باتىس قازاقستان وبلىسىندا 65 مىڭعا جۋىق ادام جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارى بويىنشا ديسپانسەرلىك ەسەپكە الىنعان. ونىڭ ىشىندە 40 524 ەمدەلۋشىنى ارتەريالدى قان قىسىمى مازالاسا، 16 089-ى جۇرەكتىڭ يشيمەيالىق اۋرۋلارىنا شالدىققان. بۇل جايىندا 29 قىركۇيەك – دۇنيەجۇزىلىك ارتەريالدى گيپەرتونيامەن كۇرەس كۇنىنە بايلانىستى «جۇرەگىڭ سىر بەرمەي تۇرعاندا، ءوزىڭدى قۇتقار» تاقىرىبىندا وتكەن كونفەرەنسيادا وبلىستىق كارديولوگيالىق ورتالىق ديرەكتورىنىڭ ەمدەۋ ءىسى جونىندەگى ورىنباسارى ەلميرا سۇيەۋعازييەۆا حابارلادى.
– كارديوورتالىق ون بەس جىلدان بەرى وڭىردەگى دەنساۋلىق ساقتاۋ ۇيىمدارىمەن تىعىز قارىم-قاتىناستا جۇمىس جاسايدى. جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارىنىڭ الدىن الۋ ماقساتىندا وبلىستا جاسى 40-تان اسقان ادامداردى ەكى جىل سايىن سكرينينگتىك تەكسەرۋدەن وتكىزەمىز. قالالىق ەمحانالارداعى مەديسينالىق قىزمەتكەرلەر ءۇي-ۇيدى ارالاپ، تۇرعىنداردى سكرينينگتىك تەكسەرۋدەن وتۋگە شاقىرادى. ءبىراق، تۇرعىنداردىڭ كوپشىلىگى دەنساۋلىعىنا سالعىرت قاراپ، دارىگەرگە ۋاقتىلى قارالمايدى. وبلىستا جۇرەك-قان تامىرلارى دەرتىنەن قايتىس بولاتىن ادام سانى وتە كوپ. تۇرعىنداردىڭ، ونىڭ ىشىندە، جاستاردىڭ ينسۋلت پەن ينفارككە ۇشىراپ، اۋرۋى ابدەن اسقىنعان سوڭ قارالىپ، وتا جاساتاتىنى ءبىزدى قىنجىلتادى، – دەدى ەلميرا سۇيەۋعازييەۆا.
ونىڭ سوزىنشە، كارديوورتالىقتا 2012 جىلدان بەرى جۇرەكتىڭ يشەميالىق اۋرۋى بويىنشا ينفاركت ميوكاردىن الدىن الۋدىڭ ءىس-شارالارى قولدانىسقا ەنگىزىلگەن. سوعان بايلانىستى مەكەمە جانىنداعى وقۋ ورتالىعىندا جەدەل جاردەم قىزمەتىنىڭ ماماندارى، فەلدشەرلەر، باسقا ەمدەۋ مەكەمەلەرىندەگى مەديسينالىق قىزمەتكەرلەر العاشقى كومەك كورسەتۋ ادىستەرىن ۇيرەنۋدە. ياعني، نەگىزگى ماماندىعىنان بولەك بولسا دا، اق حالاتتى، ابزال جاندار جۇرەگى قىسىلعان جاننىڭ دياگنوزىن انىقتاپ، دەرەۋ كومەك كورسەتە ءبىلۋى ءتيىس. اۋرۋدىڭ العاشقى بەلگىلەرى انىق بايقالعاندا، ادام بولمە ىشىندە بولسا، كيىمدەرىنىڭ تيەگىن اعىتىپ، ەسىك-تەرەزەنى اشىپ، تازا اۋا ارقىلى وتتەگىنىڭ جەتكىزىلۋىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك. كەيىن قاندى سۇيىلتىپ، ونىڭ اينالىمىن جاقسارتاتىن ءاسپيريندى شايناپ جۇتقىزۋعا، ناۋقاستىڭ جانىنا باتقان اۋرۋ كۇشىن السىرەتۋگە ارنالعان دارى-دارمەكتەردى ىشكىزۋگە بولادى. ودان ارمەن «جەدەل جاردەم» كولىگىن شاقىرتىپ، كارديورتالىققا جەتكىزۋ قاجەت.
