەردە 2010-2015جج. شقو مەن جامبىل وبل. قۇرىلعان قر-قحر 9 بىرىككەن كومپانيالارعا بەرىلگەن ءجۇز مىڭداي گا جەردىڭ 75-100% يگەرىلمەگەن. سونىڭ ءبىرى ج ش س «ءباتۋا» 2012-2015 جج. بيۋدجەتتەن 502،6 ملن تگ سۋبسيديا العان. بۇل، ۇكىمەتتەگى ۇرى-قارىنىڭ، سويا مەن راپس ءوسىرۋ ءۇشىن «جاڭا تەحنولوگيالار اكەلىپ جاتىرمىز» دەگەن الاياقتىق تىرلىكتەرى.

ول كومپانيالار ءونىم شىعارۋعا ەمەس، العان جەرلەرىن گونكونگ ت.ب. بيرجالاردا ساتۋ ارقىلى قازاقتى جەرسىز قالدىرۋعا كەلگەنى انىقتالۋدا.

كورشىلەرمەن دوستىق قاتىناس پەن ءوزارا ءتيىمدى جوبالاردى ىسكە اسىرۋ قاجەت. ءبىراق، قوعامدا قازىرگى بيلىكتىڭ ساياساتىن ەكى ەل اراسى مەن ىشىمىزدە سوعىس تۋعىزاتىن، مەملەكەتكە ىستەلگەن ساتقىندىق دەپ باعالاۋدا. وعان قارسى ەلدە سەگىزدەگى بالادان-سەكسەندەگى كەمپىرگە دەيىن قارۋ الىپ شىعۋعا دايىن! بۇل، قاتارداعى كوررۋپسيا ەمەس، جەردى توزدىرىپ، ەلدى ازدىراتىن جانە تاۋەلسىزدىككە قارسى جوسپارلى تۇردە بيلىك تاراپىنان ىستەپ وتىرعان مەملەكەتتىك قىلمىس!

ۇكىمەتتىڭ، جەر كوميسسياسىنسىز باستاعان رەفورماسىندا ەكونوميكالىق تەتىك، نارىقتىق قاتىناس جانە باسەكەلەستىكتى جاسايتىن ادام ياعني ادام كاپيتالىن دامىتۋ، اقپاراتتىق تەحنولوگيا، مەدياتەكا، يننوۆاسيا نەمەسە جاڭايندۋستريالدىق 30 ەلدىڭ قاتارىنا كىرۋ ماسەلەلەرى قارالماعان. سەبەبى، ول رەفورما زاماناۋي عىلىم مەن تەحنولوگياعا نەگىزدەلمەگەن. ال، مينيسترلىكتەردىڭ جانىنداعى وتكەن عاسىردىڭ ورتاسىندا قۇرىلعان ينستيتۋتتاردىڭ ەسكىرگەن مەتوديكالارى مەن زەرتتەۋلەرى زامان تالابىنا ساي ەمەس. سوندىقتان، ونداي رەفورماعا بولىنگەن (ونىڭ ىشىندە زەينەتاقى قورىنان دا) جۇزدەگەن ملرد قارجى قۇمعا سىڭگەن سۋداي، شەنەۋنىكتەردىڭ «ءباتۋالارى» سياقتى ۇرى-قارىنىڭ قولىندا كەتىپ، ال رەفورمانىڭ ءوزى فوربس جازعان، «باتپاقتىڭ ءبىر شەتىندەگى قويىرتپاقتى شەلەكپەن الىپ ەكىنشى شەتىنە اپارىپ قۇيۋ» بولادى.

