ەلوردادا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ قاتىسۋىمەن تەلەكوپىر ءوتتى. بيىلعى شارانىڭ تاقىرىبى «قازاقستانداعى جاڭا يندۋستريالاندىرۋ: ورنىقتى دامۋ مەن پروگرەسس ءۇشىن» دەپ اتالدى. پرەزيدەنتتىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن جالپىۇلتتىق تەلەكوپىردە قانداي يندۋستريالىق جاڭالىقتار بولدى؟ بۇل سۇراققا جاۋاپتى qamshy.kz ءتىلشىسى سارالاپ كوردى.
بۇگىن جالپىۇلتتىق تەلەكوپىر بارىسىندا ونلاين-رەجيمدە ەلباسى ن.ءا.نازاربايەۆ وڭىرلىك دامۋ جانە اۋىلداعى يندۋستريالاندىرۋدىڭ اياسىنداعى يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنىڭ ءۇش جاڭا نىسانىن ىسكە قوسۋعا رۇقسات بەردى.
ەلباسى «بۇل نىساندار قازاقستان ءۇشىن وتە ماڭىزدى جانە اسا جاڭا» ەكەنىن اتاپ كورسەتتى، اسىرەسە، «اۋىل شارۋاشىلىعىندا جەل كۇشىن پايدالاناتىن ەنەرگەتيكالىق قوندىرعىلاردى قولدانۋدىڭ» ماڭىزدىلىعى ايتىلدى.
اتاپ ايتقاندا، شىعىس قازاقستاندا «قۇرعاق ءادىس» بويىنشا جۇمىس ىستەيتىن سەمەنت زاۋىتى ىسكە قوسىلدى جانە بۇل ءوندىرىس سەمەنت ءوندىرىسى ءۇشىن قاجەتتى كلينكەردىڭ العاشقى پارتياسىن شىعارىپ تا ۇلگەردى.
اياسىندا 500-دەپ استام جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلىپ وتىرعان بۇل جوبا وتاندىق ساپالى قۇرىلىس ماتەريالدارىن شىعارۋدىڭ ەسەبىنەن ەلىمىزدەگى سەمەنت دەفيسيتىن شەشۋگە نەگىزدەلىپ وتىر.
سونداي-اق وڭىرلىك دامۋدىڭ اياسىندا سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا «زەنچەنكو جانە كومپانيا» كومانديتتىك سەرىكتەستىگىنىڭ جەلمەن جۇمىس ىستەيتىن ەنەرگەتيكالىق قوندىرعىسى ىسكە قوسىلدى.
سەلولىق جەردە قولعا الىنىپ وتىرعان يننوۆاسيالىق جوبا اگروفيرما كاسىپورىندارىن جانە نوۆونيكولسكوە سەلوسىنىڭ تۇرعىندارىن «تازا» ەلەكتر ەنەرگياسىمەن قامتاماسىز ەتەتىن بولادى جانە جىلىنا ملن كۆت ەلەكتر قۋاتىن وندىرۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
وعان قوسا، اۋىلدىق جەرلەردە يندۋستريالىق جوبالاردى ىسكە اسىرۋ اياسىندا وڭتۇستىك قازاقستان وبلىسىندا دسپ وندىرەتىن كاسىپورىن ىسكە قوسىلدى. بۇل ءوندىرىس ەلىمىزدىڭ قۇرىلىس يندۋسترياسىن دامىتۋعا ءوز ۇلەسىن قوساتىن بولادى.
ايتا كەتۋ كەرەك، جىلدىق قۋاتى 50 مىڭ شارشى مەتر ءونىمدى قۇرايتىن كاسىپورىن قۇرىلىس ماتەريالدارىن ماقتا ساباقتارىنان وندىرەتىن بولادى. زاۋىت وتاندىق قۇرىلىس نارىعىن دسپ ونىمىمەن قامتاماسىز ەتىپ قانا قويمايدى، سونىمەن بىرگە قالدىقسىز وندىرىسكە اۋىسۋدى قامتاماسىز ەتەدى.
جامبىل وبلىسىندا شۋ قالاسىن، ال كەلەشەكتە تاعى 32 ەلدى مەكەندى تابيعي گازبەن قامتاماسىز ەتەتىن جوعارى قىسىمدى «قورداي-شۋ» گاز قۇبىرى ىسكە قوسىلدى. بۇل جوبا «تاراز» حيميالىق پاركىنىڭ وندىرىستىك كاسىپورىندارىنا دا گاز جەتكىزۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
ەستەرىڭىزگە سالا كەتەيىك، بۇگىن استانادا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى جوبالارىن تانىستىرۋ بويىنشا كەزەكتى جالپىۇلتتىق تەلەكوپىر بارىسىندا 10 جاڭا ءوندىرىستى ىسكە قوسۋعا رۇقسات بەردى.
بۇگىندە يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىندا 779 جوبا بار. 2010-2012 جىلدار اراسىندا 537 نىسان پايدالانۋعا بەرىلدى. 277 جوبا (نەمەسە ەنگىزىلگەن نىسانداردىڭ 51،6 پايىزى) 50 جانە ودان دا كوپ پايىزعا جۇكتەلگەن. ولاردىڭ ىشىندە 141ء-ى تولىق قۋاتتىلىققا شىقتى. 305 كاسىپورىن جاڭا ونىمدەردى شىعارۋدا. 36 كاسىپورىن ءوز ونىمدەرىن 520 ميلليارد تەڭگەگە ەكسپورتتادى. جاڭا كاسىپورىندار 1 تريلليون 400 ميلليون تەڭگەنىڭ ونىمدەرىن شىعاردى.
استانا-تەمىرتاۋ جانە الماتى-قاپشاعاي جولدارىنداعى قوزعالىس
جالپىۇلتتىق تەلەكوپىر بارىسىندا مەملەكەت باسشىسى استانا-تەمىرتاۋ جانە الماتى-قاپشاعاي جولدارىنداعى قوزعالىستى ىسكە قوستى
بۇگىن جىل سايىنعى «قازاقستاننىڭ جاڭا يندۋسترياليزاسياسى: تۇراقتى دامۋ جانە پروگرەسس ءۇشىن» اتتى جالپىۇلتتىق تەلەكوپىرى بارىسىندا مەملەكەت باسشىسى استانا-تەمىرتاۋ جانە الماتى-قاپشاعاي جولدارىنداعى قوزعالىستى ىسكە قوستى. بۇل جول بولىگى «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ نەگىزگى باعىتتارىنىڭ ءبىرى بولىپ تابىلاتىن «ورتالىق-وڭتۇستىك» دالىزىنە كىرەدى.
الماتى-قاپشاعاي قايتا جاڭارتۋ جولى نىسانىنان «قازاۆتوجول» ۇك» اق باسقارما ءتوراعاسىنىڭ ورىنباسارى جەلدىكبايەۆ بەرىك حابارلادى. قازىرگى ۋاقىتتا بۇل جول بولىگىندەگى نەگىزگى قۇرىلىس جۇمىستارى اياقتالعان. جول 6 جولاق بويىنشا قوزعالىس جۇزەگە اسىرىلاتىن Iء-شى تەحنيكالىق ساناتتاعى ستاندارتتارعا ساي سالىنعان. وسىنىڭ ارقاسىندا قازىرگى ۋاقىتتىڭ وزىندە قوزعالىس قارقىندىلىعى تاۋلىگىنە شامامەن 30 مىڭ كولىكتى قۇرايدى.
