ماقسۇت جۇمايەۆ - قازاقتان شىققان تۇڭعىشتاردىڭ ءبىرى. ولاي دەۋگە سەبەپ – ول الەمدەگى بارلىق «سەگىزمىڭدىق» شىڭداردى وتتەگى قۇرالىنسىز باعىندىرعان تۇڭعىش قازاق.  مۇنداي ۇلكەن قاتەرگە باس تىككەن الەمدەگى 12 ءالپينيستىڭ ءبىرى. الەمدىك دەڭگەيدە جەتىستىككە جەتكەن ساناۋلى الىپتىڭ ءبىرى. ونى ءتىلى بولەك دەگەنمەن قازاقىلىعىن ساقتاپ قالعان، ۇلتى ءۇشىن ماقتاناتىن ۇلتجاندىلاردىڭ ءبىرى.  «الىپ ادامنىڭ» التىن ويلارىن نازارلارىڭىزعا ۇسىنامىز.

قازاق تاۋدىڭ الىپتىعىن تۇسىنگەن. ماسەلەن، «حان ءتاڭىرىن» قاستەر تۇتقاندا، ونىڭ قازاقستاننىڭ ەڭ بيىك نۇكتەسى ەكەنىن بىلگەن جوق قوي. ءبىراق، سوعان قاراماستان ونىڭ بيىكتىگىن سەزىنە بىلگەن. نارىنقول جاقتان كەلە جاتقاندا، قاسقىردىڭ ءتىسى سياقتى اقسيىپ، كۇن باتقاندا قان قىزىل تۇسكە بويالادى. وتە ادەمى! گيمالايدا تۇرعان ۇندىستەر، نەپالدىقتار «تاۋدىڭ باسىندا قۇدايلار ءومىر سۇرەدى، ولاردىڭ شىرقىن بۇزۋعا، شىڭعا شىعۋعا بولمايدى» دەيدى. ال قازاقتار كەرىسىنشە، ءبىر بىرىنە تىلەك ايتقاندا «بيىكتەردى باعىندىر، شىڭدارعا ورلەي بەر»، دەپ تىلەك ايتادى.

قازاق ەكەندىگىم مەنى ۇنەمى قامشىلاپ وتىردى. مەندە الپينيزمدە جەتىستىككە جەتكەن  «العاشقى قازاق» اتانۋ سياقتى مەنمەندىك تە بولعان ەمەس. مەنىڭ قولىمنان بۇل ءىس كەلەتىنىنە عانا قۋانام. ماقتان تۇتتىم!

سپورتتا دا سەگىز مىڭدىق شىڭعا شىعۋ مۇمكىندىگىن ەلدەگى تيتۋلدى ۇلتتىڭ وكىلى بولعانىم ءۇشىن بەرىلگەندىگىن ايتقاندار تابىلدى. ارينە، بۇل مەنىڭ كوڭىلىمە كەلدى. سوندىقتان ۇنەمى وزىمە جانە كومانداعا جايدان-جاي الىنباعانىمدى دالەلدەۋگە تىرىستىم. بۇگىنگى كۇنگە دەيىن سولاي ىستەپ كەلەمىن. ال قازاق  بولىپ ومىرگە كەلگەنىمە ريزامىن.

مەنىڭ بىلەتىنىم: ادام قايىقتى الىپ، اشىق مۇحيتقا شىعۋى كەرەك. سودان كەيىن سول الەمگە ءسىڭىسۋ كەرەك. جەر شارىنىڭ ەڭ ۇلكەن ساحارالارىن جالعىز ءوزى جۇگىرىپ وتكەن مارات جىلانبايەۆ سولاي ىستەدى. ول – الەم ادامى. مەن دە سول الەمگە ءسىڭىستىم. ءبىراق بويىمداعى ءنول ءبۇتىن ميلليونداعان ءبىر ءتۇيىر بولشەك – قازاقتىعىم قالعان پايىزداردى جەڭىپ، قازاق ەكەنىمدى ماقتان تۇتتىم. كاتماندۋدا، الپى دۇكەندەرىندە: «كارىسسىڭ بە، الدە جاپونسىڭ با؟» دەپ سۇرايتىندار بار. مەن ۇنەمى: «قازاقپىن!» دەپ جاۋاپ بەرەمىن. الەمگە ءوزىمنىڭ قازاق ەكەنىمدى ماقتانىشپەن كورسەتە الامىن. اركىم قۇرمەتكە يە. ءبارىمىز ءبىر كلەتكادان جارالعان جەردىڭ بالاسى ەكەنىمىزدى تۇسىنەمىز. سونى بىلە تۇرا – قازاق ەكەنىڭدى ۇمىتپاۋىم كەرەك… مۇنى قازاقستاندا ءتۋىپ-وسىپ، وسى جەردە تۇرعان كەزدە تولىق سەزىنۋ قيىن.

