اتى شۋلى باس بانكير قايرات كەلىمبەتوۆتىڭ ءار مالىمدەمەسى قازاقستاندىق باق-تا قىزۋ تالقىلانىپ، تاۋەلسىز ەكونوميستەردىڭ سىنىنا ۇشىراپ، كەكەسىن – كەلەمەجدىڭ  كەيىپكەرىنە اينالىپ  جاتاتىنىنا دا كوزىمىز ۇيرەنگەن.

ادەتتەگىدەي ۇلتتىق بانكتىڭ تىزگىنىن ۇستاعان قايرات كەلىمبەتوۆتىڭ  كەزەكتى مالىمدەمەسى ساراپشىلاردىڭ سىنىنا ىلىكتى.

15-ماۋسىم كۇنى ق ر سەناتى الدىندا بايانداما جاساعان ق.كەلىمبەتوۆ بىلتىرعى جىلعى ينفلياسيا مولشەرى - 8%-دى قۇراعانىن، 2014 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا جىلدىق ينفلياسيا 7،4%-عا جەتكەنىن، 2015 جىلدىڭ مامىر ايىنداعى ينفلياسيا مولشەرى - 0،3% بولىپ، جىل باسىنان بەرگى كولەم - 1،5%-عا جەتكەنىن ايتقان.

الايدا، اتى شۋلى ماكروەكونوميست قايرات نەمات ۇلىنىڭ، ينفلياسيا باعامىن باقىلاۋدا بۇل ءادىستىڭ ءتيىمسىز ەكەنىن، قازاقستانداعى ينفلياسيا ديناميكاسى مينيمالدى تۇتىنۋشىلار بازاسىنىڭ باعاسىنىڭ تۇراقتىلىعىمەن ەسەپتەلەتىنىن بىلسە كەرەك-تى. سوندىقتان دا، كوپتەگەن قازاقستاندىق ساراپشىلار باس بانكيردى قاتاڭ سىنعا العان بولاتىن.

ءيا، ينفلياسيا باعىمىن باقىلاۋدا بۇل ءادىستى قازاقستان عانا ەمەس،  الەمنىڭ وزگە دە  مەملەكەتتەرى پايدالانۋدا. دەگەنمەن، جالعان ستاتيستيكا جاساپ، حالىقتى عانا ەمەس، حالىق قالاۋلىلارىنىڭ ءوزىن الداپ سوقپاق بولعان باس بانكيردىڭ، «قازاقستانداعى ينفلياسيا كورسەتكىشى وتە تومەن»، دەۋى سەنىمسىزدىك تۋدىراتىنى جالعان ەمەس. اسىرەسە، 2014 جىلعى «ديەۆالۆاسيا تەراپياسىنان» سوڭ قازاقستاندىقتاردىڭ باس بانكيرگە دەگەن سەنىمى جوعالعان بولاتىن.

كەلىمبەتوۆ – شوۋ  جالعاسۋى ءتيىس

سونىمەن قاتار، ۇلتتىق بانك باسشىسىنىڭ «قازاقستانداعى ينفلياسيا مولشەرى 2014 جىلمەن سالىستىرعاندا ايتارلىقتاي تومەندەگەن. اسىرەسە، ازىق-تۇلىككە جاتپايتىن تاۋارلار باعاسىنىڭ ارزانداۋى مەن الىس-جاقىن شەت ەلدەردەن يمپورتتالاتىن تاۋارلار باعاسىنىڭ ايتارلىقتاي تومەندەگەنى – ەلدەگى ينفلياسيانىڭ تۇسۋىنە سەپ بولدى»، دەگەن سوزىمەن قازاقستانداعى ينفلياسيامەن كۇرەسۋدىڭ ناتيجەسىن كورسەتكەندەي بولعان.

دەگەنمەن، سەناتتى سوزىنە سەندىرگەن باس بانكير قايرات كەلىمبەتوۆتىڭ ۆاليۋتا نارىعىنا قاتىستى مالىمدەمەسى سەنىمسىزدەۋ ەستىلدى. «2015 جىلدىڭ 1 ماۋسىمىنداعى باعام بويىنشا تەڭگەنىڭ $1-عا شاققانداعى موشلەرى – 185،95 تەڭگە بولعان. قازىرگى تاڭدا ۇلتتىق بانك تۇراقتى كۋرستىق ساياساتتى ۇستانۋدا. ەندى قازاقستاندا تەڭگە ديەۆالۆاسياسى بولمايدى. ەگەر قاجەتتىلىكتەن ديەۆالۆاسيا جاسالۋى كەرەك بولسا، ءبىز الدىن الا حابارلايمىز.»