ودان ءارى «قازاۆتوجول» ۇك» اق باسقارما ءتوراعاسى قيزاتوۆ ەرمەك «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ بارىسىندا تاۋەلسىزدىك مەرەكەسىنىڭ مەرەيتويىنا وراي قازاقستاننىڭ جول قىزمەتكەرلەرى 930 شاقىرىمعا سوزىلعان جاڭا جولدىڭ قولدانىسقا بەرىلگەندىگىن جەتكىزدى.
ول: الماتى-قورعاس، الماتى-تالدىقورعان، بەينەۋ-شەتپە، شىمكەنت-تاشكەنت، شىمكەنت-جامبىل وبلىسىنىڭ شەكاراسى، كوكشەتاۋ-پەتروپاۆل جول بولىكتەرى.
«بۇگىن ءبىز «ورتالىق-وڭتۇىستىك» ءدالىزىنىڭ نەگىزگى بولىگىنىڭ ءبىرى: 171 شاقىرىمعا سوزىلعان استانا-تەمىرتاۋ جولىنىڭ قايتا جاڭارتۋ جۇمىستارىن اياقتاۋدامىز» - دەپ، اتاپ ءوتتى.
جول جوبالىق جىلدامدىعى ساعاتىنا 140 شاقىرىمدى قۇرايتىن ءبىرىنشى تەحنيكالىق ساناتتىڭ ستاندارتتارىنا ساي سالىنعان. وتكىزۋ قابىلەتى تاۋلىگىنە 6 كولىكتەن 28 كولىككە دەيىن.
قيزاتوۆ ەرمەك پرەزيدەنتكە جول بولىكتەرىنىڭ قولدانىسقا دايىن ەكەندىگىن جەتكىزدى.
تەلە كوپىر بارىسىندا مەملەكەت باسشىسى «نۇرلى جول» مەملەكەتتىك باعدارلاماسىنىڭ ورىندالۋى جايىندا بايانداماشىلاردان ەسەپ الدى جانە استانا-تەمىرتاۋ الماتى-قاپشاعاي جولدارىنداعى كولىك قوزعالىسىن ىسكە قوستى.
بۇل كاسىپورىنداردا وتاندىق ءونىم شىعارىلىپ، قازاقستاندىق ماماندار جۇمىس ىستەيتىن بولادى.
ماڭعىستاۋدا 3 جاڭا نىسان
بۇگىن قازاقستان پرەزيدەنتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ قاتىسۋىمەن يندۋستريالاندىرۋ كۇنى وتۋدە. ءىس-شارا «نۇرلى جول» جانە ەلدى يندۋستريالىق-يننوۆاسيالىق دامىتۋ جونىندەگى مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋ بارىسىنا ارنالدى. جالپىۇلتتىق تەلەكوپىر اياسىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ جاڭا ءوندىرىستى ىسكە قوستى. بۇل كاسىپورىنداردا وتاندىق ءونىم شىعارىلىپ، قازاقستاندىق ماماندار جۇمىس ىستەيتىن بولادى.
قازاقستان تاۋەلسىزدىكتىڭ 26 جىلىندا جاھاندىق رەفورمالار مەن اۋقىمدى جاڭارۋ جولىنان ءوتتى. جوسپارلى ەكونوميكادان باس تارتىپ، نارىقتىق ەكونوميكاعا تۇبەگەيلى بەت بۇردى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ الەمدىك داعدارىسقا جاۋاپ رەتىندە قازاقستاندى الىپ قۇرىلىس الاڭىنا اينالدىرىپ، يندۋستريالىق-يننوۆاسيالىق دامىعان ەل قالىپتاستىردى. قازاقستان شەتەلدىك ينۆەستيسيا تارتۋدان ايماقتىق كوشباسشىعا اينالدى. ەلىمىز جاھاندىق ءوندىرىس تىزبەگىنە ەنۋدى جالعاستىرىپ جاتىر. مەملەكەت باسشىسى بۇگىن دە اۋقىمدى جوبالاردىڭ كەلەسى كەزەڭىن جالعاستىردى. بۇل جولى باستى نازار - تەحنولوگيالىق قايتا جابدىقتاۋ مەن سيفرلى تەحنولوگيالارعا كوشۋ جىلدامدىعىنا اۋدارىلدى.
پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازاربايەۆ جالپىۇلتتىق تەلەكوپىر شەڭبەرىندە ماڭعىستاۋ وبلىسى، قاراقيا اۋدانى قۇرىق اۋىلىنداعى پاروم كەشەنىنىڭ ءىى كەزەڭىن ىسكە قوستى. جوبانىڭ قۇنى - 97،7 ملرد. تەڭگەنى قۇراپ، پورتتىڭ قۋاتتىلىعى جىلىنا 7 ملن تونناعا جەتتى. قۇرىق پورتى ارقىلى ەكسپورتتىق جانە ترانزيتتىك جۇكتەردى ترانسكاسپيي دالىزىندە الەمدىك نارىققا تاسىمالداۋ جوسپارلانىپ وتىر.
تەلەكوپىردە «قازاقستان تەمىر جولى» ۇلتتىق كومپانيا» اق ينفراقۇرىلىمدىق جوبالار بويىنشا ۆيسە-پرەزيدەنتى باۋىرجان ورىنباساروۆ ءسوز الدى.
«قۇرمەتتى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ! قۇرىق پورتى - ترانسكاسپيي حالىقارالىق كولىك باعدارىنىڭ ماڭىزدى ءتۇيىنى. 2017 جىلى قۇرىق پورتىندا 1 ملن. 200 مىڭ توننادان استام جۇك تيەلدى. جاڭا ىسكە قوسىلعان اۆتوكولىك پارومى – قوسىمشا 2 ملن. توننا جۇك ارتۋعا مۇمكىندىك بەرمەك. بۇگىن ءبىز ەۋروپا ەلدەرى مەن تۇركياعا جاڭا باعىتتاردى جىبەرمەكپىز»،- دەدى.
جاڭادان اشىلعان جانە ءبىر نىسان "شەتپە-اقتاۋ" اۆتوموبيل جولى. جوبانىڭ قۇنى - 92 956 ملن. تەڭگەنى قۇرايدى. 2020 جىلعا قاراي جۇك تاسىمالداۋ كولەمى "بەينەۋ-اقتاۋ" اۆتوجولىنىڭ ۋچاسكەسىندە 16 200-30 700 مىڭ توننانى قۇرايدى دەيدى، سالا ماماندارى. وسىلايشا، كولىكتىك-لوگيستيكالىق ورتالىقتاردى قۇرۋ ارقىلى شەكارالاس جاتقان وزبەكستان، تۇركىمەنستان ەلدەرىمەن قارىم-قاتىناستى نىعايتىپ، كاسپيي ماڭى ايماعىنىڭ دامۋىنا، ءوڭىر ەكونوميكاسىنىڭ وسۋىنە "بەينەۋ-اقتاۋ" اۆتوجولى ىقپال ەتپەك.
«قۇرمەتتى ەلباسى! «اقتاۋ-شەتپە» جول بولىگى «استراحان-اتىراۋ-اقتاۋ-تۇرىكمەنستان شەكاراسى» حالىقارالىق ترانزيتتىك ءدالىزىنىڭ قۇرامىنا كىرەدى. بۇل – رەسەي جانە شىعىس ەۋروپانى ورتالىق ازيا ەلدەرىمەن بايلانىستىراتىن ەڭ قىسقا جول. جۇك تاسىمالىنىڭ كولەمى جىلىنا 3 ميلليون توننانى قۇراپ، اقتاۋ مەن قۇرىق تەڭىز پورتتارىنىڭ مۇمكىندىگىن ارتتىرادى»،- دەدى ق ر يدم اۆتوكولىك جولدار كوميتەتىنىڭ ءتوراعاسى مەرەكە پىشەمبايەۆ.