ءوزىڭدى قازاقپىن دەپ سەزىنىپ، ءوز ءىسىڭدى بارىنەن دە جاقسى ىستەۋ – پاتريوتتىق. نە ىستەسەڭ دە: كيىم تىك، ادام ەمدە – باسقالار ىسىڭە ءدان ريزا بولىپ، شىن نيەتىمەن: «راحمەت!» دەسە، پاتريوتتىق دەگەن – وسى. سوندا ادام ءوز جەرىنە، قوعامعا، ۇلتىنا قاجەتتىگىن تۇسىنەدى. بازاردان «قازاقستان قۇراماسى» دەگەن جازۋى بار كۋرتكانى ساتىپ الۋ – ءبىر بولەك، اۋىر جاتتىعۋ ارقىلى قازاقستان قۇراماسىنا ەنىپ، وليمپيادا ويىندارىندا التىن مەدال الۋ – ەكىنشى باسقا. توقتار اۋباكىروۆ ۇلكەن ومىرلىك جولدان ءوتىپ، عارىشقا ۇشتى. ول ۇلتتىڭ ۇرپاق جالعاستىعىن جاقسى ءتۇسىندى.

قازاقتىڭ بالاسى بولعاندىعى، اتا-بابامىز ءقازىر قازاقستان دەپ اتالاتىن وسى جەردى ساقتاپ قالعانى – ماقتانىش. مەنىڭ استىمداعى ماشينەمنەن وزگە ەشتەڭەم، مەنشىگىمدە ۇلتاراقتاي جەرىم دە جوق. ءبىراق قازاقتىڭ بۇكىل جەرى – مەنىكى! ونى ەشكىمگە بەرمەيمىن! وعان اۋىز سالعىسى كەلەتىندەردىڭ جەلكەسىن ۇزۋگە دايارمىن. ويتكەنى ونىڭ قۇنىن جاقسى بىلەمىن. ونى مەنىڭ بويىمداعى اتالاردىڭ رۋحى ايتادى. قازاقتار ءۇشىن اتامەكەن، اۋلەت، وتباسى – ەڭ قاستەرلى ۇعىمدار.

بۇل – مەنىڭ جاراتىلىسىم، ۇلتىممەن ءوزىمنىڭ توعىسۋىمنىڭ، بىرلىگىمنىڭ كورىنىسى. مەنىڭ پاتريوتتىعىم – وسىندا شىعار.

ادام تاۋدىڭ باسىندا تۇرىپ، ۇلكەن ماقساتتار قويىپ، ءوزى سودان قورىقپاعاندا، تاعدىر سوعان جەتۋگە مۇمكىندىك بەرەدى. ادامدار وتباسىمەن، جەرىمەن، تاريحىمەن ۇيلەسىمدى تىرشىلىك كەشكەنى ابزال. ءبىز جاقسى ۇلتپىز! ەشكىمنەن كەم دە، ارتىق تا ەمەسپىز. ويتكەنى، ءبارىمىز بىردەيمىز.

ءبىراق ءبىزدىڭ وزگەشەلىگىمىز دە بار: كوزىمىز قىسىڭقى، قازاق تىلىندە سويلەيمىز، ءوز تاريحىمىز بار. قانىمىز بەن گەنىمىزگە قۇلاق سالۋىمىز كەرەك. ءدال قازىرگى تاڭدا الەمگە قازاق ەكەنىمىزدى كورسەتۋىمىز ماڭىزدى.