بەس جىلعا موراتوريي جاريالاۋدى باسىندا قوعام قولداعانىمەن، پرەزيدەنت قاۋلىسىندا ءموراتورييدىڭ تەك مەملەكەتتىك قورداعى جەرگە عانا قاتىستى بولۋى، جەر ماسەلەسىن بيلىككە سەنۋ، – ول ۇرىعا ءۇي كۇزەتتىرگەنمەن بىردەي ەكەنىن كورسەتۋدە. بيلىكتىڭ ەل سەنىمىنەن ايىرىلۋى، داعدارىستىڭ تەرەڭدەپ ازىق-تۇلىكتىڭ (قانت، وسىمدىك مايى ت.ب.) ءبىر كۇندە 60-80%-عا قىمباتتاۋى، ەلدەگى ساياسي-الەۋمەتتىك احۋالدىڭ كۇننەن-كۇنگە كۇردەلەنىپ، كوكتەمدەگى ميتينگىلەردىڭ قايتالانۋىنىڭ مۇمكىندىگى 75-90% ەكەنىن كورسەتۋدە.

وسىنداي جاعدايدا قىتايدىڭ 52 كاسىپورنىن اكەلەمىز دەگەندى قوعامدا ناداندىق پەن ساتقىندىقتىڭ قايسىسى ەكەنىن تۇسىنە الماي دال بولۋدا؟!

2010 ج. ءۇش مۇناي زاۋىتىنىڭ رەكونسترۋكسياسىنا $4،5 ملرد قارجى ءبولىپ، ونىڭ جۇمىسىن قىتايدىڭ ەكى كومپانياسى باستاعاندا حالىقارالىق ادام ينستيتۋتى قحر-دا جاڭا تەحنولوگيا جوقتىعىن دالەلدەپ، ول ۇسىنعان الەمدەگى 7 ۇزدىك كومپانيالاردىڭ جوعارعى تەحنولوگيالارى ەنگەن ەدى. قازاقستان ءۇشىن ەكولوگيانى بۇزۋ مەن ەلگە حانسۋلىقتاردى قاپتاتۋدان باسقا ماقساتى بەلگىسىز، سول 52 زاۋىت اشىق تۇردە تاۋەلسىز ەكسپەرتيزادان، ودان كەيىن قوعامدىق تالقىلاۋدان ءوتىپ، سولاردىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قوعامنىڭ كەلىسىمىمەن شەشىلۋى كەرەك.

شويگۋدىڭ قازاقستانعا اسكەر كىرگىزەمىز دەگەنى، - ول ەلدە ونداعان مىڭ تىڭشىنىڭ قاپتاپ جۇرگەنىن كورسەتىپ، وعان رەسمي ورگانداردىڭ ءتيىستى جاۋاپ بەرمەۋى جانە اي سايىن باس كوتەرەتىن لاڭكەستەردىڭ ەكسترەميستىك سەكتالارىنىڭ جابىلماۋى، - ول رەسمي استانانىڭ سولارمەن ءۇنسىز كەلىسكەنى بولىپ تابىلادى.

1991 جىلى بقو مەن اتىراۋ وبلىستارىنىڭ جەرلەرىندە كازاكتار اۆتونوميا قۇرامىز دەپ داۋرىققاندا، وسى بيلىك ەل مۇددەسىن قورعاماق تۇگىل، سولارعا قارسى ءبىر اۋىز ءسوز ايتۋعا جارامادى. سول كەزدە م.ەسەنالييەۆ، س.اقاتايەۆ، م.اۋەزوۆ، ج.اكىم، ا.زەينۋللين، ا.قادىربايەۆا سياقتى بەلسەندىلەر ەلدى ۇيىمداستىرماعاندا، سول ەكى وبلىستىڭ تاعدىرى ەكىتالاي ەدى.

ءقازىر دە، بيلىك، قاۋىپسىزدىك جانە قۇقىق ورگاندارى ەل مۇددەسى مەن قاۋىپسىزدىگى ماسەلەلەرىمەن اينالىسۋدىڭ ورنىنا، جەردى قورعاپ ەرەۋىلگە شىققانداردى سوتتاۋدان ءارى اسا الماۋى. ولار، ءوز بالالارى سوتتالاتىن بولسا قانداي جاعدايدا بولار ەدى...؟! ءبىزدىڭ دە بارلىق قازاق جالعىزىمىز. ءبىز، م.بوقايەۆ پەن ت.اياننىڭ قىلمىسكەر ەمەس، ەلىنىڭ پاتريوتتارى ەكەنىنە كەپىلدىك بەرىپ قول قويامىز جانە ولاردى بوساتۋدى تالاپ ەتەمىز!