ءارى قاراي تەلەكوپىر اياسىندا ماڭعىستاۋدا «ارسەللور ميتتال» كومپانياسىنىڭ ءتۇيىستىرىپ دانەكەرلەۋ قۇبىرلارىن ءوندىرۋ سەحى پايدالانۋعا تاپسىرىلدى.
«سايكەسىنشە، ترانسكاسپيي باعىتىمەن قىتايدان قۇرىق ارقىلى ازەربايجانعا، گرۋزياعا جانە تۇركياعا جىبەرىلەتىن جۇكتەر – قارا تەڭىز پورتىنا شىعاتىن جولدار ءدال وسى قۇرىق ارقىلى جۇزەگە اسىرىلادى. سوندىقتان دا، ءبىز اتالعان پورتقا ەرەكشە ماڭىز بەرەمىز، جانە ونى پايدالانۋعا بەرۋ كەزىندە الدىن الا جوسپارلانعان ماقساتتى كورسەتكىشتەرگە قول جەتكىزەمىز دەگەن سەنىمدەمىز»، - دەدى رومان سكليار
جوبانىڭ قۇنى شەتەلدىك ينۆەستورلاردىڭ قاتىسۋىمەن 6،8 ملرد. تەڭگەنى قۇراپ وتىر. زاۋىت بارلىق كاسپييدىڭ بۇكىل وڭىرىندە بىرەگەي، تەحنولوگيالىق جاعىنان تولىققان ونەركاسىپ كەشەنى بولىپ تابىلادى. ءوندىرىس قۋاتى جىلىنا 300 شاقىرىم قۇبىر شىعارۋعا قابىلەتتى. ءوندىرىستىڭ ءار بولىگى اۆتوماتتاندىرىلعان جانە قۇبىردىڭ ساپاسىنىڭ جوعارىلىعىن تەكسەرەتىن باقىلاۋدان وتەدى.
ەلباسى اتالعان جوبالاردىڭ ىسكە اسۋىنا ساتتىلىك تىلەپ، كاسىپورىن ۇجىمىمەن تىلدەستى.
جالپىۇلتتىق تەلەكوپىر شەڭبەرىندە 25 نىساننىڭ 10 مىڭعا تارتا جۇمىسشىسى جاڭا يندۋستريالدى سەرپىلىستىڭ تىكەلەي كۋاگەرى بولىپ، شارانى 18 ميلليون قازاقستاندىق تاماشالادى.
ايتا كەتەيىك، جىل باسىنان بەرى ماڭعىستاۋدا جالپى قۇنى 1 ملرد. 847 ملن. تەڭگە قۇرايتىن 3 جوبا پايدالانۋعا بەرىلىپ، 195 جاڭا جۇمىس ورنى اشىلعان.
كولىك-لوگيستيكالىق نىساندار
6 -جەلتوقساندا يندۋستريالاندىرۋ كۇنىنە بايلانىستى مەملەكەت باسشىسى وتكىزگەن جالپىۇلتتىق تەلەكوپىر كەزىندە «قازاقستان تەمىر جولى» ۇك» اق «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىندا نىسانداردى قوسۋعا رۇقسات بەردى. «قتج-جۇك تاسىمالى» اق فيليالى – الماتى جۇك تاسىمالى بولىمشەسىنىڭ ديرەكتورى س. الىشيەۆ الماتى-1-شۋ تەمىر جول جەلىسى ەكىنشى تەمىر جولى قۇرىلىسىنىڭ ءبىرىنشى وتكىزۋ كەشەنىنىڭ اياقتالعاندىعىن باياندادى.
قۇرىلىس بارىسىندا نەگىزىنەن قازاقتاندىق ءونىم وندىرۋشىلەردىڭ ماتەريالدارى پايدالانىلدى.
اقتوبە رەلس ارقاۋى زاۋىتىنىڭ رەلستەرى توسەلدى. پايدالانۋعا بەرىلگەن الماتى-1-شۋ تەمىر جول تەلىمى ارقىلى جاڭا ۇلگىدەگى كەڭ قوراپتى ۆاگونداردان جاساقتالعان «تۇلپار-تالگو» جۇردەك پويىزى ءجۇرىپ ءوتتى.
الماتى-1 –شۋ ەكىنشى تەمىر جول جەلىسى تەلىمنىڭ وتكىزۋ مۇمكىندىگىن 3،2 ەسەگە ارتتىرىپ، تاۋلىگىنە 68 جۇپ جۇك پويىزدارىنىڭ وتۋىنە جاعداي جاسايدى. وسىلايشا جۇك پويىزدارىنىڭ جولدا ءجۇرۋ مەرزىمى ەكى ەسەگە قىسقارادى.
جالپىۇلتتىق تەلەكوپىر كەزىندە قۇرىق پورتىنداعى ءبىرىنشى وتكىزۋ كەشەنى نىساندارى پايدالانۋعا بەرىلدى.
قۇرىق پارومى كەشەنى ترانسكاسپيي حالىقارالىق دالىزىندەگى كولىك-لوگيستيكالىق ماڭىزدى تىزبەگى بولىپ سانالادى.
«قۇرىق –ءبىزدىڭ كاۆكاز بەن ەۋروپاعا شىعاتىن تۇسىمىز. بۇل ءبىزدىڭ كوپتەن كۇتكەن جاڭعىرتۋعا اسا مۇقتاج جوبامىز»،-دەپ اتاپ ءوتتى جالپىۇلتتىق تەلەكوپىر كەزىندە مەملەكەت باسشىسى. «قۇرىق» پورتى» ج ش س باس ديرەكتورى ا. تۇرىكپەنبايەۆ تەمىر جول مەن پورت ينفراقۇرىلىمى قۇرىلىسىنىڭ اياقتالىپ، العاشقى جىلجىمالى قۇرامدى پارومعا تيەۋگە دايىن ەكەندىكتەرىن جەتكىزدى. قۇرىق پورتىنداعى العاشقى وتكىزۋ كەشەنى ارقىلى «كاسپيي تەڭىز كەمە قاتىناسى» جاق يەلىگىندەگى «شاحداگ» (باكۋ قالاسى) كەمەسىنە جۇك ۆاگوندارىن سىناقتىق تيەۋدى جۇزەگە اسىردى.
تەلەكوپىر كەزىندە الماتى-1-شۋ جاڭا تەمىر جول جەلىسىمەن العاشقى «تۇلپار-تالگو» جولاۋشىلاردىڭ جىلجىمالى قۇرامى جىبەرىلسە، قۇرىق پاروم كەشەنىندە ۆاگوندار پارومعا تيەلدى.
الماتى -1-شۋ تەمىر جول تەلىمىنىڭ قۇرىلىسى مەن قۇرىق پورتىنداعى كىرە بەرىسى مەن پاروم كەشەنى قىتايمەن شەكارادان باستالىپ، وڭتۇستىك –شىعىس ازيا ەلدەرى، ەۋروپا، تاياۋ شىعىس، كاۆكاز، تۇركيامەن بايلانىستىراتىن ترانسقۇرلىقتىق كولىك كوپىرى رەتىندە قازاقستاننىڭ شىعىستان باتىسقا باعىتتالعان كولىك لوگيستيكالىق ينفراقۇرىلىمىن جاساقتايدى.
اقتوبەدە ىسكە قوسىلعان ەكى ءىرى جوبا
استانادا ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ قاتىسۋىمەن «جاڭا يندۋستريالاندىرۋ: قازاقستاندىق بارىستىڭ قادامى» اتتى جالپىۇلتتىق تەلەكوپىر ءوتتى. پرەزيدەنتتىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن ءداستۇرلى تەلەكوپىر كەزىندە يندۋستريالاندىرۋ كارتاسى جوبالارىن تانىستىرۋ جانە «التىن ساپا»، «پارىز» سىيلىقتارىنىڭ جەڭىمپازدارىن ماراپاتتاۋ ءراسىمى ۇيىمداستىرىلدى. بۇل شاراعا اقتوبە وبلىسى تىكەلەي رەجيمدە قوسىلىپ، قاتىستى.