مەن قازاقپىن عوي. سوندىقتان قاشان دا ەركىندىككە جانى قۇشتار ادامداردىڭ جولىن تاڭدايمىن. بۇل جول – ناعىز سول ەركىندىكتى سۇيەتىندەردىڭ جولى. ونىڭ ۇستىنە، بيىككە (الپينيزم تۋرالى-رەد.) ۇمتىلعاننىڭ نەسى جامان؟! ءوزىڭ جان-تانىڭمەن سۇيەتىن دۇنيەدەن قالاي جالىعۋعا بولادى. ءارى بۇل مەنىڭ قولىمنان كەلەتىن ءىس.

باسقا سالانى بىلمەدىم، ءبىراق الپينيزم بويىنشا الەمدەگى وسى سالا ماماندارى، ياعني ءبىزدى كورگەندەر، تانىسقاندار قازاقتاردىڭ دوسىن جولدا قالدىر­مايتىنىن، قولدان كەلەر بار كومەگىن ايامايتىنىن بىلەدى. ءتىپتى، تاۋدا قاسىڭداعى سەرىگىڭ جۇرە الماي، قينالىپ قالعان جاع­دايدا دا ءبىرىنشى بولىپ شىڭعا شىعامىن دەپ ەشبىر قازاق باسقا مەملەكەتتىڭ وكىلىن جولدا تاستاپ كەتكەن ەمەس. وسىنداي ۇساق كورىنىستەردىڭ ءوزى باسقا ەلدىڭ قازاقستان تۋرالى ويىن وزگەرتە الادى.

كوپتەگەن جاعدايلار بولىپ جاتادى. توپتىڭ الدىندا ءجۇرىپ ءجىپ ءىلىپ وتىرۋ قاجەت بولادى. بۇل وتە اۋىر جانە جاۋاپتى جۇمىس. مىنە، وسىنداي ىستەرگە كوبىنەسە قازاقتار كىرىسەدى، قانشا ءقاۋىپتى بولسا دا كوش باستايدى جانە ول ءۇشىن جەڭىلدىك نەمەسە اقى سۇرامايدى. بۇل جايدان-جاي ەمەس. بۇل كەڭەستىك الپينيزم تاربيەسىنەن قالعان. ال ءبىز – بارلىعىمىز كەڭەستىك ادامداردىڭ قانداي بولعانىن بىلەمىز. ول – تەڭگەنى ەمەس ادامدىق قاسيەتتەردى، قۇندىلىقتاردى جوعارى قويادى. مىنە، وسىنداي ۇلتتىق بولمىسىمىزبەن-اق ءبىز ەلىمىزدىڭ ءيميدجىن قالىپتاستىرىپ كەلەمىز.

الپينيزم بويىنشا ەڭ بيىك شىڭدارعا شىعۋ جاعىنان ال­عاندا قازاقستاننىڭ بەدەلى وتە جوعارى. سەبەبى، قازاقستاندىق الپينيستەر ءناتي­جەلى ەڭبەكتەرىمەن وزدەرىنىڭ مىقتى ەكەنىن دالەلدەدى. ستاتيستيكاعا كوز جۇگىرتسەك، الەمدەگى بارلىق بيىك شىڭداردى باعىندىرعاندار ىشىندە ءۇش قازاقستاندىق بار. جانە وسى ءۇش وتانداسىمىز بۇرىن ەشكىم ءجۇرىپ وتپەگەن جاڭا جانە ەڭ قيىن جولمەن ءارى قوسىمشا وتتەگى اپاراتىن قولدانباستان بيىك شىڭدارعا كوتەرىلە الدى. ءدال مۇنداي قادامعا باسقا ەشبىر ۇلت وكىلى بارعان ەمەس. ءتورت كارىس، ءتورت يتالياندىق، ءبىر نەمىس، ءبىر امەريكاندىق بار ەكەنى راس، ءبىراق سونىمەن قاتار، بىردە-بىر اعىلشىن جانە جاپوندىق جوق. ولار الەمدەگى دامىعان الپاۋىت مەملەكەت بولا تۇرا، الپينيزم جاعىنان ەشقانداي جەتىستىككە جەتە الماعان. ال قازاقستان بۇل سالا بويىنشا الەمدە 1ء-شى ورىن­دا دەپ زور ماقتانىشپەن ايتۋعا تۇرارلىق. ءبىراق بۇل جايلى ءوزىمىزدىڭ تابيعي ۇياڭدى­عى­مىز­دان ايقايلاپ ايتا المايمىز. ءبىر جاعىنان ءبىزدىڭ ۇياڭدىعىمىز، ياعني ماقتانشاق ەمەستى­گىمىز دە قازاقتىڭ ىزگى قا­سيەتتەرىنىڭ ءبىرى دەپ ەسەپتەيمىن.

