ساياسات
ەكونوميكا
الەۋمەت
سۇحبات
سپورت
بارلىق ايماقتار
الماتى وبلىسى
اتىراۋ وبلىسى
اقمولا وبلىسى
اقتوبە وبلىسى
باتىس قازاقستان وبلىسى
جامبىل وبلىسى
ماڭعىستاۋ وبلىسى
تۇركىستان وبلىسى
پاۆلودار وبلىسى
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
شىعىس قازاقستان وبلىسى
قاراعاندى وبلىسى
قوستاناي وبلىسى
قىزىلوردا وبلىسى
استانا
الماتى
تولىعىراق
قۇقىق
بيزنەس-جاڭالىقتار
اسكەري جۋرناليستيكا
سايلاۋ 2021
ديپلومات ميسسياسى
اكىمدەردىڭ رەيتينگى
كوروناۆيرۋس
تازا قازاقستان
ەل
مادەنيەت
مەديا
مىنبەر
ءداستۇرلى ءان
ەسترادا
كۇي
سايلاۋ 2021
ءداستۇرلى ءان
NEWS
شوۋ-بيزنەس
وقيعالار
IT
ۇلت بولمىسى
ءعىلىم-بىلىم
ان-كۇي
قامشىگەر
ونەر
دەنساۋلىق
كاسىپكەر
شارۋاشىلىق
فوتو-بايان
سوزدىك
قازاق داۋىسى
بيزنەس
نۋرلى جول
ايتتى-ەي، باۋىرىڭ!
ناۋكا ي IT
زاڭ
ءومىر
قازاق داۋىسى (2 كەزەڭ)
قازاق داۋىسى (3 كەزەڭ)
قازاق داۋىسى (شەشۋشى كەزەڭ)
مەملەكەتتىك باعدارلامالار
قوعام
الەم
تاريح
سەگىز ءورىم
Kazakhstan
International
Music
Special reports
The Digital Kazakhstan
100 Concrete Steps
Today's paper
Elections
Entertainment
Car News
ساياحات
فيلوسوفيا
دەتەكتيۆ
تىلسىم
تاعايىنداۋ
ۇكىمەت
ارنايى جوبالار
ءتالىم مەن تاربيە
ءدىن
وزگەرىس
قازاق داۋىسى (1-كەزەڭ)
ادەبيەت
ناۋرىز
12:10، 31 قازان 2026
USD
454
EUR
509
RUB
5
تۇنگى رەجيم
كۇندىزگى رەجيم
جاڭالىق ۇسىنۋ
جوبا تۋرالى
12:10، 31 قازان 2026
USD
454
EUR
509
RUB
5
تۇنگى رەجيم
كۇندىزگى رەجيم
جاڭالىق ۇسىنۋ
قازاقشا
Қазақша
Русский
English
Qazaqsha
قازاقشا
ساياسات
ەكونوميكا
الەۋمەت
سۇحبات
سپورت
تولىعىراق
قارجى
قۇقىق
بيزنەس-جاڭالىقتار
اسكەري جۋرناليستيكا
سايلاۋ 2021
ديپلومات ميسسياسى
اكىمدەردىڭ رەيتينگى
كوروناۆيرۋس
تازا قازاقستان
ەل
مادەنيەت
مەديا
مىنبەر
ءداستۇرلى ءان
ەسترادا
كۇي
سايلاۋ 2021
ءداستۇرلى ءان
NEWS
شوۋ-بيزنەس
وقيعالار
IT
ۇلت بولمىسى
ءعىلىم-بىلىم
ان-كۇي
قامشىگەر
ونەر
دەنساۋلىق
كاسىپكەر
شارۋاشىلىق
فوتو-بايان
سوزدىك
قازاق داۋىسى
بيزنەس
نۋرلى جول
ايتتى-ەي، باۋىرىڭ!
بارلىق ايماقتار
الماتى وبلىسى
اتىراۋ وبلىسى
اقمولا وبلىسى
اقتوبە وبلىسى
باتىس قازاقستان وبلىسى
جامبىل وبلىسى
ماڭعىستاۋ وبلىسى
تۇركىستان وبلىسى
پاۆلودار وبلىسى
سولتۇستىك قازاقستان وبلىسى
شىعىس قازاقستان وبلىسى
قاراعاندى وبلىسى
قوستاناي وبلىسى
قىزىلوردا وبلىسى
استانا
الماتى
جوبا تۋرالى
قاز
Қаз
Рус
Eng
Qaz
قاز
باستى
ينتەرۆيۋ
رۋستەم سىزدىكوۆ: سيتۋاسيا س نەتراديسيوننىم يسلاموم ۆ كازاحستانە ستانوۆيتسيا ۆسە بولەە وپاسنوي
15:34، 19 قىركۇيەك 2016
باسىپ شىعارۋ :
4397
ءبولىسۋ:
زامەستيتەل پرەدسەداتەليا سەنترا پوموششي پوستراداۆشيم وت دەسترۋكتيۆنىح رەليگيوزنىح تەچەنيي «نۇرلى ءبىلىم»، چلەن ريپگ پري دۋمك رۋستەم سىزدىكوۆ سچيتاەت نەوبحوديمىم زاپرەتيت نا تەرريتوريي كازاحستانا يدەولوگيۋ سالافيزما-ۆاححابيزما، يناچە، پو ەگو منەنيۋ، ەتو وبەرنەتسيا پوراجەنيەم تراديسيوننوگو دليا كازاحوۆ يسلاما حانافيتسكوگو مازحابا، سووبششاەت
Qamshy.kz
سو سسىلكوي نا
Zakon.kz
.