كونفەرەنسيادا ماماندار سالاماتتى ءومىر سالتىن كەڭىنەن ۇستانۋعا ءمان بەرۋ قاجەتتىگىن ايتتى. الكوگولدىك ىشىمدىكتەر مەن تەمەكى شەگۋدەن ءار ادام اۋلاق بولۋى ءتيىس. سونىمەن بىرگە تۇزدى جانە مايلى تاماقتى تۇتىنۋدى ازايتىپ، قان قىسىمىن تۇراقتى ولشەتىپ تۇرۋعا داعدىلانۋ، دەنەنى شىنىقتىرۋعا، كوڭىل كۇيىن سەرگەك ۇستاۋعا كوڭىل ءبولۋ كەرەك. جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارى ۇرپاقتان-ۇرپاققا تۇقىم قۋالاۋى مۇمكىن. ول جونىندە وتباسى مۇشەلەرى، تۋما-تۋىسقاندار بىر-بىرىنە ايتىپ، دەرت ءقاۋپىن ەسكەرتە جۇرگەندەرى ءجون. ەگەر ناۋقاس دەنساۋلىق قاعيدالارىن بۇلجىتپاي ورىنداپ، جات ادەتتەردەن ارىلىپ، دەنە كۇتىمىنە نازار اۋدارىپ، دارى-دارمەكتى جۇيەلى قابىلداسا عانا ەم-دومى شيپالى بولادى.
قازىرگى ۋاقىتتا اۋدانداردان ناۋقاستاردى تاۋلىك ىشىندە كارديورتالىققا شۇعىل جەتكىزۋ جايى قاراستىرىلعان. ونداي جاعدايدا وبلىس ورتالىعىنان 140 شاقىرىمعا دەيىنگى قاشىقتىقتاعى اۋىلدار «جەدەل جاردەم» قىزمەتىنە سۇيەنسە، ال بوكەي ورداسى، قازتالوۆ، جانىبەك اۋداندارىنىڭ تۇرعىندارىن اكەلۋگە «ان-2» نىسپىلى سانيتارلىق ۇشاق جىبەرىلەدى.
وبلىستىق كارديولوگيالىق ورتالىق ديرەكتورىنىڭ مەديسينالىق كومەكتىڭ ساپاسىن باسقارۋ جونىندەگى ورىنباسارى ارمان بايدەۋوۆتىڭ ايتۋىنشا، جەرگىلىكتى دارىگەرلەر جۇرەك-قان تامىرلارى وتاسىن 2009 جىلدان باستاپ ءوز بەتىمەن جاساي باستاعان. بۇگىنگى تاڭدا 4 كارديوحيرۋرگ جۇرەك قۇلاقشاسىن پروتەزدەۋ، ءىرى تامىرلاردى ەمدەۋ جانە پلاستيكالىق وتالاردى ءساتتى اتقارۋدا. رەسەيدىڭ ماسكەۋ جانە سامارا وبلىستارىنداعى ارىپتەستەرمەن تاجىريبە الماسىپ، بىلىكتىلىگىن ارتتىرعان ماماندار سوڭعى ۋاقىتتا ءبىر مەزەتتە جۇرەك ىرعاعىن قالپىنا كەلتىرۋمەن بىرگە ميوكارد قىزمەتىن وڭالتۋدى قوسا قولعا الۋدا. اتالعان ورتالىقتاعى ۇجىم اشىق جۇرەككە جىلىنا 300-گە استام جۋىق وتا جاسايدى. ورالداعى كارديوورتالىققا اتىراۋ، ماڭعىستاۋ، وڭتۇستىك قازاقستان، قىزىلوردا وبلىستارىنان دا كەلىپ وتا جاساتقاندار بار.
كونفەرەنسيادا دارىگەرلەر جۇرەگى سىر بەرگەن ادام دەرت مەڭدەمەي تۇرىپ، ەرتە قارالسا، شيپانىڭ ءساتتى جۇرگىزىلەتىنىن ايتتى. ەلىمىزدە دە جۇرەك-قان تامىرلارى اۋرۋلارى تارالۋى جونىنەن الدىڭعى ورىندا. ال ءبىزدىڭ وبلىستا وسى دەرتتەن جىلىنا 1100-دەي جان ومىرىمەن قوش ايتىسادى ەكەن.
گۇلىم اقاپ،
باتىس قازاقستان وبلىسى