جەردىڭ اينالاسىنداعى جوعارىدا كوتەرىلگەن ماسەلەلەردى ەسكەرە كەلىپ، تومەندەگى شارالاردى ىسكە اسىرۋدى تالاپ ەتەمىز:

-جەر كوميسسياسى ءار توقسان سايىن جينالىپ قوعامداعى تۇراقتىلىق، جەر ماسەلەلەرى مەن اۋىل شارۋاشىلىعىنىڭ ستراتەگياسىن شەشەتىن ۇيىم، ونىڭ جۇمىس توپتارى جوسپارلانعان مىندەتتەردى ورىندايتىن تۇراقتى جۇمىس توبى قىزمەتىن اتقارسىن؛

-جەر ماسەلەسىنىڭ ۋشىعىپ، قوعامداعى داعدارىستىڭ نەگىزگى سەبەپشىسى ك.ءماسىموۆ ەكى ايدا جۇمىسىنان كەتسىن جانە 2010 جىلعى پرەزيدەنتتىڭ شەشىمىنە قارسى قۇرىلعان كومپانيالار جابىلىپ، ولارعا بەرىلگەن جەر مەن بيۋدجەتتىڭ قارجىسى مەملەكەتكە قايتارىلسىن؛

-ەل قاۋىپسىزدىگى مەن قوعامداعى تۇراقتىلىقتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا:

ا. وسى ۋاقىتقا دەيىن بولىنگەن جەر تەلىمدەرىنىڭ ناقتى يەلەرىن انىقتاۋعا ءتيىستى زاڭدار قابىلدانسىن؛

ءا. ق ر ازاماتتارىنا ساتىلعان جانە جالعا بەرىلگەن جەر كولەمىنىڭ وسۋىنە بايلانىستى پروگرەسسيۆتى سالىق سالىنسىن؛

ب. جەر كودەكسىنە (2003ج.) ق ر ازاماتتارى ساتىپ نە جالعا العان جەردى شەتەلدىك جانە شەتەلدىك ۇلەسى بار كومپانيالارعا ساتۋ جانە جالعا بەرۋگە تيىم سالاتىن باپتار ەنگىزىپ، كودەكستى تۇپكىلىكتى وزگەرتۋ؛

-اش دامىتۋ ماقساتىنداعى جوبالار الەم ەلدەرىندە قابىلدانعان ەكونوميكالىق تەتىك، نارىقتىق قاتىناس جانە باسەكەلەستىككە نەگىزدەلىپ، ونىڭ ادام كاپيتالى، اقپاراتتىق تەحنولوگيا، مەدياتەكا، يننوۆاسيا ارقىلى دامىتىلسىن.

ءبىز، بۇل ماسەلەنى حالىق بيلىككە سەنبەگەن جاعدايدا، قوعامداعى بىرلىك پەن تىنىشتىقتى قامتاماسىز ەتۋ ماقساتىندا كوتەرىپ وتىرمىز! ەل دامۋىنا كەدەرگى كەلتىرمەي، ونىڭ قاۋىپسىزدىگى مەن تۇتاستىعىن قامتاماسىز ەتەتىن جول، «جەردى شەتەلگە جالعا بەرۋگە جانە جالپى ساتۋعا تيىم سالىنسىن!» دەگەن حالىق تالابىنىڭ ورىندالۋى. وسى حاتتاعى تالاپتار ورىندالماعان جاعدايدا الداعى قاراشا-جەلتوقساندا كونستيتۋسيالىق زاڭعا ساي بۇكىلحالىقتىق رەفەرەندۋم جاريالايتىنىمىزدى مالىمدەيمىز.

جەر كودەكسىندەگى، حالىققا 10 جانە 25 سوتكادان جەر بەرۋ ماسەلەسىن شەشۋ استانا، الماتى قالالارى مەن وبلىس اكىمدەرىنىڭ مويىندارىندا.