تەلەكوپىر اياسىندا ەلىمىزدىڭ بارلىق وڭىرىنەن 11 تىكەلەي كورسەتىلىم جۇرگىزىلىپ، سونىڭ بارىسىندا ەلباسىعا يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىنىڭ ەڭ ماڭىزدى نىساندارى كورسەتىلدى.
— يندۋستريالاندىرۋدىڭ ەڭ ماڭىزدى جوبالارىن ىسكە قوسۋ جىل سايىنعى يگى داستۇرگە اينالدى. ءبىز بۇگىن مەتاللۋرگيا، ونەركاسىپ، قۇرىلىس ماتەريالدارى، ماشينا جاساۋ، كولىك جانە لوگيستيكا سالالارى بويىنشا 25 جوبانىڭ ىسكە اسىرىلۋىن باستادىق، — دەدى ەلباسى.
نۇرسۇلتان نازاربايەۆ اۋقىمدى يندۋستريالاندىرۋ باعىتىن ۇستانعانىمىزدىڭ دۇرىس بولعانىن جانە ونىڭ ۋاقىت تالابىنا ساي ەكەنىن اتاپ ءوتتى.
— بۇكىل ەلىمىز بويىنشا ءبىر مىڭنان استام جاڭا ءوندىرىس ىسكە قوسىلىپ، 100 مىڭنان استام تۇراقتى جۇمىس ورىندارى اشىلدى. ءبىز بۇگىن «Giessenhaus» جاۋاپكەرشىلىگى شەكتەۋلى سەرىكتەستىگىنىڭ اليۋمينيي قوسپاسىن شىعاراتىن، ال كەلەشەكتە اۆتوموبيل ديسكىلەرىن جاسايتىن جوباسىن ىسكە قوستىق. POSKO، «ەۆرازحولدينگ»، Tenaris، «پوليمەتالل» سياقتى ءوز سالاسىنىڭ كوشباسشىسى سانالاتىن بەلگىلى ترانسۇلتتىق كومپانيالار تارتىلۋدا، — دەدى مەملەكەت باسشىسى.
قازاقستان پرەزيدەنتى وندىرىستىك كووپەراسيا جانە اۆتوموبيل قۇراستىرۋ سالاسىنداعى ىنتىماقتاستىق ماسەلەلەرىنە نازار اۋدارىپ، قازاقستاندىق اۆتوزاۋىتتاردا ەلەكتروموبيلدەر قۇراستىرۋدىڭ باستالعانىن ايرىقشا اتاپ ءوتتى.
— بۇگىندە قازاقستاندا 18 بەلگىلى برەندكە تيەسىلى اۆتوكولىك قۇرالدارىنىڭ ءتۇرلى مودەلدەرى جيناقتالادى. ءبىز ولاردى قىتايعا، رەسەيگە، تاجىكستانعا، وزبەكستانعا جانە باسقا دا ەلدەرگە ەكسپورتتاۋدامىز، — دەدى ەلباسى.
نۇرسۇلتان نازاربايەۆ شيكىزاتتىق ەمەس سەكتورداعى ءوندىرىس كولەمىن ارتتىرۋعا جانە ونىڭ ەل ەكونوميكاسىنداعى ماڭىزدىلىعىنا ەرەكشە توقتالدى.
— حيميا ونەركاسىبى سالاسىندا «ەۆروحيم» ترانسۇلتتىق كومپانياسى كۇردەلى تىڭايتقىشتار شىعارۋ جونىندەگى زاۋىتتىڭ قۇرىلىسىن باستادى. 14 فارماسيەۆتيكالىق كاسىپورىندا حالىقارالىق دجيەمپي ستاندارتتارى ەنگىزىلدى. بۇگىن «حيمفارم» اكسيونەرلىك قوعامى «پولفارما» ءىرى فارماسيەۆتيكالىق كومپانياسىمەن بىرلەسە اتقاراتىن تاعى ءبىر جوبانىڭ ىسكە اسىرىلۋى باستالدى. قۇرىلىس سالاسىندا نەگىزگى قۇرىلىس ماتەريالدارى بويىنشا يمپورتقا تاۋەلدىلىكتى جويدىق. Heidelberg، KNAUF، Basf، Sika جانە باسقا دا شەتەلدىك كومپانيالاردىڭ قاتىسۋىمەن 180-نەن استام جوبا ىسكە اسىرىلدى، — دەدى مەملەكەت باسشىسى.
سونىمەن قاتار، قازاقستان پرەزيدەنتى ەكونوميكانى ءارتاراپتاندىرۋ ءۇشىن ينفراقۇرىلىمدى دامىتۋدىڭ ماڭىزى زور ەكەنىن اتاپ ءوتىپ، «نۇرلى جول» باعدارلاماسى اياسىندا ەۋرازيالىق مۋلتيمودالدىك كولىك ءدالىزىنىڭ ىسكە قوسىلعانىن جانە «باتىس ەۋروپا — باتىس جۇڭگو» حالىقارالىق كولىك ءدالىزى قۇرىلىسىنىڭ اياقتالعانىن ايتتى.
— وسى جىلدار ىشىندە 2 مىڭ شاقىرىم تەمىرجول، 5 مىڭ شاقىرىم اۆتوموبيل جولى سالىندى. تەڭىز جانە اۋە ايلاقتارىنا قايتا جوندەۋ جۇمىستارى جۇرگىزىلدى. قۇرىق پورتىندا تەمىرجولعا جانە اۆتوموبيلگە ارنالعان پاروم كەشەنى ىسكە قوسىلدى. «قورعاس-شىعىس قاقپاسى» ارنايى ەكونوميكالىق ايماعى جانە ليانيۋنگان تەڭىز پورتى جوبالارىن جۇزەگە اسىرۋ ناتيجەسىندە ازيا-ەۋروپا باعىتىندا قازاقستان ارقىلى جونەلتىلەتىن كونتەينەرلىك جۇك تاسىمالىنىڭ كولەمى جىل سايىن ەسەلەنىپ كەلەدى. بۇل 2020 جىلعا قاراي ەلىمىزدىڭ تاسىمالداۋدان تۇسەتىن تابىسىن 5 ميلليارد دوللارعا دەيىن ارتتىرۋعا مۇمكىندىك بەرەدى، — دەدى ەلباسى.
نۇرسۇلتان نازاربايەۆ حالىقارالىق «ەكسپو-2017» مامانداندىرىلعان كورمەسىنىڭ تابىستى وتكەنىن اتاپ ءوتىپ، ۇكىمەتكە كورمەدە كورسەتىلگەن بالامالى جانە جاڭارتىلاتىن ەنەرگيا كوزدەرى سالاسىنداعى عىلىمي جەتىستىكتەردى تاجىريبەگە ەنگىزىپ، قولدانۋ ءۇشىن جۇيەلى جۇمىس جۇرگىزۋدى تاپسىردى.
— ەكسپو اۋماعىندا «استانا» حالىقارالىق قارجى ورتالىعى، «جاسىل» تەحنولوگيالار مەن ينۆەستيسيالاردى دامىتۋ جونىندەگى حالىقارالىق ورتالىق، ءىت-ستارتاپتار حالىقارالىق تەحنوپاركى قۇرىلاتىن بولادى. ولاردىڭ ۋاقتىلى ىسكە قوسىلىپ، تولىق جۇمىس ىستەۋىن قامتاماسىز ەتۋ كەرەك، — دەدى قازاقستان پرەزيدەنتى.
