مەنىڭ ءتىلىم – قازاقتىڭ قارا ءتىلى!
لاۋرەات تا ەمەسپىن،
كانديدات تا،
دەپۋتات تا ەمەسپىن،
جوق ماندات تا.
اقىنىمىن ۇلتىمنىڭ،
ءتاڭىر ءوزى
قالام بەرىپ قولىما،
قويعان ساپقا!
كوممۋنيست تا بولعام جوق –
قارعىس اتقان!
كاپيتاليست ەمەسپىن –
قان قاقساتقان.
مەن اداممىن –
ۇلتىم مەن ءتىلىم قازاق،
تىلىمەنەن جىلاعان ۇلتىن ۋاتقان!
ۇرلىعىم جوق!
ەمەسپىن توناۋشىڭ دا!
فەودال دا ەمەسپىن –
قاناۋشىڭ دا!
ازعىندالىپ،
قۇلدىققا مويىنسىنعان،
نە بولعان
مىنا مەنىڭ الاشىما؟!
اقىن ەدىم،
جارالعان وت پەن سۋدان،
ناۋرىزدىڭ اقتۇتەگى قالاپ تۋعان.
جاراتقان بىرگە قوسىپ يت نالاسىن،
ءتىلىمدى جاراتىپتى بال مەن ۋدان!
مەنىڭ ءتىلىم –
دومبىرا،
قوبىز ءۇنى،
قازاق دەگەن ۇلتى بار –
جالعىز مۇڭى!
بەبەۋ قاققان شىرىلداپ، جۇرەگىم بار،
نە بولار دەپ قازاقتىڭ ەرتەڭ كۇنى...
مەنىڭ ءتىلىم –
قازاقتىڭ قارا ءتىلى،
سەنەتىنىم –
ءداستۇرلى ءتاڭىر ءدىنى!
نايزاعايى كۇركىرەپ،
جاسىن اتقان
مەنىڭ ءۇنىم –
دومبىرا،
قوبىز ءۇنى!
مەنىڭ ءتىلىم –
قازاقتىڭ قاسىرەتى
(ورىسقۇلدار ءتىلىمدى السىرەتتى).
«ءۇش تۇعىرلى» ءتىل دەگەن شۇبار جىلان
انا تىلدەن ايىرىپ،
كەسىر ەتتى...
ماڭگىلىك قوزعالىس
مىنا ومىرگە
نەگە كەلدىم؟
نەگە ءجۇرمىن قىدىرىپ؟
ءومىر ءسۇرۋ –
ءجۇرۋ مە ەكەن، شەكەڭدى قۇر قىزدىرىپ؟
«ءومىر – كۇرەس،
قوزعالىس!» – دەپ،
تاڭىرگە ايتىپ، اسپانعا
ۇلكەن-ۇلكەن ارىپتەرمەن قويسام با ەكەن جازدىرىپ؟
جۇلدىزدار دا،
كۇن دە انە، قوزعالىستا
جەر-انا!
قوزعالعاننان جۇلدىز جانىپ، اعىپ ءتۇستى جاپ-جاڭا!
مۇحيتتار دا وزدى-وزىمەن ارپالىسىپ جاتادى،
«قوزعالىسسىز ءومىر جوق» دەپ ايتتى ەكەن قاي دانا؟
تاڭ دا انە
ارايلانىپ،
كۇن قوزعالسا، اتادى،
ويناقشىعان كۇننىڭ كوزى ۇياسىنا باتادى.
تۇنگى اسپاننان جۇلدىز جانىپ، تومەن قاراي سورعالاپ،
جەردىڭ شاڭىن بۇرقىلداتىپ، شۇرق-شۇرق تەسىپ جاتادى.
وزگەرمەيتىن ەشتەڭە جوق، تاۋ دا وسەدى، قوزعالىپ،
شوق تا انەكەي سونەرىندە جىلت ەتەدى، قوزدانىپ.
جۇرەگىندە وتى سونگەن بولسام ەگەر ءتىرى ولىك،
وتىرار ما ەم، ۇشامىن دەپ، قىراندارشا قومدانىپ.
قىران بولىپ،
ۇشۋ ماعان قول جەتپەستەي بولدى ارمان!
قانات بىتسە،
كەتەر مە ەدىم بۇلتتان اسىپ، ءتىپتى، ءارمان؟
تىم بولماسا،
ساڭقىلىممەن جۇرتتى مىناۋ وياتىپ،
قوزعاۋ سالسام جۇرەكتەرگە...
ۋاي، شىركىن-اي،
نە ارمان!
كوكشە مۇڭى
(جۇرەك ەلەگياسى)
جان ەدىم
جاستايىمنان سورى قالىڭ،
«اھ!» دەسە،
جۇرەگىنەن شىققان جالىن.
تۇزىمنىڭ جەڭىلدىگى بولار، ءسىرا،
تۇرادى مەن دەگەندە بەينەت دايىن...
كوكشەنىڭ قاتپارلانعان تاستارىنداي،
ساتسىزدىك ءۇيىر بولعان جاستايىمنان.
كىرشىكسىز، مولدىرەگەن كوڭىلىم بار
كوكپەڭبەك، كوپ-كوگىلدىر اسپانىمداي.
اقشا بۇلت جاراسادى اسپانىما،
اق كوڭىل –
سورىم بولدى جاستايىمنان.
جاعىلدى اققا قارا،
الاڭدايمىن
قارا بۇلت كوڭىلىمدى باسقانىنا.
كوكشەمنىڭ شىڭدارىنا دامىلداعان،
كۇنى جوق بۇلتتان كورپە جامىلماعان.
تاكاپپار ورلىگىڭ بار،
سودان با ەكەن،
سەنەن بۇلت،
مەنەن قايعى ارىلماعان.