قۇرمەتپەن،

«نۇر وتان»، «اق جول»، «ازات»، جسدپ پارتيالارى، «سامۇرىق-قازىنا» ءۇاق» اق، «قازەنەرجي» قاۋىمداستىعى، «اتامەكەن» ۇقپ، قازاقستان حالىقتارى اسسامبلەياسى، قازاقستان عالىمدار وداعى، جازۋشىلار وداعى، حالىقارالىق ادام ينستيتۋتى (ينستيتۋت)، ق ر قارجىگەرلەر، تاۋەلسىز كاسىپكەرلەر، رەكتورلار قاۋىمداستىعى ت.ب. قوعامدىق ۇيىمدار قۇرعان مەملەكەتتىك ەمەس ۇيىم ۇيىمداستىرۋ القاسى اتىنان:

اكىم جانۇزاق – ق ر ۇلتتىق جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى جانە كونكورد (فر.) اكادەميالارىنىڭ كورر.-مۇشەسى، ەۋروپا جاراتىلىستانۋ عىلىمدارى اكادەمياسىنىڭ اكادەميگى، قازاق ۇلتتىق كەڭەسى ءتوراعاسىنىڭ ءى-شى ورىنباسارى؛

اۋەزوۆ مۇرات – م.و.اۋەزوۆ اتىنداعى قوردىڭ ءتوراعاسى، قازاقستان رەسپۋبليكاسىنىڭ

توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى، عالىم؛

ەلەۋسىزوۆ مەلس – قازاقستاننىڭ ەكولوگيالىق وداعى مەن كاسىپورىندارى «تابيعات»

قاۋىمداستىعىنىڭ پرەزيدەنتى؛

تۇياقباي جارماحان – جسدپ ءتوراعاسى، مەملەكەت جانە قوعام قايراتكەرى؛

توقاشبايەۆ مارات - «پرەزيدەنت جانە حالىق» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى، ق ر پعا اكادەميگى، پروفەسسور؛

باتتالوۆا زاۋرەش – «قازاقستاندا پارلامەنتاريزمدى دامىتۋ قورى» قوعامدىق

قورىنىڭ پرەزيدەنتى؛

يسا قازىبەك - "قازاق ءۇنى" گازەتى پرەزيدەنتى، اقىن، حالىقارالىق الاش سىيلىعى

لاۋرەاتى، حالىقارالىق سەرگەي ەسەنين اتىنداعى سىيلىق - "التىن كۇز" وردەنى يەگەرى؛

نۇرىپبايەۆ ماقسات - «انتيگەپتيل» قوزعالىسىنىڭ ۇيىمداستىرۋشىسى؛

ەگەۋبايەۆ ايدىن – «نۇروتان» پارتياسىنىڭ مۇشەسى، «ۇلى دالا قىراندارى» ۇيىمىنىڭ ءتوراعاسى؛

جاكەيەۆ عابيدەن – ع.م.مۇسىرەپوۆ اتىنداعى قوردىڭ ءتوراعاسى؛

اباعان مۇقتارحان – كەنەسارى حان قوعامدىق قورىنىڭ ءتوراعاسى؛

«الاش جولى» قوزعالىسى اتىنان:

سۇلەيمەن جانىبەك، وماروۆ تالعات، داۋلەتبەك ۇلى اماندىق، مارات ۋاتقان، قىستاۋباي گەرويحان – بارلىعى 7136 قول.

قازاقستان زيالىلارى مەن قوعامدىق ۇيىمدارى اتىنان:

اۋعان سوعىسى ارداگەرلەر قاۋىمداستىعى، قازاقستان سۋرەتشىلەر وداعى، قازاقستان كومپوزيتورلار وداعى ت.ب.، 12 رەسپۋبليكالىق قاۋىمداستىقتار مەن وداقتار قولدادى؛

شاحانوۆ مۇقتار – تۇرىك الەمىنىڭ ۇزدىك اقىنى، ق ر توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى، قازاق ۇلتتىق كەڭەسىنىڭ ءتوراعاسى؛

نۇرپەيسوۆ ءابدىجامىل – جازۋشى، قسرو مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى؛