سونداي-اق، مەملەكەت باسشىسى «سيفرلىق قازاقستان» مەملەكەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا 4.0. يندۋسترياسىنىڭ تەحنولوگيالارىن ەنگىزىپ، بۇل سالادا يندۋستريالىق تۇرعىدان دامىعان ەلدەرمەن جانە ەاەو-عا مۇشە مەملەكەتتەرمەن ىنتىماقتاستىقتى نىعايتۋ قاجەت ەكەنىن ايتتى. بۇدان بولەك، ەلباسى سيفرلىق تەحنولوگيالار سالاسىنداعى زاماناۋي ماشىقتاردى مەڭگەرگەن مامانداردى دايىنداۋدىڭ ماڭىزدى ەكەنىنە نازار اۋداردى.
نۇرسۇلتان نازاربايەۆ قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنىڭ ينۆەستيسيالار جونىندەگى كوميتەتىنىڭ مۇشەسى بولىپ، ىنتىماقتاستىقتىڭ ەلدىك باعدارلاماسىنا قول قويعانىمىزدى، سونداي-اق ۇلتتىق ينۆەستيسيالىق ستراتەگيانىڭ قابىلدانعانىن، سونىڭ ارقاسىندا ەلىمىزدە كوپتەگەن ترانسۇلتتىق كومپانيالار مەن ستراتەگيالىق ينۆەستورلار تابىستى جۇمىس ىستەپ جاتقانىن ايتتى.
وسىعان وراي، مەملەكەت باسشىسى ۇكىمەتكە شەتەلدەرگە شىعارىلعان كاپيتالدى ەلگە قايتارۋ ءۇشىن مۇمكىندىك تۋعىزۋ، قازاقستاندىق تاۋارلاردى ەكسپورتتىق نارىقتاردا ىلگەرىلەتۋ جونىندە شارالار قابىلداۋدى، سونداي-اق كاسىپكەرلىكتى دامىتۋعا جانە بيزنەس ورتانى جاقسارتۋعا ەرەكشە ءمان بەرۋدى تاپسىردى.
جاڭا زاۋىت جانە 5،5 ميلليارد تەڭگە ينۆەستيسيا
تەلەكوپىر كەزىندە مەملەكەت باسشىسى وبلىستا ەكى جاڭا كاسىپورىندى ىسكە قوستى. ونىڭ ءبىرى — «قازاقستان مۇناي جابدىقتارى زاۋىتى» ج ش س. وسىلايشا تىكەلەي ترانسلياسيا ارقىلى قۋاتتىلىعى جىلىنا 50 مىڭ توننا ءونىم ءوندىرىپ، 120 جۇمىس ورنىن قۇراتىن العاشقى ءىرى جوبا پايدالانۋعا بەرىلدى. اقتوبەدە شەگەندەۋ جانە سورعىلاۋ-سىعىمداۋ قۇبىرلارىن شىعارۋ ءۇشىن قۇرىلعان زاۋىتتا قىتايدىڭ «ستاەر مۇناي جابدىقتارىن شىعاراتىن سينسزيان زاۋىتى» جشس-نىڭ تەحنولوگياسى قولدانىلىپ، تەحنيكالىق ماماندارى تارتىلادى. كومپانيانىڭ قىتايداعى «Sinopec» كومپانياسىمەن 15 جىلدىق سەرىكتەستىك تاجىريبەسى بار.
سورعىلاۋ-سىعىمداۋ جانە شەگەندەۋ قۇبىرلارىن جانە بۇراندالى مۋفتالاردى شىعارۋ كەزىندە ساپالى ءونىم كولەمى 96 پايىزدان اسادى.
ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ قاتىسۋىمەن وتكەن تەلەكوپىر كەزىندە وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپاربايەۆ، «قازاقستان مۇناي جابدىقتارى زاۋىتى» ج ش س ديرەكتورى انار كاشلايەۆ جانە زاۋىت ۇجىمى تىكەلەي ەفيرگە شىقتى. ەلباسى الدىندا ءسوز سويلەگەن زاۋىت ديرەكتورى ا.كاشلايەۆ:
— ءبىز — جاس، قارقىندى دامىپ كەلە جاتقان كومپانيامىز. ءبىزدىڭ جوعارى تەحنولوگيالى ءوندىرىسىمىز — بۇل ەلدىڭ مۇناي-گاز ونەركاسىبىنە ارنالعان ماشينا جاساۋ سالاسىن دامىتۋ ۇلگىلەرىنىڭ ءبىرى. 120 جۇمىس ورنى قۇرىلدى، 5،5 ميلليارد تەڭگە كولەمىندە ينۆەستيسيا تارتىلدى. شىعارىلعان ءونىمنىڭ 20 پايىزىن ەۋرازيالىق ەكونوميكالىق وداق پەن جۇڭگو نارىعىنا ەكسپورتتاۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز، — دەدى.
ماشينا جاساۋ — كەز كەلگەن يندۋستريالدى مەملەكەت ءۇشىن ەكونوميكانىڭ ماڭىزدى سالاسى. ەلىمىزدە سوڭعى 7 جىلدا بۇل سالادا ءوندىرىس كولەمى 3 ەسەگە وسكەن، ياعني 700 ميلليارد تەڭگە. بۇل سالانىڭ دامۋىنا مۇناي-گاز ماشينا جاساۋ كاسىپورىندارىنىڭ دا ۇلەسى زور. تەلەكوپىر كەزىندە نۇرسۇلتان نازاربايەۆ اقتوبەلىك مۇناي جابدىقتارىن وڭدەۋ جانە اتىراۋلىق مەتالل وڭدەۋ زاۋىتتارىنىڭ جۇمىسىن باستاۋعا رۇقسات بەرىپ، تابىستار تىلەدى. — ءبىز مۇناي مەن گازعا باي مەملەكەتپىز، ءقازىر شيكىزاتتى وڭدەۋ ماسەلەسى كۇن تارتىبىندە. تەك شيكىزات ەمەس جانە ونى ساتۋ، وڭدەۋ، قوسىمشا قۇنىن ۇلعايتىپ، تابىستى مولايتۋىمىز كەرەك. سوندىقتان مەن بۇل نىسانداردىڭ وتە ماڭىزدى ەكەنىن ايتامىن. مەن بۇل نىسانداردىڭ اياقتالعانىنا قۋانىشتىمىن، — دەگەن ەلباسى ءوندىرىس ورىندارىندا جۇمىس جاسايتىن جۇمىسشىلار مەن قۇرىلىسشىلارعا ساتتىلىك تىلەدى.
«قازاقستان ەكسپورتقا شىعاراتىن گازعا يە بولدى»
قازاقستان — كومىرسۋتەك ءوندىرۋ مەن ەكسپورتتاۋدان الەمدىك كوشباسشىلاردىڭ ءبىرى. ەلىمىز حالىقارالىق جوبالارعا قاتىسۋ ماقساتىندا ۇلتتىق گاز قۇبىرلارى جۇيەسىن دامىتىپ كەلەدى. تەلەكوپىر كەزىندە ىشكى نارىقتا جانە قازاقستاندىق شيكىزاتتى رەسەي، وزبەكستان جانە قىتايعا ەكسپورتتاۋدا اقتوبە وبلىسىنداعى گاز قۇرعاتۋ قوندىرعىسىن سالۋ جوباسىنىڭ ماڭىزى ەرەكشە ايتىلدى.