ومىردە بەلگىلى ءبىر بيىكتىكتى باعىندىرعان ادام رەتىندە قازاقستاننىڭ جاستارىنا كەڭەس بەرگىم كەلەدى. سەبەبى، ەلىمىزدىڭ جاستارى قاتارىندا ءوزىم دە بارمىن. ءبىز–قازاقستاننىڭ تاۋەلسىزدىك جىلدارىندا ءوسىپ، ءومىرىمىزدى ءوز ەركىمىزبەن ۇيىمداستىرىپ، جەكە تۇلعا رەتىندە قالىپتاستىردىق. بۇل قيىنعا سوققان جوق. سەبەبى، مەملەكەت بىزگە سەنىم ارتىپ، بۇگىنگە دەيىن جاستارعا قولداۋ جاساپ كەلەدى. وسى ورايدا جاستارعا: «باسقاعا جالتاقتاماي، ەشكىمگە ارقا سۇيەمەي، العا قويعان ماقساتقا جەتۋگە ۇمتىلىڭدار»، – دەگىم كەلەدى.

كەز كەلگەن ادام وزىنە ۇنايتىن ىسىمەن اينالىسىپ، سول سالانىڭ مامانى، حاس شەبەرى بولعىسى كەلەدى. كەيبىرەۋلەر قارۋلى كۇشتەر قۇرامىنا ەنسە، ەندى بىرەۋلەر مەديسينا سالاسىن تاڭداپ، بولاشاقتا ادامداردىڭ ءومىرىن ساقتاپ قالاتىن بىلگىر دارىگەر بولۋدى ارماندايدى. مەن دە كەزىندە سپورتتى تاڭدايمىن، وسى جولدا قازاقستاننىڭ تۋىن الەمنىڭ بيىك شىڭدارىنا شىعارامىن دەپ ويلاماعان شىعارمىن، ايتسە دە مەن مۇنى جاسادىم جانە بۇل ۇلكەن مارتەبە ەكەنىن سەزىنە الدىم.