قايداروۆ ءابۋعالي - فيلولوگيا عىلىمد. دوكتورى، پروفەسسور، ق ر ۇعا اكادەميگى؛

ايتبايەۆ ءومىرزاق - فيلولوگيا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، ق ر ۇعا

اكادەميگى، حالىقارالىق «قازاق ءتىلى» قوعامىنىڭ ءتوراعاسى؛

مىرزاحمەتوۆ مەكەمتاس – ق ر ۇعا اكادەميگى، ق ر مەمل. سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى؛

وتەلبايەۆ مۇحتارباي - فيزيكا-ماتەماتيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، قۇا

اكادەميگى، ق ر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى؛

ەلەمەسوۆ كوپماعامبەت – ا/ش عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، اكادەميك؛

ەلەشيەۆ راحىمجان – ا/ش عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، اكادەميك؛

عابباسوۆ سوۆەت-حان - مەديسينا جانە پەداگوگيكا عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، ق ر

ەڭبەك سىڭىرگەن قايراتكەرى، ماحامبەت سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى؛

قابىش ۇلى عابباس - جازۋشى، حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى،

قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ءجۋرناليسى؛

راقىشيەۆ بايان – ق ر عالىمدار وداعىنىڭ ۆيسە-پرەزيدەنتى، ق ر ۇعا اكادەميگى،

قازۇتۋ كافەدرا مەڭگەرۋشىسى؛

ءجۇمادىلوۆ قابدەش – ق ر حالىق جازۋشىسى، ق ر مەمل. سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى؛

بايپاقوۆ كارل – تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، قۇا اكادەميگى؛

يسابەكوۆ دۋلات - «مادەنيەت» جۋرنالىنىڭ باس رەداكتورى، جازۋشى-دراماتۋرگ،

ق ر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى؛

سماتايەۆ سوفى - جازۋشى، حالىقارالىق «الاش» ادەبي سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى؛

مەدەتبەك تەمىرحان – اقىن، قۇ مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى؛

ەرمانوۆ ءجۇرسىن – اقىن، قوعام قايراتكەرى؛

ەسداۋلەت ۇلىقبەك – اقىن، ق ر مەملەكەتتىك سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى، «جۇلدىز»

جورنالىنىڭ باس رەداكتورى؛

ەلۋباي سماعۇل - جازۋشى، پەن-كلۋبىنىڭ ۆيسە-پرەزيدەنتى؛

ارالباي نۇعمان – بيول. عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور، «جاراتىلىستانۋ

عىلىمدارى جانە ينوۆاسيالىق تەحنولوگيالار» عزي ديرەكتورى؛

كاپەكوۆا گۋلنار – قازاقستان عالىمدار وداعىنىڭ الماتى وبلىسى بويىنشا

فيليالا ديرەكتورى، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور؛

نەسيپبايەۆا كاليا – تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى، پروفەسسور؛

باتىرشا ۇلى سايلاۋ – ق ر توتەنشە جانە وكىلەتتى ەلشىسى، پروفەسسور؛

بۋربايەۆا گاليا – عالىم، قوعام قايراتكەرى؛

قۇلكەنوۆ مەرەكە – جازۋشى، قوعام قايراتكەرى؛

قويشىبايەۆ بەيبىت- تاريح عىلىمىنىڭ كانديداتى، «ادىلەت» تاريحي- اعارتۋ

قوعامىنىڭ پرەزيدەنتى؛

سارسەنباي رىسبەك - «جاس الاش» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى، قوعام قايراتكەرى؛

باپي ەرمۇرات - «دات» جوباسىنىڭ جەتەكشىسى، قوعام قايراتكەرى؛

ايعالي ۇلى ە. - «قازاقستان-زامان» گازەتىنىڭ باس رەداكتورى؛

قالىباي جارىلقاپ - «جۇلدىزدار وتباسى-اڭىز ادام» جورن.باس رەداكتورى؛

سارىم ايدوس - التىنبەك سارسەنباي ۇلى اتىنداعى قوردىڭ جەتەكشىسى، قازاق

ۇلتتىق كەڭەسى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى؛

جۇمالى راسۋل – ساياساتتانۋشى، قازاق ۇلتتىق كەڭەسى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى؛