«ينتەرگا ورتالىق ازيا» اكسيونەرلىك قوعامى جۇزەگە اسىرعان «بوزوي» جەراستى گاز ساقتاۋ قويماسىندا گاز قۇرعاتۋ قوندىرعىسىن سالۋ جوباسى قازاقستان ءۇشىن اسا ماڭىزدى. اتالمىش جوبا «بوزوي» جەراستى گاز ساقتاۋ قويماسىنان الىناتىن تابيعي گازدى اقتوبە وبلىسى مەن قازاقستاننىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىنىڭ تۇتىنۋشىلارى ءۇشىن «بۇقارا-ورال» جانە «بەينەۋ-شىمكەنت» ماگيسترالدى گاز قۇبىرى ارقىلى تاسىمالداۋعا، سونىمەن قاتار، تاۋارلى گازدى رەسەيگە، وزبەكستان مەن جۇڭگو حالىق رەسپۋبليكاسىنا حالىقارالىق تاسىمالداۋدى قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى.
تەلەكوپىر كەزىندە ەلباسى الدىندا اقتوبە وبلىسىنان ءسوز سويلەگەن «قازمۇنايگاز» ۇلتتىق كومپانياسى» اكسيونەرلىك قوعامىنىڭ گاز تاسىمالداۋ جانە ساقتاۋ جونىندەگى ۆيسە-پرەزيدەنتى يبۋللا سەردييەۆ: «قۇرمەتتى ەلباسى! وسى جوبانىڭ ارقاسىندا رەسەي، جۇڭگو، وزبەكستانعا تاسىمالداناتىن ترانزيتتىك جانە ەكسپورتتىق گازدىڭ كولەمى ارتادى. «بوزوي» جەراستى گاز قويماسىنىڭ ەلىمىزدىڭ ەنەرگەتيكالىق قاۋىپسىزدىگىن قامتاماسىز ەتۋدە ستراتەگيالىق ماڭىزى بار. جاڭا قوندىرعى ونىمدىلىكتى ارتتىرىپ، تاۋلىگىنە 27 ميلليون تەكشە مەترگە جەتكىزبەك. بۇل باتىس پەن وڭتۇستىكتەگى قازاقستاندىق تۇتىنۋشىلاردى گازبەن ۇزدىكسىز قامتاماسىز ەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى، ىسكە قوسۋعا رۇقسات ەتىڭىز!»، — دەدى.
وسى كەزدە نۇرسۇلتان نازاربايەۆ: «ءبىز مۇناي مەن گازدى شىعاراتىن مەملەكەت بولا تۇرا، سول گازعا ءوزىمىز تاۋەلدى بولىپ كەلدىك. مىنەكەي، ءقازىر ءبىز بۇل ماسەلەنى شەشتىك. بۇل قۇبىر وتە قاجەت. تەك ەلدى گازداندىرۋعا عانا ەمەس، ەكسپورتقا شىعاراتىن گازعا يە بولدىق. بولاشاقتاعى قاشاعاننان، قاراشىعاناقتان، تەڭىزدىڭ ەكىنشى كەزەڭىندە شىعاتىن گازدار بار، ەندى وسىنىڭ كولەمىن ۇلكەيتۋىمىز كەرەك. بىرىنشىدەن، گازدىڭ كولەمى 60، 70، 80 ميللياردقا دەيىن جەتكەن كەزدە، ۇلكەن گازدى ەكسپورتتايتىن ەلگە اينالاتىن بولامىز. ەكىنشىدەن، گازدى ءقازىر قۇرعاق تۇرىندە بەرمەي، ونى وڭدەپ، سول گازدان شىعاراتىن ءونىمدى كوبەيتۋىمىز كەرەك. سوندىقتان بۇل وتە ماڭىزدى. ەل ءۇشىن قاجەت نارسەنى شەشتىڭىزدەر. سول ءۇشىن مەن سىزدەرگە ريزاشىلىعىمدى بىلدىرەمىن. جاقسىلىق تىلەيمىن. ەڭبەكتەرىڭ تابىستى بولسىن. جىبەرىڭدەر، قوسىڭدار، — دەپ استاناداعى جالپىۇلتتىق تەلەكوپىر بارىسىندا ەلباسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆ اقتوبە وبلىسىنداعى «بوزوي» قويماسىندا گازدى كەپتىرۋ قوندىرعىسىن ىسكە قوستى.
«ينتەرگاز ورتالىق ازيا» اق باس ديرەكتورىنىڭ ايتۋىنشا، گاز ساپاسى جاقسارىپ، ونىمدىلىك ۇلعايدى جانە گازدى جەر استىنا ايداۋ مەن ونى قايتا الۋ ۋاقىتى 200 كۇننەن 150 كۇنگە دەيىن قىسقاردى. ونىڭ ايتۋىنشا، گازدى قۇرعاتۋ قوندىرعىسى ماگيسترالدىق گاز قۇبىرى بويىنداعى ەڭ ءىرى نىسانداردىڭ ءبىرى بولىپ ەسەپتەلەدى.
— وسى جوبا ارقىلى تاۋلىكتىك ونىمدىلىك ارتادى، ال گاز ساپاسى حالىقارالىق ستاندارتتارعا سايكەس بولادى. ءوز كەزەگىندە، ماگيسترالدىق گاز قۇبىرىن پايدالانۋ مەرزىمى ۇلعايادى. ەندى قويمادان الىنعان گاز «بەينەۋ-بوزوي-شىمكەنت» ماگيسترالدىق گاز قۇبىرى ارقىلى جىبەرىلىپ، ەلدىڭ وڭتۇستىك وڭىرلەرىنىڭ كوگىلدىر وتىن قاجەتتىلىگىن جانە وتاندىق گازدىڭ قىتايعا ەكسپورتتالۋىن تولىق قامتاماسىز ەتەدى، — دەدى م.شاڭباتىروۆ.
ول قازان ايىندا قىتايعا العاشقى جەتكىزۋ جۇمىستارى باستالعانىن ايتتى.
— بيىل قىتايعا 5 ميلليارد تەكشە مەتر گاز تاسىمالداۋدى جوسپارلاپ وتىرمىز. ءقازىر گاز ەكسپورتى نەگىزىنەن ونىڭ ساپاسىنا بايلانىستى. سوندىقتان ءبىز تاۋاردى حالىقارالىق ستاندارتقا سايكەستەندىرۋىمىز كەرەك. بۇل قوندىرعى ءونىم ساپاسىن قاجەتتى ستاندارتتارعا جەتكىزەتىن بولادى، — دەدى ول.