- رۋستەم ماليكوۆيچ، ۆ سۆەتە پوسلەدنيح سوبىتيي ۆ اكتوبە ي بالحاشە، ۆ سمي پوياۆيليس رازنوگو رودا ديسكۋسسيوننىە ستاتي و سالافيي-ۆاححابيي. كاك نەوسۆەدوملەننومۋ ۆ ەتيح ۆوپروساح چەلوۆەكۋ رازوبراتسيا ۆ پوتوكە ينفورماسيي؟
- ۆو-پەرۆىح، زا ليۋبىم رازياسنەنيام، پو ليۋبىم ۆوپروسام نادو ۆ پەرۆۋيۋ وچەرەد وبراششاتسيا ك كومپەتەنتنىم سپەسياليستام. ك سوجالەنيۋ، ۋ ناس منوگو رازۆەلوس ۆسياكيح پوليتولوگوۆ، سوسيولوگوۆ، جۋرناليستوۆ، كوتورىە، نە يمەيا رەليگيوزنوگو، تەولوگيچەسكوگو وبرازوۆانيا، منيات يز سەبيا رەليگيوزنىح ەكسپەرتوۆ، پيشۋت سومنيتەلنىە ستاتي ي تەم سامىم فورميرۋيۋت وبششەستۆەننوە سوزنانيە، كوتوروە اپريوري ياۆلياەتسيا وشيبوچنىم، يسكاجەننىم ۆ پلانە رەليگيوزنوگو پونيمانيا. وسوبەننو ەتو كاساەتسيا رازليچنىح رەليگيوزنىح گرۋپپ نەتراديسيوننوگو تەچەنيا، كوتورىح ۋ ناس دوستاتوچنو راسپروسترانەنو.
مەجدۋ تەم، گلاۆا گوسۋدارستۆا نەودنوكراتنو زاياۆليال، چتو ەدينستۆەننايا وفيسيالنايا سترۋكتۋرا تراديسيوننوگو يسلاما ۆ كازاحستانە - ەتو دۋحوۆنوە ۋپراۆلەنيە مۋسۋلمان (دۋمك). تاكجە ۋ ناس يمەەتسيا سەنترالنىي گوسۋدارستۆەننىي ۋپولنوموچەننىي ورگان پو ۆوپروسام رەليگيي - كوميتەت پو دەلام رەليگيي، پوەتومۋ پو ۆسەم ۆوپروسام رەليگيوزنوگو حاراكتەرا سلەدۋەت وبراششاتسيا ۆ ەتي ورگانيزاسيي، گدە ەست ۆىسوكوكۆاليفيسيروۆاننىە ديپلوميروۆاننىە سپەسياليستى، وكونچيۆشيە فۋندامەنتالنىە ۆۋزى يسلامسكوگو ميرا، ۆ چاستنوستي «ال-ازحار»، «حاسەكي» يلي «نۋر-مۋباراك» ۆ الماتى.
كاك يزۆەستنو، پرەزيدەنت نا زاسەدانيي سوۆەتا بەزوپاسنوستي 10 يۋنيا 2016 گودا وزۆۋچيل، چتو زا تەراكتامي ۆ اكتوبە ستويات پرەدستاۆيتەلي رەليگيوزنوگو تەچەنيا - سالافيزما، كوتورىە، كاك مى پرەدپولاگاەم، پولۋچيلي پريزىۆ ك دەيستۆيۋ يز-زا رۋبەجا. ۆسپومنيم، نەزادولگو دو سوبىتيي ۆ اكتوبە ۆ ينتەرنەتە پوياۆيلوس اۋديو-وبراششەنيە ودنوگو يز ليدەروۆ سيرييسكيح سالافيتوۆ، كوتورىي پريزۆال سۆويح پوسلەدوۆاتەلەي سوۆەرشيت تەراكتى پروتيۆ «كافيرسكيح» پراۆيتەلستۆ.
بۋكۆالنو زا دەن دو ۆىستۋپلەنيا پرەزيدەنتا، 9 يۋنيا، ۆىشلو وبراششەنيە وديوزنوگو ليدەرا سالافيتوۆ-مادحاليتوۆ ابۋ-مارياما نازراتۋللاحا، تادجيكا پو ناسيونالنوستي، كوتورىي ناحوديتسيا ۆساۋدوۆسكوي اراۆيي ي كوتورىي وزۆۋچيل، چتو ك تەراكتام ۆ اكتوبە سالافيتى نەپريچاستنى. ۋحۆاتيۆشيس زا ەتو، نەكوتورىە جۋرناليستى، پوستاۆيۆ پود سومنەنيە ۆىسكازىۆانيا پرەزيدەنتا، پرەپودنەسلي، بۋدتو ابۋ-ماريام پراۆ ي بلاگوداريا ەمۋ تىسياچي كازاحستانسكيح مولودىح ليۋدەي ستالي رەليگيوزنىمي ريەۆەنانتامي.
ا ۆەد ەتوت «ليدەر» ياۆلياەتسيا نيچەم ينىم، كاك نوسيتەلەم ۆراجدەبنوي يدەولوگيي ي ۆ سۆوە ۆرەميا ون پرومىل موزگي منوگيم ناشيم سووتەچەستۆەننيكام، ۋەحاۆشيم زا ەفەمەرنىم راەم ۆ سيريۋ ي درۋگيە گورياچيە توچكي، ا ۆپوسلەدستۆيي پوگيبشيم نا پولياح سراجەنيي يلي پوپاۆشيم ۆ تيۋرمى. تاكيم وبرازوم، نەكوتورىە جۋرناليستى نامەرەننو يلي نەنامەرەننو پروپاگانديرۋيۋت ليدەرا سالافيزما، ناساجدايا ۆ وبششەستۆو وبراز ميرنىح سالافيتوۆ. ەتو چرەزۆىچاينو وپاسنىي سيمپتوم.
- تو ەست ۆو ۆسەح رەليگيوزنىح ۆوپروساح مى دولجنى سلەدوۆات رەشەنيام، رەكومەنداسيام، فەتۆام دۋمك؟
- سوۆەرشەننو ۆەرنو، دوموروششەننىە ەكسپەرتى تۋت نە پوموششنيكي. نەكوتورىە يز نيح ۋتۆەرجدايۋت، چتو تەرمينى «سالافيزم» ي «ۆاححابيزم» ۋپوترەبليات ۆمەستە وشيبوچنو ي نەوبحوديمو پروۆوديت گران مەجدۋ نيمي، چتو سالافيتى ەتو ميروليۋبيۆىە، زاكونوپوسلۋشنىە گراجدانە، ەتاكيە پاسيفيستى، ا ۆوت ۆاححابيتى ەتو تەرروريستى، سپوسوبنىە ك ناسيليۋ ي تەراكتام. چتوبى رازوبراتسيا ۆ داننوم ۆوپروسە، نەوبحوديمو پونيات، چتو وزناچايۋت ەتي پونياتيا ي چتو زا نيمي سكرىتو.