جاستارعا دا ايتارىم – كەز كەلگەن العا قويىلعان بيىك-بيىك ماقساتقا جەتۋ ءۇشىن بار كۇش-جىگەرمەن تىرىسۋ قاجەت. ارينە، ماتەريالدىق جاعدايدى ويلا­عان دا دۇرىس، ءبىراق تۋعان وتانىڭ بار ەكەنىن ۇمىتپاۋ قاجەت. ءبىز، قازاق جاستارى، ءوز قولى­مىزبەن وتانىمىز ءۇشىن كوپ نارسە جاساي الامىز. ول قولى­مىزدان كەلەدى. ەل ومىرىندە ءوز قولتاڭ­ب­امىزدى دا قالدىرۋعا مۇمكىندىگىمىز مول جانە ەلىمىزدىڭ تاۋەلسىز مەملەكەت بولعان كەزەڭىندەگى تاريحىنا ۇلەس قوسا الامىز. ول ءۇشىن وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىكتى، ۇلتتىق پات­ريو­ءتيزمدى باستى ماقسات ەتۋىمىز كەرەك. قيىن جولدان ءوتىپ، بيىككە كوتەرىلۋ كەزىندە ءوزىمنىڭ قازاقستاننىڭ اتىنان شىققانىم ماعان ۇلكەن كۇش بەردى. بويىمدى كەرەمەت ءبىر سەزىم بيلەدى. وسىنداي وتانعا دەگەن سۇيىسپەنشىلىك ءار قازاقتىڭ بويىنان تابىلسا ەكەن دەيمىن. الەمدە قازاقستانعا بىلىكتى سپورت شەبەرلەرىنىڭ تابىسى، يننوۆاسيالىق جاڭالىقتار نەمەسە جاڭا جوبادا جاسالعان قۇرىلىس بويىنشا باعا بەرمەيدى. مەنىڭشە، باسقالار قازاق­تاردى كورگەندە، جاقىنىراق تانىپ-بىلگەندە عانا ءبىزدىڭ ەلىمىز تۋرالى بىلە باستايدى. بۇكىل الەمدەگى ادامدار بىردەي، ارامىزدا ايتارلىقتاي ايىرماشىلىق جوق، دەسەك تە، شەتەل­دىكتەر قازاقستاندىقتاردىڭ نە ىستەپ جاتقانىن، بەلگىلى ءبىر بيىك­تەرگە قالاي جەتىپ، ادامداردىڭ ومىردە قانداي ەكەنىن بىلگەندە عانا ءبىز الەمگە تانىلا الامىز دەپ ويلايمىن. ءار قازاقستاندىق، اسىرەسە، جاستار وزدەرىن جەكە تۇلعا رەتىندە تاربيەلەسە، ولار جاڭالىق اشۋدان قورقاقتاماسا ەكەن دەيمىن. سەبەبى، كەز كەلگەن ەلدىڭ بولاشاعى تەك العا قاراپ، جان-جاعىنا جالتاقتامايتىن جاستاردىڭ قولىندا ەكەنىن بارلىعىمىز بىلەمىز.

جاستار دا قازاقستاننىڭ تاريحى مەن بولاشاعى وزدەرىنىڭ قولىندا ەكەنىن سەزىنۋى ءتيىس. ەڭ باستىسى – وزىڭە دەگەن سەنىمىڭدى جانە ۇلتتىق رۋحىڭدى جوعالتپاۋ. قازاقستاندا ەل بولاشاعىنا، قوعامدىق شارالارعا بەلسەندى ارالاسىپ جۇرگەن ادامدار وتە از دەپ جاتادى. شىن مانىندە سولاي. ءبىراق ولار قاراپايىم حالىق قاتارىنان جوعارى تۇراتىن، وزدەرىنىڭ بولاشاعى ءۇشىن الاڭدامايتىن ادامدار. سەبەبى، بولاشاقتى وزدەرى جاساپ جاتىر. سوندىقتان باتىل قادام جاساۋدان تايسالماۋ كەرەك، سوعان ۇمتىلۋ قاجەت. مەن دە اۋىلدان، قاراپايىم وتباسىنان شىققان اداممىن جانە ءۇش كۇننەن كەيىن ومىراۋىما «قۇرمەت» وردەنىن تاعادى دەپ بولجاماعان ەدىم. بۇل ارينە، مەنىڭ ومىرىمدە بولعان ۇلكەن وقيعا. بۇگىنگى تاۋەلسىزدىك جاعدايىنداعى قازاقستاننىڭ جاستارى كەز كەلگەن سالانىڭ بيىك شىڭىنا شىعۋدان قايمىقپاسا، جان-جاعىنا جالتاقتاماي، نىق ءارى باتىل قادامدارعا بارسا ەكەن دەيمىن. وسى جولدا ساتتىلىك تىلەيمىن!

سوڭعى كەزدە ماقسۇت جۇمايەۆتى تەلەارنادا  جارنامادان ءجيى كورىپ ءجۇرمىز. بىلسەك، بۇل Kaspi Bankء-تىڭ «Kaspi قاھارماندارى» يميدجدىك كامپانياسى اياسىندا تۇسىرىلگەن جارنامالىق روليك ەكەن. وندا ايگىلى الپينيست وزىڭە سەنىپ، الەمدى وزگەرتۋگە شاقىرادى.  وزىمىزگە سەنەيىك، ءوزىمىزدى دە، الەمدى دە جاقسى جاققا وزگەرتەيىك!