الىبايەۆ سەرىكباي – قوعام قايراتكەرى، ق ر پارلامەنتىنىڭ ەكس-دەپۋتاتى؛

قايساروۆ ءۋاليحان- قوعام قايراتكەرى، ق ر پارلامەنتىنىڭ ەكس-دەپۋتاتى؛

شىمشىقوۆ جانكەلدى - استانا قالالىق «تاۋەلسىزدىكتى قورعاۋ» حدق

ۇيىمداستىرۋ كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى؛

جانداربەك زىكىريا - تاريح عىلىمىنىڭ كانديداتى، احمەت ياسساۋي اتىنداعى

حالىقارالىق تۇركىستان ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ پروفەسسورى؛

زەينۋللين امانجول - اۋىل شارۋاشىلىعى عىلىمدارىنىڭ كانديداتى، «دالا»

ينستيتۋتىنىڭ ديرەكتورى؛

قاناتبايەۆ سەرىك - ۆەتەريناريا عىلىمىنىڭ دوكتورى؛

ايىپ ۇلى راحىم – جسدپ پرەزيديۋم مۇشەسى، قوعام قايراتكەرى؛

قالىباي ماقسوت - قازاقستان رەسپۋبليكاسىنا ەرەكشە ەڭبەگى سىڭىرگەن زەينەتكەر؛

ساگيدۋللايەۆا ايمان – ۇستاز، قوعام قايراتكەرى؛

بابامۇرات داۋرەن - «بولاشاق» جاستار قوزعالىسىنىڭ ليدەرى، قازاق ۇلتتىق كەڭەسى ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى؛

ەرعالييەۆا بارەتتا - قازاقستاننىڭ «دەموكراتيا جانە قۇقىق» حالىقارالىق تاريحي

-قۇقىق ورتالىعىنىڭ ءتورايىمى؛

كەنەباي جۇماش - اقىن، حالىقارالىق يۋنەسكو سىيلىعىنىڭ لاۋرەاتى؛

ەرعالييەۆا گۇلجان – قوعام قايراتكەرى، جورناليست؛

قوسانوۆ ءامىرجان –قوعام قايراتكەرى، تاۋەلسىز ساياساتكەر؛
اليبايەۆ اليك - ەكونوميست، بسدپ پرەزيديۋم مۇشەسى؛
كەنجەباي مىرزان – اقىن، ق ر مادەنيەت قايراتكەرى
تورەحانوۆ ەرنست - جازۋشى، قوعام قايراتكەرى؛
مۇقانعالييەۆ ەرمەك – عالىم، قوعام قايراتكەرى؛

ماماي جانبولات - جۋرناليست، قوعام قايراتكەرى؛

قاپتاعاي ق. - «حالىق دابىلى» قوزعالىسىنىڭ ءتوراعاسى؛

قۋات داۋرەن - «اباي.kz» اقپاراتتىق پورتالىنىڭ جەتەكشىسى؛

ءسادۋ ۇلى ب. - «جەلتوقسان اقيقاتى» قوعامدىق بىرلەستىگىنىڭ ءتوراعاسى؛

ءازىمباي عالي - ساياساتتانۋشى، تاريح عىلىمدارىنىڭ دوكتورى؛

بەيسەباي تەگى رۋزا – قوعام قايراتكەرى؛

مۇقتاي قۋانىش – اقىن؛

زايتوۆ رينات – ايتىس اقىنى؛

مۇقانوۆ داۋرەن - اۋدارماشى، ادەبيەتتانۋشى؛

كوشىم دوس -"ۇلت تاعدىرى" قوزعالىسىنىڭ ءتوراعاسى؛

نۇر-احمەت دوس -"ۇلت پاتريوتتارى"قوزعالىسىنىڭ ءتوراعاسى؛

تايجان مۇحتار - بولاتحان تايجان اتىنداعى قوردىڭ پرەزيدەنتى؛