سالافيزم زاروديلسيا كاك تەچەنيە نا ستىكە XIII-XIV ۆەكوۆ، ەگو وسنوۆوپولوجنيكوم ياۆلياەتسيا ۋچەنىي يزحاررانا (تەرريتوريا سوۆرەمەننوي تۋرسيي) يبن تايميا ي ەگو پوسلەدوۆاتەلي، ۆ توم چيسلە يبن كاييۋم ال دجاۋزي. گلاۆنىي پرينسيپ ەتوي يدەولوگيي - «وچيششەنيە» ۆەرى وت رازنوگو رودا نوۆوۆۆەدەنيي (بيداگا). س ساموگو ناچالا ەتا يدەولوگيا پروتيۆورەچيلا تراديسيوننومۋ ورتوداكسالنومۋ كلاسسيچەسكومۋ يسلامۋ، تومۋ يسلامۋ، كوتورىي پروپوۆەدوۆال ي رازياسنيال پروروك مۋحامماد (دا بلاگوسلوۆيت ەگو اللاح ي پريۆەتستۆۋەت).
ۆ XVIII ۆەكە يدەولوگيۋ سالافيزما پودحۆاتيل مۋحامماد يبن ابدۋل ۆاححاب س اراۆييسكوگو پولۋوستروۆا، ليدەر ۆوورۋجەننوي گرۋپپى، رۆاۆشەيسيا ك ۆلاستي، ي يسپولزوۆال ەە كاك ينسترۋمەنت سەپاراتيزما پروتيۆوسمانسكوي يمپەريي - موششنوگو پوليتيچەسكوگو سۋبەكتا يسلامسكوگو ميرا. ۆ ناچالە XX ۆەكا ەگو پوسلەدوۆاتەلي پريمەنيلي دوكترينۋ سالافيزما دليا پوستروەنيا سوۆرەمەننوگو گوسۋدارستۆا كوروليەۆستۆا ساۋدوۆسكوي اراۆيي (كسا). تو ەست ەتا يدەولوگيا ياۆلياەتسيا گوسۋدارستۆووبرازۋيۋششەي.
يز ساموي يستوريي ۆىتەكاەت، چتو يدەيا سالافيزما يبن تايميا ي يدەولوگيا مۋححامادا يبن ابدۋل ۆاححابا ەتو سوۆەرشەننو يدەنتيچنىە ناپراۆلەنيا ي ياۆليايۋتسيا نيچەم ينىم، كاك پوليتيچەسكوي دوكترينوي گوسۋدارستۆا كسا. ا تەپەر، اناليزيرۋيا نىنەشنيۋيۋ سيتۋاسيۋ، مى ۆيديم، چتو ۋ سوۆرەمەننوگو سالافيتا، كەم بى ون ني بىل - ارابوم، كازاحوم، رۋسسكيم، انگليچانينوم... - وسنوۆوي رەليگيوزنوگو ميروۆوززرەنيا ياۆليايۋتسيا ۋچەنيا يبن تايميا ي ابدۋل ۆاححابا. پروششە گوۆوريا، ۋ نيح ودنا ي تا جە رەليگيوزنايا ينفورماسيا، ودنا ي تا جە يدەولوگيچەسكايا پلاتفورما، ودنا ي تا جە تەولوگيچەسكايا ۋستانوۆكا، ودني ي تە جە دوكترينى. ۆسە سالافيتى ي ۆاححابيتى چەرپايۋت رەليگيوزنىە زنانيا يز يح كنيگ، ستالو بىت، «سالافيت» ي «ۆاححابيت» - سلوۆا-سينونيمى.
پو منەنيۋ اناليتيكوۆ مەجدۋنارودنوگو ەكسپەرتنوگو سووبششەستۆا، يدەولوگيچەسكايا، رەليگيوزنايا ي تەولوگيچەسكايا وسنوۆا سالافيتوۆ ي ناشيح كازاحستانسكيح پريۆەرجەنسيەۆ ي بويەۆيكوۆ، ۆويۋيۋششيح ۆ سيريي ي يراكە، ودنا ي تا جە. سالافيزم-ۆاححابيزم راسپروسترانياەتسيا، كاك راكوۆايا وپۋحول ي سەگودنيا ەتو پرەدستاۆلياەت سوبوي موششنۋيۋ ينتەگرالنۋيۋ سيلۋ، دەيستۆۋيۋششەي ۆو ۆسەم ميرە.
- ك نيم وتنوسياتسيا سوۆرەمەننىە بويەۆيكي ۆ سيريي ي يراكە؟
- كونەچنو. تاكجە وتنوسياتسيا تەرروريستيچەسكيە گرۋپپيروۆكي «يگيل»، «دجابحات ان نۋسرا»، «احرار اش شام»، «ۋسۋدۋل اش شام»، «دجەيش ال مۋحادجيرين»، «دشەيش ال مۋجداحيدين»، سرەدنەازياتسكيە تەرروريستيچەسكيە گرۋپپيروۆكي ۆ افگانيستانە ي پاكيستانە «سويۋز يسلامسكوگو دجيحادا»، «يسلامسكوە دۆيجەنيە ۋزبەكيستانا»، «يسلامسكوە دۆيجەنيە ۆوستوچنوگو تۋركەستانا»، «تەحريك-ە تاليبان پاكيستان» ي درۋگيە.
نەسموتريا نا تو، چتو مەجدۋ تاليبامي ي سالافيتستۆۋيۋششيمي تەرروريستيچەسكيمي گرۋپپيروۆكامي سۋششەستۆۋيۋت كانونيچەسكيە رەليگيوزنىە رازنوگلاسيا، ەتو نە مەشاەت يم ۆ موبيليزاسيي ي ينتەگراسيي بويەۆىح ي ليۋدسكيح رەسۋرسوۆ ۆ بوربە پروتيۆ، كاك وني پولاگايۋت، سۆەتسكيح، «كافيرسكيح» دەموكراتيچەسكيح رەجيموۆ ستران سەنترالنوي ازيي. پو منەنيۋ ەكسپەرتوۆ، «يگيل» يمەەت دالەكو يدۋششيە پلانى نە تولكو ۆ وتنوشەنيي تەرريتوريي افگانيستانا، نو ي سوپرەدەلنىح س نيم گوسۋدارستۆ، راسسماتريۆايا افگانيستان، پاكيستان، چاست سەنترالنوي ازيي ي ۆوستوچنىي يران كاك «پروۆينسيۋ حوراسان».