باسار تاۋ،
جەرىم قالماي سابىلماعان،
تىنىشتىق جانىما ءبىر تابىلماعان.
اينالا بيتتەي ورگەن دۇشپانداردىڭ
جالاسى جوق باسىما تاڭىلماعان.
ايبىنى ارۋاعىمنىڭ اسقاقتاعان،
الا الماي اجالىم تۇر تايساقتاعان.
ءبارى دە ءتاڭىر ءىسى –
(كىم بىلەرىن)
جەبەسى تيەر بولسا جاڭساق ماعان...
انتالاپ،
ايناكولگە قۇلارداي ءبىر،
مۇجىلگەن مىلجىڭىنان جەلدىڭ جەبىر –
تاۋلار تۇر.
كۇرسىنەدى جۇرەگىمدەي،
ەسىنە نەلەر ءتۇسىپ قايداعى ءبىر...
P.S. «ايناكول» ەمەس، بۇرىنعى اتاۋى «اۋليەكول» دەپ اتالعان ەكەن. سابەتتىك يدەولوگيا سولاي ايناكول دەگىزگەن...
اقتۇتەك
بورانى ءابجىلانداي ىسىلداعان
ۇنايدى تۋعان جەردىڭ قىسى ماعان.
يرەڭدەپ، تىمىسكىلەپ ساي-سالانى،
اشۋى اقتۇتەكتىڭ باسىلماعان.
نەگە ەكەن؟
بوران تۇرسا، قاسقىر ۇلىپ،
جۇرەكتە قان مۇزدايدى، ۇرەي تۋىپ.
ءۇنىن-اي!
ساي-سۇيەكتى سىرقىراتقان،
قالادى ءون-بويىمدا قانىم ۇيىپ.
ءبورىنىڭ ادامزاتپەن ۇندەستىگى –
تىرلىككە جوق بىزدەرمەن كۇندەستىگى:
ءبولىسىپ تابيعاتتىڭ نەسىبەسىن،
قالايدا ءتىرى قالۋ بىرلەستىگى...
تۇنەرىپ
سۇپ-سۇر اسپان، ءىشىن تارتىپ،
تۇتىگىپ، دولدانادى، كۇشىن سارقىپ.
تابيعي ۇيلەسىمدىك وسى بولار –
شۋاقتى كۇننەن ماعان بوران ارتىق.
سۇراپىل بوران بوپتى مەن تۋعاندا،
ۇلىپتى، قويماي ءبورى – «انت ۇرعان دا»...
جۇت ەكەن: مال قىرىلعان.
تويىما دەپ،
سوياتىن لاق تا بولماي، تىم قۇرعاندا.
جىر قىلىپ ايتۋشى ەدى اجەم مارقۇم
(بولسا ەكەن و جاقتا دا جانى جارقىن!).
«داۋىلپاز اقىن» دەسە،
دەگەندەيىن،
جۇرەگىم داۋىلداتقان – وسى پارقىم.
قايران اجەم
جارىقتىق
ءجىپ ءيىرىپ وتىراتىن.
جانىنا مەنى ىمداپ شاقىراتىن.
باسىمنان يىسكەپ الىپ،
ەرتەگىنىڭ
ءتىل ۇيىرگەن قىمىزىن ساپىراتىن.
دالادا قارلى بوران ۋىلدەگەن،
سۋىرىپ پەشتىڭ وتىن گۇرىلدەگەن.
تويتارىس بەرىپ جەلدىڭ ەكپىنىنە،
اعاش ءۇي سىقىرلايدى، دىرىلدەگەن.
ءبورىنىڭ قۇتىرىنىپ،
ۇلۋىن-اي!
قۇيقانى شىمىرلاتىپ تۇرۋىن-اي!
ءۇڭىلىپ تەرەزەدەن جىن-پەرىلەر،
ساقىلداپ سالتاناتىن قۇرۋىن-اي!
اجەمنىڭ ەرتەگىسى باستالعاندا،
(ءبىر قۇشاق پەشكە وتىن تاستالعاندا)
ۇرەيلى ءۇننىڭ ءبارى تيىلاتىن –
سوعىسقا قوبىلاندى اتتانعاندا...
قازاقتىڭ باتىرلارى شاۋىپ جاۋعا،
جاۋلارى جەڭىلەتىن، سۇراپ ساۋعا.
مەنىمەن قىلىشتاسقان قالماق قاشىپ،
تىعىلىپ قالۋشى ەدى قاسقاتاۋعا...
جايراتىپ، جاۋدى جەڭىپ –
مەن دە ريزا،
تۇرىمە الابۇرتقان –
اجەم ريزا.
اينالدىم كوڭىلىڭنەن، اجەتايىم،
قازاقتىڭ دالاسىنداي گۇلجازيرا!
توسەككە ورىك-مەيىز جاسىراتىن،
مەن ءۇشىن سونى كەشكە اقتاراتىن.
«سوتتاتپاي» سوتقار، تەنتەك نەمەرەسىن،
مىندەتىن قورعاۋشىنىڭ اتقاراتىن.
جارىقتىق
ارقاسىنان تۇسىرمەيتىن،
ءجۇرىسى جەلماياداي بۇلكىلدەيتىن.
توقتاي قاپ اندا-ساندا، شارشاعاندا،
«جالعىزىم، قۇلىنشاعىم، ۇكىم!» – دەيتىن.
وتسە دە سودان بەرى قانشا جىلدار،
اجەتايىم ەسكە ءتۇسىپ، تولعاندىرار.
تۋماس ەم اقىن بولىپ، سەن بولماساڭ،
ەرتەگىڭ ءالى كۇنگە ويلاندىرار...
قۋانىش مۇقتاي