حالىقارالىق گەنەتيكتەر توبى العاش رەت  شوشقانىڭ جانە سۇتقورەكتىلەردىڭ جاسۋشىلارىنان ۇرىق جاساپ شىعاردى دەپ جازادى ria.ru. بۇل ادام ورگاندارىن جانۋارلاردىڭ دەنەسىندە وسىرۋگە جول اشادى.

«اتقارىلعان جۇمىسقا 4 جىل  قاجەت بولدى. ءبىز بۇل تاپسىرمانى ورىنداۋ ءۇىشن شىن مانىسىندە قانشا كۇش قاجەتتىگىن جەتە تۇسىنبەدىك. بۇل ادام اعزاسىن شوشقانىڭ دەنەسىندە ءوسىرۋدىڭ ماڭىزدى العاشقى قادامى. ءبىزدىڭ نەگىزگى مىندەتىمىز - ترانسپلانتاسيالاناتىن اعزانى ءوسىرۋ. ول ءۇشىن  جاسۋشانىڭ بىزگە قاجەتتى مۇشەلەرگە قالاي اينالدىرۋىن ءتۇسىنۋىمىز قاجەت» دەدى لا-حويە (اقش) سالكا ينستيتۋتىنىڭ ۋاكىلى حۋان بەلمونتە.

شامامەن 15 جىل بۇرىن بيولوگتار كسەنوترانسپلانتاسيانى بەلسەندى تالقىلاي باستادى. كسەنوترانسپلانتاسيا – جانۋارلاردىڭ اعزاسىن ادامعا اۋىستىرۋ. بۇرىنعى كەزدە بۇل يدەيانى جۇزەگە اسىرۋ ءۇشىن قاراپايىم تاپسىرمانى ورىنداسا بولدى دەپ ويلادى. ياعني يممۋندىك جۇيەنى وزگە ورگانداردى وگەيسىنبەۋىن قامتاماسىز ەتپەسە بولدى دەپ توپشىلادى.

عالىمدار شوشقا مەن باسقا دا جانۋارلاردىڭ ورگاندارىن ءبىزدىڭ يممۋندىك جۇيەمىزگە كورىنبەيتىندەي ەتىپ جاساۋدى قولعا الدى. وتكەن جىلى عانا بەلگىلى امەريكاندىق گەنەتيك دجوردج چەرچ بۇل تاپسىرمانى ورىنداۋعا جاقىن قالدى.

بەلمونتە جانە ونىڭ ارىپتەستەرى بۇل جۇيەنى ادام اعزاسىن ترانسپلانتاسيالاۋ ءۇشىن شوشقانىڭ ىشكى اعزاسىندا ءوسىرۋ ءۇشىن قولدانادى. ولاردى شوشقا نەمەسە باسقا جانۋاردىڭ ۇرىعىنا ادامنىڭ جاسۋشالارىن ناقتى داميتىن كەزەڭدە ەنگىزۋ ارقىلى قۇرۋعا بولادى.

مۇنداي تاجىريبە تىشقاندارعا بۇرىننان بەرى جاسالىپ كەلەدى. ناتيجەسى دە جامان ەمەس. الايدا شوشقا نەمەسە مايمىل سەكىلدى جانۋارلارعا مۇنداي تاجىريبە جۇرگىزىلمەدى نەمەسە ءساتسىز اياقتالدى. بەلمونتە توبى CRISPR/Cas9 كومەگىمەن شوشقا مەن تىشقانداردىڭ ۇرىعىنا كەز-كەلگەن جاسۋشانى ەنگىزۋدى ۇيرەنۋ ارقىلى  دىتتەگەن ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن قارىمدى قادام جاسادى.

اتالعان دنق «كيللەر» رەتىندە قولدانىلادى. ۇرىقتىڭ مۇشەلەرى قالىپتاسا باستاعاندا كلەتكالاردىڭ ءبىر بولىگىن تاڭداپ تۇرىپ ولتىرەدى. سول ۋاقىتتا عالىمدار باسقا جانۋارلاردىڭ جاسۋشالارىن ەنگىزەدى. ولار بوس ورىندى تولتىرىپ CRISPR/Cas9 كومەگىمەن جوق بولىپ كەتكەن ورگانعا اينالا باستايدى. بەلگىلى سەبەپتەرگە بايلانىستى باسقا مۇشەلەرگە تيىسۋگە بولمايدى.

مۇنداي ءادىستى  ەگەۋقۇيرىقتىڭ ۇيقى بەزىن  تىشقانداردىڭ دەنەسىندە ءوسىرۋ ارقىلى سىناپ كوردى. عالىمدار ادامدار مەن شوشقا جاسۋشالارىن جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن بۇل جۇيەنىڭ بەيىمدەلۋىنە 4 جىل جۇمسادى.  شوشقانىڭ ۇرىعى ونىڭ ادامي انالوگىنان ءۇش ەسە تەز داميتىنى قيىندىق تۋعىزدى. بەلمونتە مەن ونىڭ ارىپتەستەرى ادام جاسۋشاسىنىڭ يمپلانتاسياسى ءۇشىن ىڭعايلى ۋاقىتتى وتە ۇزاق تاڭدادى.

شامامەن ەكى، ءۇش ۇرىق ءبىر اي بويى دامىعان. ءبىراق عالىمدار اقش-تىڭ زاڭىنا سايكەس تاجىريبەنى توقتاتۋىنا تۋرا كەلدى.