اكتيۆيزاسيا بويەۆيكوۆ «يسلامسكوگو گوسۋدارستۆا» ي «تاليبانا»، ا تاكجە «سويۋز يسلامسكوگو دجيحادا»، «يسلامسكوە دۆيجەنيە ۋزبەكيستانا»، «يسلامسكوە دۆيجەنيە ۆوستوچنوگو تۋركەستانا» ۆ افگانيستانە پرەدستاۆليايۋت پەرمانەنتنۋيۋ ۋگروزۋ ۆسەمۋ سرەدنەازياتسكومۋ رەگيونۋ. كاك يزۆەستنو، تۋركمەنيستان، تادجيكيستان، ۋزبەكيستان ي كىرگىزستان داۆنو ناحودياتسيا ۆ پولە زرەنيا افگانسكيح رەليگيوزنىحەكسترەميستوۆ.
- نا چەم زاتوچەنى ۆىۆودى مەجدۋنارودنىح ەكسپەرتوۆ؟
- پو يح منەنيۋ، ۆ سۆوەم ۆەروۋبەجدەنيي سوۆرەمەننىە سالافيتى، كاك ميرنىە، تاك ي بويەۆيكي، وپيرايۋتسيا نا ۋچەنيا ي كنيگي شەيحوۆ يبن تايميا، مۋححامادا يبن ابدۋل ۆاححابا، ا تاكجە تاكيح سوۆرەمەننىح ليدەروۆ كاك يبن باز، ۋسەيمين، فاۋزان، الباني ي سلەدۋيۋت زا نيمي، سلۋشايۋت يسكليۋچيتەلنو يح پروپوۆەدي.
- رۋستەم ماليكوۆيچ، ۆى نە راز گوۆوريلي ي پيسالي، چتو رازدەلەنيە سالافيتوۆ نا ۋمەرەننىح ي راديكالنىح ۆاححابيتوۆ كراينە وپاسنو. ۆ چەم ۆى ۋسماتريۆاەتە وپاسنوست ي ك چەمۋ ەتو موجەت پريۆەستي؟
- پري ۆىبورە مەتودوۆ ي فورم پروتيۆودەيستۆيا نوۆىم ۆىزوۆام سوۆرەمەننوستي، ۆ چاستنوستي رەليگيوزنو موتيۆيروۆاننومۋ ەكسترەميزمۋ، تەرروريزمۋ، ەست ۆەروياتنوست توگو، چتو ۋپولنوموچەننىمي ليسامي موگۋت بىت ۆىبرانى نەەففەكتيۆنىە مەتودى ي فورمى بوربى ۆ زاكونوداتەلنوم ي يدەولوگيچەسكوم پلانە. ۆ ەتوي سۆيازي، گلاۆا گوسۋدارستۆا وزۆۋچيل، چتو ۆ بوربە س رەليگيوزنو موتيۆيروۆاننىم تەرروريزموم ۆ پەرۆۋيۋ وچەرەد نەوبحوديمو ليكۆيديروۆات يدەولوگيچەسكۋيۋ وسنوۆۋ. ا يدەولوگيچەسكايا وسنوۆا، كاك يا ۋجە سكازال ۆىشە، ميرنىح پاسيفيستوۆ-سالافيتوۆ ي ۆوينستۆۋيۋششيح تەرروريستوۆ-ۆاححابيتوۆ سوۆەرشەننو ودنا ي تا جە، تو ەست يدەنتيچنا. پوۆتوريۋس، ۋ نيح ودني ي تە جە كنيگي ي ۋچەنىە-شەيحي.
ۆ چەم جە تايتسيا وپاسنوست دەلەنيا سالافيتوۆ نا ۋمەرەننىح ي راديكالوۆ؟ پوچەمۋ بى نە وستاۆيت ۆ پوكوە ۋمەرەننىح سالافيتوۆ كاك «ميرنىح» گراجدان، كوتورىە پو سۆوەمۋ ۆەريات ۆ بوگا، پو سۆوەمۋ پونيمايۋت اتريبۋتى سوزداتەليا؟ مى نە راز پرەدۋپرەجدالي، چتو پودمەنا سەننوستنىح وريەنتيروۆ ي ترانسفورماسيا رەليگيوزنوگو سوزنانيا ۆەرۋيۋششيح نا وسنوۆە كنيگ تەح جە سالافيتستۆۋيۋششيح ۋچەنىح - پەرۆىي ەتاپ راديكاليزاسيي. ەتوت ەتاپ نازىۆاەتسيا مارگيناليزاسيا. يمەننو يز ەتوي مارگينالنويگرۋپپى ۆىحوديات تە جە رەليگيوزنىە مراكوبەسى ي گولوۆورەزى، كوتورىە رەالنو زانيمايۋتسيا ناسيليەم ي ۋبييستۆامي.
مى پرەكراسنو ۆيديم، چتو ستالو س تەمي سترانامي، كوتورىم «پوسچاستليۆيلوس» پريۋتيت ۋ سەبيا سالافيتوۆ. ۆنيماتەلنو يزۋچايا اناليتيچەسكيە رابوتى تاكيح سوۆرەمەننىح ەكسپەرتوۆ ميروۆوگو زناچەنيا كاك شيراز ماەر، رانيا ابۋ زەيد، دجەيسەن بەرگ، داگ ستوۋن، لايت الحۋري، ۆاەل يسسام، موجنو ۋۆيدەت، كاك زاينتەرەسوۆاننىە كرۋگي ەتيح گوسۋدارستۆ رازدەليالي سالافيتوۆ نا ۋمەرەننىح ي نا راديكالوۆ، ي كاك پلاچيەۆنو زاكونچيلاس ەتا پوليتيچەسكايا يگرا ۆ دەموكراتيۋ ي ليبەراليزم.
تاك، ۆ ليۆيي يدەولوگي رەجيما كاددافي زايگرىۆالي س ليدەروم بويەۆوي سالافيتسكوي دجيحاديستسكوي گرۋپپيروۆكي (ليۆييسكايا يسلامسكايا بويەۆايا گرۋپپا) ابدەلەم حاكيموم بەلحادجەم. كونەچنو، ۆ ناچالە سۆوەي دەياتەلنوستي ون بىل ۋمەرەننىم سالافيتوم، نو پوتوم پوپال ۆ تيۋرمۋ ي «راسكايالسيا». تام س نيم ۆەلي بەسەدى رازنوگو رودا «ەكسپەرتى» - تەولوگي، پوليتولوگي، سوسيولوگي ي ون داجە ناپيسال كنيگۋ «يسپراۆلەننوە ۋچەنيە».