«قازمۇنايگاز» ۇك» اق-نىڭ ينۆەستيسيالىق جوباسىنىڭ جالپى قۇنى — 11 ميلليارد تەڭگە. قازاقستان سۇيىتىلعان سىڭىرگىش ارقىلى گازدى كەپتىرۋ تەحنولوگياسىنا العاش رەت قول جەتكىزدى. اكسيونەرلىك قوعام وكىلدەرىنىڭ ايتۋىنشا، كومپانيا وندىرىسكە وزىق يدەيالاردى ەنگىزۋ ءۇشىن زاماناۋي وزىق جابدىقتاردى پايدالانعان. ول ءۇشىن «سيمەنس» كومپانياسىنىڭ جانە ۋكراينا زاۋىتىنان قوندىرعىلارى پايدالانىلعان. «بوزوي» جەراستى گازى قويماسىندا بەكىتىلگەن جوبالىق گاز ساقتاۋ كولەمى — 4 ميلليارد تەكشە مەتر گاز. وبلىس اكىمىنىڭ ورىنباسارى سەرىك تولەنبەرگەنوۆتىڭ ايتۋىنشا، بۇگىنگى كۇنى وبلىس حالقىنىڭ 87 پايىزى كوگىلدىر وتىنمەن قامتىلعان. جاقىندا عانا كوپ جىلدان بەرى ىسكە اسىرىلماي تۇرعان شەتىرعىز اۆتوماتتاندىرىلعان گاز ءبولۋ ستانسياسى ىسكە قوسىلدى. ەندى ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىزدىگى كۇنى العا اۋدانىندا تاعى ءبىر گاز ءبولۋ ستانسياسى ىسكە قوسىلماق. — ءبىز «قازترانسگاز» كاسىپورنىمەن جەمىستى جۇمىس جاسايمىز ءارى بىرلەسكەن ىنتىماقتاستىقتىڭ ارقاسىندا ناقتى ناتيجەلەرگە قول جەتكىزىپ ءجۇرمىز. حالىق ءاربىر اشىلعان جاڭا كەشەندى جاقسى قابىلدايدى، بۇل ءوز كەزەگىندە تۇرعىنداردىڭ وبلىستىڭ ەلدى مەكەندەرىنەن قونىس اۋدارۋىن توقتاتادى، — دەدى س.تولەنبەرگەنوۆ. شالقار اۋدانىنىڭ اكىمى باۋىرجان قانييەۆ «قازترانسگاز» مەكەمەسىنىڭ بوزويدىڭ كولىك جولدارىن جوندەپ، اسفالتتايتىنىن وسىنداي بىرلەسكەن ىنتىماقتاستىقتىڭ ناتيجەسى رەتىندە اتاپ ءوتتى.
ءبىرتۇتاس باعدارلاما جانە سيفرلىق قازاقستان
تەلەكوپىر اياقتالعاننان سوڭ وبلىس اكىمى بەردىبەك ساپاربايەۆ جۋرناليستەرگە سۇحبات بەردى:
— ءبىزدىڭ بارلىق مۇمكىندىكتەرىمىز بار. ەڭ نەگىزگىسى — بايلىعىمىز بار، سول بايلىقتى پايدالاناتىن حالقىمىز بار. سول بايلىقتى وڭدەۋ ءۇشىن ودان كوبىرەك پايدا تابۋىمىز كەرەك. ول ءۇشىن شەتەل قارجىسىن ءوزىمىزدىڭ ءوڭىردىڭ ەكونوميكاسىنا تارتۋىمىز كەرەك. جۇڭگو مەملەكەتىنە بارعانداعى ءىسساپاردىڭ نەگىزگى ماقساتى دا سول. ءبىزدىڭ وكىلەتتىكتى اشقانىمىز دا سول. تەلەكوپىر كەزىندە مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان ءابىش ۇلى وتە جاقسى ايتتى، جۇڭگو — وتە الپاۋىت ەل، ۇلكەن تەڭىز. ءبىز قانداي ءونىم شىعارساق تا، ولار ەندى بارلىعىن الادى. ءبىز ول مەملەكەتتى ءتيىمدى پايدالانۋىمىز كەرەك. ەكىنشى جاعىنان، ول باي مەملەكەت. جۇڭگو — ءقازىر دۇنيەجۇزىندەگى ەڭ دامىپ كەلە جاتقان مەملەكەتتەردىڭ ءبىرى. قارجىسى كوپ. ەكى مەملەكەت باسشىسى اراسىندا قابىلدانعان «ءبىر بەلدەۋ، ءبىر جول» باعدارلاماسى بار. سوعان بايلانىستى قازاقستانعا قىتايدىڭ ەڭ كەم دەگەندە 10 ميلليارد دوللار ينۆەستيسياسى كەلۋ كەرەك. وسى مۇمكىندىكتى ءبىز پايدالانۋىمىز قاجەت.
مەملەكەت باسشىسى تەلەكوپىر كەزىندە مۇناي، گاز تۋرالى ايتىپ كەتتى. ەڭ نەگىزگى ماسەلە — سولاردى وڭدەۋىمىز كەرەك. بىزدە گازدىڭ دا، مۇنايدىڭ دا قورى جەتكىلىكتى. وكىنىشكە قاراي، قازىرگى تاڭدا ءبىز ولاردى تەك شيكىزات تۇرىندە عانا ساتامىز. اسىرەسە، گازدى. تاپسىرما بەرىلگەن، ەندى ءقازىر سونى جۇزەگە اسىرۋىمىز كەرەك، — دەدى وبلىس اكىمى.
بەردىبەك ماشبەك ۇلى ءوز سوزىندە سيفرلىق قازاقستاندى دامىتۋدى ەڭ ۇلكەن ماسەلە رەتىندە اتادى. «بۇل باعىتتا دا ءبىز جۇمىس ىستەپ جاتىرمىز. ءبىراق تەلەكوپىر كەزىندە مەملەكەت باسشىسى وتە دۇرىس ايتتى، ول جۇمىس قازىرگى تاڭدا جەتكىلىكسىز. ءبىزدىڭ ماماندارىمىز بار، ەندى ءبىرتۇتاس باعدارلاما بولۋى كەرەك. ياعني، ءاربىر سالا، مىسالى، دەنساۋلىق ساقتاۋ، ءبىلىم، ىشكى ىستەر، كولىك سالالارى جەكە-جەكە جۇمىس جاساماي، ءبىر باعدارلاما شەڭبەرىندە جۇمىس ىستەۋى ءتيىس. ول باعدارلاما ءاربىر سالانىڭ بىر-بىرىمەن بايلانىستا بولۋىن قامتاماسىز ەتۋى كەرەك. ودان كەيىن ول باعدارلاما رەسپۋبليكالىق باعدارلامالارمەن بايلانىستى بولۋى ءتيىس. ياعني، ينتەگراسيا. بىرىگىپ جۇمىس ىستەگەندە عانا ۇلكەن ناتيجە بولادى»، — دەدى ب.ساپاربايەۆ.
تاۋ-كەن سالاسىن اۆتوماتتاندىرۋعا ارنالعان ءۇش جوبا
استانادا ءوتىپ جاتقان جالپىۇلتتىق تەلەكوپىر بارىسىندا «اك التىنالماس» اق «سيفرلىق كەنىشتى» ىسكە قوستى، سوكولوۆ-سارىباي كەن-بايىتۋ وندىرىستىك بىرلەستىگى «اقىلدى كارەردى» اشتى.
مەملەكەت باسشىسى اتالعان جوبانىڭ تاۋ-كەن سالاسىن سيفرلاندىرۋدىڭ باستاپقى قادامى ەكەنىن اتاپ ءوتىپ، سيفرلاندىرۋ باعدارلاماسىن تولىعىمەن ىسكە اسىرساق، ەل ەكونوميكاسىن 30 پايىزعا ءوسىرۋ مۇمكىندىگى بارىن تىلگە تيەك ەتتى. وسى ورايدا مەملەكەت باسشىسى «سيفرلىق قازاقستان» جوباسىن دايىنداپ قويعانىن ايتتى.
سونىمەن قاتار مەملەكەت باسشىسى سيفرلىق تەحنولوگيالار تۇرعىسىنان ارتتا قالۋعا بولمايتىنىن العا تارتىپ، ۇكىمەت، مينيسترلەرگە ناقتى تاپسىرما مىندەتتەيتىنىن جانە اتالعان ماسەلەنى ءوزى باقىلايتىنىن، بۇل ۇكىمەتتىڭ باستى مىندەتى ەكەنىن ايتتى.
ەسكە سالساق، بۇگىن ەلوردادا مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ قاتىسۋىمەن «جاڭا يندۋستريالاندىرۋ: قازاقستاندىق بارىستىڭ قادامى» ۇلتتىق تەلەكوپىرى باستالدى. تەلەكوپىر بارىسىندا ونلاين رەجيمدە بۇكىل رەسپۋبليكا بويىنشا جاڭا جوبالار ىسكە قوسىلادى.