قايرات نەمات ۇلى جاقىن ارادا ديەۆالۆاسيا بولمايدى دەپ قانشا شىرىلداعانىمەن، 2014 جىلعى توسىن وزگەرىس حالىقتىڭ قالتاسىنا سالماق سالعانى ەل ەسىنەن ۇمىتىلا قويعان جوق. باسقاشا ايتقاندا، ۇلتتىق بانك ديەۆالۆاسيا قاشان ءتيىمدى دەپ ەسەپتەسە، سول كۇنى تەڭگە كۋرسىن قۇلدىراتا سالۋى مۇمكىن. باس بانكيردىڭ ايتىپ وتىرعان كۋرستىق ساياساتى وسى بولسا كەرەك-تى.

كەلىمبەتوۆ نەنى جاسىرىپ قالدى؟

ەندى باس بانكيردىڭ سەنات الدىندا ىركىپ قالعان سوزدەرىنە توقتالا كەتسەك.

بىرىنشىدەن، بانك سەكتورىنداعى تەڭگە وتىمدىلىگىنىڭ جەتكىلىكسىزدىگى.

ەكىنشىدەن، بانك جۇيەسىندەگى اكتيۆتەردىڭ قىسقارۋى. مىسالى، كەيبىر دەرەككوزدەرىدە سۇيەنسەك، 2014 جىلدىڭ قورىتىندىسى بويىنشا قازاقستاندىق ەكىنشى دەڭگەيلى بانكتەردەگى اكتيۆتەرە  2%-عا كەمىگەن.

ۇشىنشىدەن، دەپوزيتتەر بازاسىنىڭ 3،7%-عا كەمۋى.

ايتپاقشى، مۇنداي كورسەتكىشتەرگە تاۋەلسىز ساراپشىلار عانا ەمەس، بانكيرلەردىڭ وزدەرى دە الاڭداۋشىلىق بىلدىرۋدە.

ۇلتتىق بانكتىڭ باسقارما مۇشەسى ءۇمىت شاياحمەتوۆا:

- ازىرگە بۇل سيفرلار سەكتور ءۇشىن ءقاۋىپتى ەمەس. دەگەنمەن بۇلاي جالعاسا بەرەتىن بولسا، دەپوزيتتىك بازاداعى تەڭگە اينالىمىنا ءقاۋىپتىڭ تۋىندايتىنى جاسىرىن ەمەس.

قورىتا كەلە، قازاقستاننىڭ ەكونوميكالىق احۋالى - قۋانتارلىق ەمەس. ءار بايانداماسىندا باس بانكير تۇسىنىكسىز ستاتيستيكالارمەن ارلەپ، جاقسارتىپ كورسەتۋگە تىرىسقانىمەن، تۇيتكىلدى ماسەلەلەر شەشىمىن تاپپاي، ەكونوميكانىڭ ءوسۋى مۇمكىن ەمەس ەكەنى امبەگە ايان. دەسە دە،ۇلتتىق بانك باسشىسى ءۇشىن، پروبلەمالاردىڭ شەشىمىنەن، يميدج باسىمىراق بولىپ تۇرعانى جاسىرىن ەمەس. مۇمكىن، قايرات نەمات ۇلى ءبىرىنشى كەزەكتە قارجىگەر ەمەس، جاقسى مەنەدجەر، ماكروەكونوميست بولعاندىقتان شىعار. حالىقتىڭ سەنىمىنەن شىققان بانكيردىڭ بالاماسى جوق پا الدە؟ مۇمكىن، اقوردا ءۇشىن باس بانكيردى قىزمەتىنەن بوساتىپ، ورىنا لايىقتى فيگۋرا ىزدەستىرۋ الدەقايدا تيىمدىرەك بولار ما ەدى؟

دەرەككوز: كازتاگ

نۇرگەلدى ءابدىعاني ۇلى