تەرروريستى ۆو گلاۆە س بەلحادجەم دوكۋمەنتالنو زاياۆيلي، چتو دجيحاد پروتيۆ كاددافي زاكونچەن ي ياۆلياەتسيا نەزاكوننىم ي، كاك پولاگالي ەكسپەرتى رەجيما، پەرەشلي ۆ تراديسيوننىي يسلام. تەم نە مەنەە، ۋجە چەرەز گود ابدەل حاكيم بەلحادج ۆىستۋپيل پروتيۆ كاددافي، زارۋچيۆشيس پوددەرجكوي سپەسسلۋجب ميروۆىح سۋپەردەرجاۆ. ۆىيديا يز تيۋرمى، وني پەرۆىم دەلوم شتۋرموۆالي رەزيدەنسيۋ باب ەل-ازيزيا مۋامارا كاددافي.
ا ك چەمۋ پريۆەلي پودوبنىە زايگرىۆانيا س سالافيتامي ۆ يراكە؟ يدەولوگي رەجيما سادداما حۋسەيناتاكجە ليبەرالنيچالي، يگرالي ۆ دەموكراتيۋ س ابۋ مۋساب از-زاركاۆي، ليدەروم سالافيتوۆ، رۋكوۆوديتەلەم تەرروريستيچەسكوي ورگانيزاسيي «ات تاۋحيد ۋال دجيحاد». ۆ يتوگە وكازاليس سوتني تىسياچ ۋبيتىح، ميلليونى بەجەنسيەۆ، رازورەننىە گورودا ي سەلا، پولنەيشايا رازرۋحا ەكونوميكي نەكوگدا بوگاتوي سترانى.
چەم دليا سيريي زاكونچاتسيا يگرى باشارا اسادا، كوتورىي زايگرىۆال س سالافيتستۆۋيۋششيمي «ميرنىمي» گرۋپپيروۆكامي ي س يح ليدەرامي، تاكيمي كاك زاحران اللاۋش، حاسان ابباۋد، احماد يسسا اش شەيح؟! نەپرەكراششايۋششيەسيا ۆوەننىە دەيستۆيا ۆ سترانە، رازرۋحا، وگرومنوە كوليچەستۆو جەرتۆ، سترادانيا ني ۆ چەم نەپوۆيننىح ليۋدەي، نەسكونچاەمىي پوتوك بەجەنسيەۆ... تاكجە مى پرەكراسنو ۆيديم، ك چەمۋ پريۆەلو زايگرىۆانيە س سالافيتامي رەجيما مۋرسي ۆ ەگيپتە. پوەتومۋ نام نەوبحوديمو پرواناليزيروۆات، ۆ كاكيح گوسۋدارستۆاح ەففەكتيۆنو پروتيۆوستويات تاكومۋ وپاسنومۋ ياۆلەنيۋ، كاك رەليگيوزنو موتيۆيروۆاننىي راديكاليزم، ەكسترەميزم ي ۆزيات ەتو نا ۆوورۋجەنيە.
- ەست لي ۆ ميرە سترانى، گدە ۋسپەشنو بوريۋتسيا س ەتيم زلوم؟
- پراكتيكا پوكازىۆاەت، چتو ۋسپەشنو بوريۋتسيا تام، گدە زاپرەششەنا ساما يدەولوگيا سالافيزما، ا نە كاكيە-تو كونكرەتنىە ليسا يلي گرۋپپيروۆكي، كاك ەتو سدەلالي ناشي سوسەدنيە سترانى ۋزبەكيستان،تادجيكيستان ەششە لەت دەسيات نازاد، ا داگەستان ەششە ۆ 1990 گودۋ. سەگودنيا وچيەۆيدنو، چتو سيتۋاسيا س نەتراديسيوننىمي فورمامي يسلاما ۆ كازاحستانە ستانوۆيتسيا ۆسە بولەە وپاسنوي. زارۋبەجنوە رەليگيوزنوە ۆليانيە سپوسوبستۆۋەت پەرەنوسۋ راديكالنىح «سەننوستەي» سالافيزما-ۆاححابيزما نا كازاحستانسكۋيۋ پوچۆۋ.
نا ناش ۆزگلياد، ەدينستۆەننوي سيلوي، كوتورايا رەالنو موجەت يزباۆيت وبششەستۆو وت نايبولەە يارىح ادەپتوۆ رەليگيوزنوگو راديكاليزما، ياۆلياەتسيا گوسۋدارستۆو. گوسۋدارستۆۋ ستويت وتكازاتسيا وت پريزىۆوۆ اپولوگەتوۆ سالافيزما-ۆاححابيزما، چتو زاپرەت ەتوي يدەولوگيي نا سۆوەي تەرريتوريي ياۆلياەتسيا وپاسنىم ي نەەففەكتيۆنىم. ۆ پروتيۆنوم سلۋچاە، ەتو وبەرنەتسيا پوراجەنيەم تراديسيوننوگو دليا كازاحوۆ يسلاماحانافيتسكوگو مازحابا، پوسكولكۋ سالافيزم-ۆاححابيزم يمەەت زارۋبەجنىح كوورديناتوروۆ ي سپونسوروۆ. تو ەست، نە زاپرەششايا ۋ سەبيا سالافيزم-ۆاححابيزم، گوسۋدارستۆو تەم سامىم بۋدەت ۋسيليۆات زارۋبەجنوە ۆليانيە نا سۆوەي تەرريتوريي، پريەۆراششات كازاحستانسكيح مۋسۋلمان ۆ نەكۋيۋ «پياتۋيۋ كولوننۋ» ۆ سوبستۆەننوي جە سترانە، دليا كوتورىح اۆتوريتەتامي بۋدۋت زارۋبەجنىە يدەولوگي سالافيزما-ۆاححابيزما - ابۋ-ماريام نازراتۋللاح، ديلمۋرات، وكتام، ۋسەيمين، يبن باز ي درۋگيە.