جوعارى تەحنولوگيالىق ءوندىرىس وشاقتارى
بۇگىن مەملەكەت باسشىسى نۇرسۇلتان نازاربايەۆتىڭ قاتىسۋىمەن «جاڭا يندۋستريالاندىرۋ: قازاقستان بارىسىنىڭ سەرپىنى» ۇلتتىق تەلەكوپىرى ءوتتى. ونلاين رەجيمىندە بۇكىل ەل بويىنشا جاڭا يندۋستريالدى-يننوۆاسيالىق، ينفراقۇرىلىمدىق، ەنەرگەتيكالىق، اگروونەركاسىپتىك جوبالار ىسكە قوسىلدى.
اتاپ ايتقاندا، «قازاقالتىن تەحنولودجي» كومپانياسى اقسۋ اۋىلىندا التىن ءوندىرۋ فابريكاسىن ىسكە قوستى. اقتوبە وبلىسىندا ماشينا جاساۋ جانە مەتالل وڭدەۋ سەكتورىندا مۇناي-گاز جابدىقتارىن ءوندىرۋ جانە قۇبىرلار شىعارۋمەن اينالىساتىن «قازاقستان مۇناي جابدىقتارى زاۋىتى» ج ش س زاۋىتى اشىلدى. اتىراۋ وبلىسىندا («جىگەرمۇنايسەرۆيس» ج ش س) روبوتتى دانەكەرلەۋ ادىسىمەن مەتالل قۇراستىرمالارى ءوندىرىسى ىسكە قوسىلدى.
تاماق ونەركاسىبىندە جانە اۋىلشارۋاشىلىق ونىمدەرىن قايتا وڭدەۋدە سولتۇستىك قازاقستان وبلىسىنداعى «ماسلودەل» ج ش س «تەترا پاك» ج ش س جوعارى تەحنولوگيالىق قوندىرعىلارمەن جابدىقتالعان ءسۇت زاۋىتىن اشتى، شىعىس قازاقستان وبلىسىندا «ۆوستوك-مولوكو» ج ش س جوعارى تەحنولوگيالىق جابدىقتارى ورناتىلعان ءسۇت كەشەنىن مودەرنيزاسيالادى، باتىس قازاقستان وبلىسىنداعى «جايىق اگرو» جشس-دە جاڭا قۇس فابريكاسى ىسكە قوسىلدى.
جامبىل وبلىسىندا «شاعىن جانە ورتا بيزنەستى دامىتۋدىڭ جاڭا سەكتورلارى» باعىتى بويىنشا «ورگستروي» ج ش س گرانيت، ءمارمار جانە گيپس ءوندىرۋ، جارىلعىش قۇرىلعىلاردى ءوندىرۋدىڭ جاڭا تەحنولوگياسىن وڭدەۋ جونىندەگى ءوندىرىسىن اشتى. الماتى وبلىسىندا «Psi Stroy Industriya» ج ش س مەتالل كونسترۋكسيالارىن شىعاراتىن زاۋىتتى ىسكە قوستى، كورينسكايا گەس بالامالى ەنەرگەتيكالىق جوبانى ىسكە قوستى.
قاراعاندى وبلىسىندا ەسكى كولىكتەردى قايتا وڭدەۋمەن اينالىساتىن كاسىپورىن «Recycling Company» ج ش س جۇمىس ىستەي باستادى. كاسىپورىن جىلىنا توزىعى جەتكەن اۆتوكولىكتەردىڭ 50 مىڭىن قايتا وڭدەۋگە قاۋقارلى.
قازاقستاننىڭ ترانزيتتىك الەۋەتىن دامىتۋ جانە ەۋرازيا قۇرلىعىنداعى لوگيستيكالىق توراپتى قۇرۋ جوباسىن ىسكە اسىرۋ ماقساتىندا مەملەكەت باسشىسى قۇرىق پورتى (ماڭعىستاۋ وبلىسى) پارومدىق تەرمينالىنىڭ ءبىرىنشى كەزەڭىن ىسكە قوستى.
سونداي-اق، استاناداعى جالپىۇلتتىق تەلەكوپىر بارىسىندا ەۋروپالىق اۆياسيالىق قاۋىپسىزدىك اگەنتتىگىنىڭ ستاندارتتارىنا سايكەس، ءوز اۆيالاينەرلەرى مەن باسقا دا اۋە كومپانيالارىنىڭ ۇشاقتارىنا تەحنيكالىق قىزمەت كورسەتەتىن «ەير استانا» اۆياسيالىق تەحنيكالىق ورتالىعى جۇمىس ىستەي باستادى.
ماڭعىستاۋداعى «اقتاۋ - بەينەۋ» اۆتوجول جوباسىنىڭ «اقتاۋ – شەتپە» ۋچاسكەسى ىسكە قوسىلدى. «Continental Logistics Shymkent» ج ش س شىمكەنتتە ءىرى كولىك-لوگيستيكالىق ورتالىعىن سالدى.
بۇدان بولەك، "ينتەرگاز ورتالىق ازيا" اق اقتوبە وبلىسىنداعى گازدى جەر استىندا ساقتايتىن "بوزوي" قويماسىندا گازدى كەپتىرۋ قوندىرعىسىن ىسكە قوستى.
سونىمەن قاتار، پرەزيدەنت نۇرسۇلتان نازاربايەۆ پاۆلودار وبلىسىنداعى لەگيرلەنگەن اليۋمينيي ءوندىرىسى مەن وسى اليۋمينييدەن اۆتوموبيل ديسكىلەرىن شىعاراتىن «Giessenhaus» ج ش س ءوندىرىسىن ىسكە قوسۋعا پارمەن بەردى. سونداي-اق، «ArcelorMittalTubularProductsAktau» اق دانەكەرلەۋ قۇبىرلارى ءوندىرىسى (ماڭعىستاۋ وبلىسىنداعى اقتاۋ تەڭىز پورتى اەا)، «حيمفارم» اق (وڭتۇستىك-قازاقستان وبلىسى) قاتتى دارى-دارمەك نىساندارىنىڭ جاڭا سەحى، قىزىلوردا وبلىسىنداعى «Gejuba سەمەنت» ج ش س سەمەنت زاۋىتىن سالۋ جانە اتىراۋ وبلىسىنداعى مۇناي-حيميا ءوندىرىسىنىڭ «Kazakhstan Petrochemica lIndustries» ج ش س قۇرىلىسى بار.
"ەۋرازيالىق توپ" (ERG) ءوندىرىستى تەحنولوگيالىق جاڭارتۋ جوباسى اياسىندا قوستاناي وبلىسىنىڭ قاشار كەنىشىندە اقىلدى كارەردى ىسكە قوستى. "قازمىرىش" كورپوراسياسى شىعىس قازاقستان وبلىسىنداعى مالەيەۆ كەن ورنىندا Pitram جۇيەسىن ىسكە قوستى، "التىنالماس" كومپانياسى جامبىل وبلىسىندا ينتەگراسيالىق تۇعىرنامانى ىسكە قوستى. بۇدان بولەك، الماتى قالاسىنداعى "يننوۆاسيالىق تەحنولوگيالار پاركىندە" دەربەس كلاستەرلىك قوردىڭ "ساندىق زەرتحاناسى"، استاناداعى "نازاربايەۆ ۋنيۆەرسيتەتىندە" روبوت تەحنيكاسىنىڭ زەرتحاناسى اشىلدى.
2017 جىلدىڭ باسىنان بەرى 1،9 تريلليون تەڭگەلىك 127 جوبا ىسكە قوسىلىپ، 10 مىڭنان استام تۇراقتى جۇمىس ورنى اشىلدى.