ك سلوۆۋ، پوسلە زاپرەتا «حيزب-ۋت-تاحريرا» ي «تابليگي دجاماگات»، دەياتەلنوست ەتيح دەسترۋكتيۆنىح تەچەنيي نا تەرريتوريي كازاحستانا بىلا پولنوستيۋ پاراليزوۆانا. زاپرەت دەسترۋكتيۆنىح ي ۆراجدەبنىح يدەولوگيي – ۆ داننوم سلۋچاە رەچ يدەت نە تولكو و سالافيزمە-ۆاححابيزمە - پوزۆوليت پەريەۆەستي راديكالنىح ۋچەنىح، يح كنيگي، اۋديو-ۆيدەو ماتەريالى نەتراديسيوننىح تەچەنيي ۆ مارگينالنوە پروسترانستۆو ي تەم سامىم ۋنيچتوجيت سرەدۋ دليا پودپيتكي تەرروريزما ۆ يسلامسكوم ميرە.
زامەستيتەل پرەدسەداتەليا سەنترا پوموششي پوستراداۆشيم وت دەسترۋكتيۆنىح رەليگيوزنىح تەچەنيي «نۇرلى ءبىلىم»، چلەن ريپگ پري دۋمك رۋستەم سىزدىكوۆ سچيتاەت نەوبحوديمىم زاپرەتيت نا تەرريتوريي كازاحستانا يدەولوگيۋ سالافيزما-ۆاححابيزما، يناچە، پو ەگو منەنيۋ، ەتو وبەرنەتسيا پوراجەنيەم تراديسيوننوگو دليا كازاحوۆ يسلاما حانافيتسكوگو مازحابا –
Zakon.kz
.
- رۋستەم ماليكوۆيچ، ۆ سۆەتە پوسلەدنيح سوبىتيي ۆ اكتوبە ي بالحاشە، ۆ سمي پوياۆيليس رازنوگو رودا ديسكۋسسيوننىە ستاتي و سالافيي-ۆاححابيي. كاك نەوسۆەدوملەننومۋ ۆ ەتيح ۆوپروساح چەلوۆەكۋ رازوبراتسيا ۆ پوتوكە ينفورماسيي؟
- ۆو-پەرۆىح، زا ليۋبىم رازياسنەنيام، پو ليۋبىم ۆوپروسام نادو ۆ پەرۆۋيۋ وچەرەد وبراششاتسيا ك كومپەتەنتنىم سپەسياليستام. ك سوجالەنيۋ، ۋ ناس منوگو رازۆەلوس ۆسياكيح پوليتولوگوۆ، سوسيولوگوۆ، جۋرناليستوۆ، كوتورىە، نە يمەيا رەليگيوزنوگو، تەولوگيچەسكوگو وبرازوۆانيا، منيات يز سەبيا رەليگيوزنىح ەكسپەرتوۆ، پيشۋت سومنيتەلنىە ستاتي ي تەم سامىم فورميرۋيۋت وبششەستۆەننوە سوزنانيە، كوتوروە اپريوري ياۆلياەتسيا وشيبوچنىم، يسكاجەننىم ۆ پلانە رەليگيوزنوگو پونيمانيا. وسوبەننو ەتو كاساەتسيا رازليچنىح رەليگيوزنىح گرۋپپ نەتراديسيوننوگو تەچەنيا، كوتورىح ۋ ناس دوستاتوچنو راسپروسترانەنو.
مەجدۋ تەم، گلاۆا گوسۋدارستۆا نەودنوكراتنو زاياۆليال، چتو ەدينستۆەننايا وفيسيالنايا سترۋكتۋرا تراديسيوننوگو يسلاما ۆ كازاحستانە - ەتو دۋحوۆنوە ۋپراۆلەنيە مۋسۋلمان (دۋمك). تاكجە ۋ ناس يمەەتسيا سەنترالنىي گوسۋدارستۆەننىي ۋپولنوموچەننىي ورگان پو ۆوپروسام رەليگيي - كوميتەت پو دەلام رەليگيي، پوەتومۋ پو ۆسەم ۆوپروسام رەليگيوزنوگو حاراكتەرا سلەدۋەت وبراششاتسيا ۆ ەتي ورگانيزاسيي، گدە ەست ۆىسوكوكۆاليفيسيروۆاننىە ديپلوميروۆاننىە سپەسياليستى، وكونچيۆشيە فۋندامەنتالنىە ۆۋزى يسلامسكوگو ميرا، ۆ چاستنوستي «ال-ازحار»، «حاسەكي» يلي «نۋر-مۋباراك» ۆ الماتى.
كاك يزۆەستنو، پرەزيدەنت نا زاسەدانيي سوۆەتا بەزوپاسنوستي 10 يۋنيا 2016 گودا وزۆۋچيل، چتو زا تەراكتامي ۆ اكتوبە ستويات پرەدستاۆيتەلي رەليگيوزنوگو تەچەنيا - سالافيزما، كوتورىە، كاك مى پرەدپولاگاەم، پولۋچيلي پريزىۆ ك دەيستۆيۋ يز-زا رۋبەجا. ۆسپومنيم، نەزادولگو دو سوبىتيي ۆ اكتوبە ۆ ينتەرنەتە پوياۆيلوس اۋديو-وبراششەنيە ودنوگو يز ليدەروۆ سيرييسكيح سالافيتوۆ، كوتورىي پريزۆال سۆويح پوسلەدوۆاتەلەي سوۆەرشيت تەراكتى پروتيۆ «كافيرسكيح» پراۆيتەلستۆ.
بۋكۆالنو زا دەن دو ۆىستۋپلەنيا پرەزيدەنتا، 9 يۋنيا، ۆىشلو وبراششەنيە وديوزنوگو ليدەرا سالافيتوۆ-مادحاليتوۆ ابۋ-مارياما نازراتۋللاحا، تادجيكا پو ناسيونالنوستي، كوتورىي ناحوديتسيا ۆساۋدوۆسكوي اراۆيي ي كوتورىي وزۆۋچيل، چتو ك تەراكتام ۆ اكتوبە سالافيتى نەپريچاستنى. ۋحۆاتيۆشيس زا ەتو، نەكوتورىە جۋرناليستى، پوستاۆيۆ پود سومنەنيە ۆىسكازىۆانيا پرەزيدەنتا، پرەپودنەسلي، بۋدتو ابۋ-ماريام پراۆ ي بلاگوداريا ەمۋ تىسياچي كازاحستانسكيح مولودىح ليۋدەي ستالي رەليگيوزنىمي ريەۆەنانتامي.
ا ۆەد ەتوت «ليدەر» ياۆلياەتسيا نيچەم ينىم، كاك نوسيتەلەم ۆراجدەبنوي يدەولوگيي ي ۆ سۆوە ۆرەميا ون پرومىل موزگي منوگيم ناشيم سووتەچەستۆەننيكام، ۋەحاۆشيم زا ەفەمەرنىم راەم ۆ سيريۋ ي درۋگيە گورياچيە توچكي، ا ۆپوسلەدستۆيي پوگيبشيم نا پولياح سراجەنيي يلي پوپاۆشيم ۆ تيۋرمى. تاكيم وبرازوم، نەكوتورىە جۋرناليستى نامەرەننو يلي نەنامەرەننو پروپاگانديرۋيۋت ليدەرا سالافيزما، ناساجدايا ۆ وبششەستۆو وبراز ميرنىح سالافيتوۆ. ەتو چرەزۆىچاينو وپاسنىي سيمپتوم.
- تو ەست ۆو ۆسەح رەليگيوزنىح ۆوپروساح مى دولجنى سلەدوۆات رەشەنيام، رەكومەنداسيام، فەتۆام دۋمك؟
ترۋدنايا نەفت ۋزبەكيستانا
الدىڭعى
ۇلتتىق قوردىڭ كىرىسىنەن شىعىسى ارتقالى وتىر
كەلەسى
قاتىستى ماقالالار
و جيزني يسكاندەرا سۋلەيمەنوۆا راسسكازالا ەگو پودرۋگا
13:55، 26 ماۋسىم 2018
50 دەتسكيح دوموۆ زاكرىتو ۆ كازاحستانە زا پوسلەدنيە پيات لەت
15:06، 21 ماۋسىم 2018
كايرات ايتباي: مى ۆسەگدا وتكرىتى دليا سوترۋدنيچەستۆا
16:26، 17 ناۋرىز 2018
كاك لەچيت وستەوحوندروز؟ سوۆەتى ۆراچا نەيروحيرۋرگا
20:07، 14 ناۋرىز 2018
الماتينكا زابرالا يز بومجاتنيكا 70-لەتنەگو حيرۋرگا ي پوسەليلا ۋ سەبيا
17:12، 03 قاڭتار 2018
دليا ديەۆوچەك پەرۆوستەپەننىم ياۆلياەتسيا وبرازوۆانيە، ا نە پلاتوك
15:42، 06 جەلتوقسان 2017
پەرەد سمەرتيۋ مۋرات ناسىروۆ بىل ۆ ەيفوريي ي مەچتال ۆىستۋپيت نا «ەۆروۆيدەنيي»
17:55، 20 قاڭتار 2017
يستوريا مالەنكوي پرينسەسسى يز كازاحستانا ۆ لوس - اندجەلەس (ۆيدەو)
18:12، 24 قازان 2016
ليدو جالۋەتسيا نا سمي (ۆيدەو)
16:02، 22 قازان 2016
انجەليكا كيم: مانتى ي كازى ناۆسەگدا وستانۋتسيا ميلىمي موەمۋ سەردسۋ
17:53، 19 قازان 2016
سوڭعى جاڭالىقتار
ەڭ كوپ وقىلعان
اباي ۋنيۆەرسيتەتىندە «تازا قازاقستان» ەكولوگيالىق اپتالىعى قورىتىندىلاندى
23:49، 30 قازان 2026
TikTok اسەرى: پلاتفورمانىڭ قازاقستانداعى كاسىپكەرلىككە ىقپالى تۋرالى جاڭا دەرەكتەر
12:02، 30 قازان 2026
اباي وبلىسىندا مەملەكەت باسشىسىنىڭ جولداۋىنداعى مىندەتتەردى جۇزەگە اسىرۋ جولدارى تالقىلاندى
15:58، 29 قازان 2026
الماتىدا «TikTok Impact Forum» فورۋمى ءوتتى
22:12، 28 قازان 2026
قىزىلورداداعى قاندى قازان: ءبىر اي ىشىندە ءۇش ادام قازا تاپتى
20:14، 26 قازان 2026
الماتى وبلىسىندا رەسپۋبليكا كۇنى كەڭ كولەمدە اتاپ ءوتىلدى
18:24، 25 قازان 2026
مارقۇم ماقسات ءتاج-مۇرات انەسۇلىنا ارناپ اس بەرىلەدى
11:00، 24 قازان 2026
«اتامەكەنگە قوش كەلدىڭىز!»: ۇلتتىق ونەر ۇلىقتالىپ، ەلدىك رۋح اسقاقتاعان كەش
14:32، 22 قازان 2026
الماتىدا «الەۋمەتتىك شەبەرحانا» جوباسى اياسىندا بالالارعا قولداۋ كورسەتۋ جۇمىستارى جالعاسۋدا
18:10، 19 قازان 2026
كىتاپ دۇكەندەرىندەگى ۇزىن-سونار كەزەك: جاپپاي كىتاپ وقيتىن ۇلتقا اينالۋ ءىسى قالاي ءجۇرىپ جاتىر؟
15:56، 17 قازان 2026
جاڭا كاسىپورىنداردان كولىك حابىنا دەيىن: الماتى وبلىسىندا قانداي جوبالار ينۆەستورلاردىڭ قىزىعۋشىلىعىن تۋدىردى؟
13:52، 16 قازان 2026
بالا تۇلعاسى جانە پەداگوگ كاسىبيلىگىنە ارنالعان حالىقارالىق جيىن ءوتتى
18:16، 09 قازان 2026
اباي ۋنيۆەرسيتەتىندە كوشپەندىلەر وركەنيەتىن زەرتتەۋ ماسەلەلەرى تالقىلاندى
17:20، 09 قازان 2026
تالعات تەمەنوۆتىڭ «ماحاببات بەكەتى» كىتابى وقىرمانعا جول تارتتى
17:07، 09 قازان 2026
اباي وبلىسىندا قاريالارعا قۇرمەت كورسەتىلدى
16:47، 01 قازان 2026
قمدب يسماتۋللا ماقسۇمعا قاتىستى رەسمي مالىمدەمە جاسادى
15:51، 01 قازان 2026
ءبىرىنشى قازان – اباي ۋنيۆەرسيتەتىنىڭ تۋعان كۇنى
12:49، 01 قازان 2026
قازاقستاندا وتەتىن بولاشاق FIA جارىستارى بوراكايداعى كونگرەستە تالقىلاندى
15:42، 30 قىركۇيەك 2026
الماتى وبلىسىندا حالىقارالىق دريفت دوداسى ءوتتى
15:49، 28 قىركۇيەك 2026
25 قىركۇيەك جالپىۇلتتىق ازا تۇتۋ كۇنى بولىپ جاريالاندى
20:14، 24 قىركۇيەك 2026
اباي وبلىسىنداعى بايبۋرا اسۋىندا ەلىمىزدەگى العاشقى زاماناۋي جىلىتۋ بەكەتى اشىلدى
19:22، 24 قىركۇيەك 2026
الماتىدا قازۇۋ ستۋدەنتتەر سارايىنىڭ شاڭىراعى وپىرىلىپ ءتۇستى
12:01، 24 قىركۇيەك 2026
ساپالى مەديسينا نەگە تەك ۇلكەن قالانىڭ مۇمكىندىگى بولۋى كەرەك؟
21:31، 22 قىركۇيەك 2026
«تازا قازاقستان»: الماتى وبلىسىندا 40 مىڭ ادام قاتىسقان اۋقىمدى سەنبىلىك ءوتتى
16:07، 19 قىركۇيەك 2026
Almaty TV جاساندى ينتەللەكتتىڭ كومەگىمەن الماتى تۋرالى ءوز مۋلتسەريالىن ۇسىنادى
11:43، 18 قىركۇيەك 2026
مارات سۇلتانعازييەۆ وبلىس اكتيۆىنە العىس ايتتى
12:12، 04 قىركۇيەك 2026
حالىقارالىق «فورمۋلا-1 H2O» جارىسىن قونايەۆ قالاسىندا وتكىزۋ جوسپارلانۋدا
13:13، 30 شىلدە 2026
ايدا بالايەۆا جاڭا قىزمەتكە تاعايىندالدى
14:46، 31 تامىز 2026
«قارا التىن»: كورەرمەن كۇزگى كينوماۋسىمنىڭ باستى پرەمەراسى تۋرالى نە دەيدى؟
17:58، 10 قىركۇيەك 2026
6،8 تريلليون جانە ءىرى ينۆەستيسيالىق جوبالار: مارات سۇلتانعازييەۆتىڭ الماتى وبلىسىن باسقارعان كەزەڭى نەمەن ەستە قالدى
11:59، 04 قىركۇيەك 2026
Scopus-قا ماقالا، شەتەلگە قارجى: قازاقستان عىلىمىنىڭ ەسەبى كىمگە كەرەك؟
00:21، 01 تامىز 2026
الماتى وبلىسىندا 5 جاڭا مەكتەپ اشىلىپ، كۇردەلى جوندەۋدەن وتكەن 10 ءبىلىم وشاعى پايدالانۋعا بەرىلدى
14:56، 01 قىركۇيەك 2026
ارتىق سالماقسىز سەمىرۋ مۇمكىن بە؟
13:12، 01 قىركۇيەك 2026
3000 قاتىسۋشىنىڭ اراسىنان وزىپ شىققان مەكتەپ ديرەكتورى
21:49، 30 تامىز 2026
ولجاس بەكتەنوۆ قازاقستاننىڭ پرەمەر-مينيسترى بولىپ قايتا سايلاندى
11:39، 31 تامىز 2026
ابزال دوستيار: دۋمان مۇحامەتكارىمدى الماتى تۇرمەسىنە اۋىستىرۋى مۇمكىن
16:15، 27 شىلدە 2026
اسحات اسىلبەكوۆ: كۇشتى بيلىككە كۇشتى تۇلعالار كەرەك!
12:01، 28 شىلدە 2026
بەرىك وتباسى – قوعامنىڭ تىرەگى: الماتى وبلىسىندا «مەرەيلى وتباسى» جەڭىمپازدارى ماراپاتتالدى
17:08، 28 تامىز 2026
ەرلان قارين قازاقستان ۆيسە-پرەزيدەنتى بولىپ سايلاندى
11:35، 31 تامىز 2026
ايبەك دادەباي قۇرىلتاي ءتوراعاسى بولىپ سايلاندى
14:30، 28 تامىز 2026
وسكەنباي قۇلاتاي ۇلى: رۋحانياتقا قىزمەت ەتكەن قالامگەر
17:46، 26 شىلدە 2026
«تەكتىلەر تۋ كوتەرەدى» بايقاۋى ءوز جەڭىمپازدارىن انىقتادى
18:39، 23 شىلدە 2026
ەڭبەك ادامىنا كورسەتىلگەن قۇرمەت: الماتى وبلىسىنىڭ اكىمى كوممۋنالدىق قىزمەتكەرلەرمەن بىرگە تازالىققا شىعىپ، تاڭعى اس ءىشتى
13:57، 24 شىلدە 2026
قونايەۆ قالاسىنىڭ اكىمى «سلاۆيان بازارى» بايقاۋىنىڭ جەڭىمپازى اقەركە امالياتتى قابىلدادى
16:27، 23 شىلدە 2026
قازۇۋ باسشىلىعى جۋرناليستيكا فاكۋلتەتىندەگى جاعدايعا قاتىستى پىكىر ءبىلدىردى
18:10، 12 قىركۇيەك 2026
قمدب يسماتۋللا ماقسۇمعا قاتىستى رەسمي مالىمدەمە جاسادى
15:51، 01 قازان 2026
«تازا قازاقستان»: الماتى وبلىسىندا 40 مىڭ ادام قاتىسقان اۋقىمدى سەنبىلىك ءوتتى
16:07، 19 قىركۇيەك 2026
«قازاقتەلەكوم» قۇلسارىدا سۋ تاسقىنىنان زارداپ شەككەن تۇرعىندارعا ارناپ سالىنعان جاڭا ۇيلەردى وپتيكالىق جەلىگە قوستى
16:57، 15 قىركۇيەك 2026
اقش، جۇڭگو، كورەيا جانە جاپونيا اۆتورلارى استاناداعى AI-كينوفەستيۆالدە $2 ملن جۇلدە قورى ءۇشىن ب ا ق سىنايدى
16:10، 14 قىركۇيەك 2026
پرەزيدەنت حالىق كەڭەسىنىڭ قاشان جاساقتالاتىنىن ايتتى
13:03، 28 تامىز 2026