Affırmasıa. Bul sóz sizge tanys pa? Buryn-sońdy estigen be edińiz?
Búginde trendke aınalǵan bul sózdiń maǵynasymen astaryna biraz úńilip kóreıik. Affırmasıa eń alǵash latynnyń (affirmatio-rastaý) cózinen shyqqan. Al munyń qazaqsha balamasyn psıhologtar «Jaqsy sóıleý, jaqsy sóz aıtý» dep aýdaryp júr. Alǵash adamdar affırmasıa aıtýdy psıholog Lýıza Heıdiń semınarynan bastap ádetke aınaldyra bastaǵan.
Ustazdyń aıtýy boıynsha, adam kez-kelgen másleni affırmasıa aıtý arqyly sheshýge bolady. Tipti jaman aýrýdy da. Lýıza Heı óziniń boıyndaǵy qaterli isikti kúnine birneshe ret affırmasıa aıtý arqyly jeńgen. Arada birneshe ýaqyt ótken soń, aýrýdyń izim-ǵaıym joǵalǵanyn kórip dárigerler tańdanystaryn jasyra da almaǵan.
Ataqty telejúrgizýshi Opra Ýınfrı óziniń teleshoýynda 1988 jyly mıllıarder Donald Trampqa «siz aldaǵy prezıdent saılaýynda bir kezderi jeńemin dep oılaısyz ba?» dep suraq qoıady. Ol «ıá!» dep jaýap beredi. Tipti ol óziniń aqsha saqtaıtyn seıfine qajetti somasyn jazyp, tańerteń tura salysymen «meniń saýdam ósip keledi»dep qaıtalap aıtyp júretin de bolǵan. Bul sóz qudiretiniń kúshimen jetistikke jetken jeńimpazdardyń myńnan biri ǵana.
Dala psıhologıasyn jetik meńgergen qazaq halqy da «Jaqsy sóz-jarym yrys» dep aıtyp ketken. Atalǵan psıhologıalyq tásildi jetik meńgerip, tájirıbe retinde qoldanyp, jetistikke jetken jannyń biri retinde bıznes-koých, psıholog Kámshat Bekjigitova «Qamshy.kz aqparat agenttigine affırmasıa týraly túsinikteme beredi.
– «Jalpy ózim affırmasıany jıi qoldanamyn. Affırmasıa degen aty bólek bolǵanymen ol- qazaqtyń sózimen aıtqanda jaqsy sóz-jarym yrys. Meniń búgingi tańda qoldanatyn sózderimniń barlyǵy jaqsy sózder. Iaǵnı men aınalama jaǵymsyz, bireýdiń kóńil-kúıine keri áser keltiretin birde-bir sóz aıtpaımyn. Tipti, qandaı kepteliste turaıyn, barlyq jaǵdaıda tek jaqsy sóz aıtamyn. Tańerteń turǵannan bastap, aınalama tek bárin jaǵymdy jańalyqpen jetkizip, jaǵymdy nárseler aıtýym kerek. Affırmasıa degen men úshin jaǵymdy sóıleý.
2014 jyly Lýıza Heıdiń «Polúbı sebá»degen kitabyn oqyp, sol jerden adamnyń ómirinde sózdiń qanshalyqty ról atqaratynyn óte qarapaıym tilde túsindirgen. Sony oqyǵaly men arnaıy jattyǵýlar jasap, 100- den asa tamasha sózderdi alyp, kádimgi japsyrmalardy japsyryp jattap júrdim. «MENİŃ ÓMİRİM TAMASHA» «ADAMDARDYŃ BÁRİ JAQSY» «MEN ÓZ-ÓZİMDİ QABYLDAIMYN» «MEN ÓZ-ÓZİMDİ JAQSY KÓREM» degen sıaqty óz salama qatysty sózderi aıta bastadym.
Búginde bul affırmasıalar meniń ómirimniń bir bólshegine aınaldy dese de bolady. Ómirde kez-kelgen jaǵdaılarǵa tap bolǵanda, sonyń ishinde qıyn jaǵdaıǵa tap bolǵanda, ıaǵnı jaqsy sóz aıtý arqyly men ol sıtýasıany jaqsy jaqqa aınaldyryp jiberemin. Iaǵnı jaǵdaı qıyn nemese jeńil bolmaıdy. Ony qıyndatyp nemese jeńildetý – ol bizdiń qabyldaýymyzǵa baılanysty. Bul Allanyń maǵan bergen syıy, bul Allanyń meni taǵy óssin dep bergen tamasha syılyǵy. Men muny ońaı jáne tez sheshemin. Barlyǵy men úshin qaıyrly bolyp sheshiledi degen sıaqty sózderdi jıi-jıi qoldanamyn. Aıtamyn. Qur sóz aıtyp otyra bermeı, qandaı da bir áreketter jasaımyn. Qabyldaýǵa baılanysty keletin bolsaq, kez-kelgen jaǵdaıdy men sózimmen baqylaýda ustaımyn. Iaǵnı sóz arqyly oıyma áser etemin. Sózim durys bolǵan jaǵdaıda oıym durys bolady. Oıym durys bolǵan jaǵdaıda isim durys bolady.
Máselen, men búgin qandaı sóz qoldanaıyn, bolashaǵyma sondaı egin egip jatqanymdy túsinýim kerek. Sondyqtan, «AQSHA JOQ, ADAMDARDYŃ BARLYǴY BUZYLǴAN, ZAMAN JAMAN, QORQYNYSHTY» degen sózderdi eshqashan aıtpaımyn. «MEN ÚSHİN ADAMDARDYŃ BARLYǴY JAQSY, MENİŃ ÓMİRİM TAMASHA, MENİŃ ÓMİRİMNİŃ AINALASYN TEK JAQSY ADAMDAR QORSHAǴAN» degen sıaqty sózderdi aıtamyn. Endi ómirimde osy nárseler oryn alý úshin, ózim de soǵan laıyqty bolýym kerek. Mysaly: «MENİŃ AQSHAM KÓP» degen sózdi aıta otyra mıymdaǵy jaǵymsyz nárseni tazalap, tek jaqsy sózdi engize bastadym. Iaǵnı, onyń tamyryn ektim. Endi ary qaraı durys áreket ete bastaǵanda tamyr tereńge qaraı jaıylyp, jemisin bere bastaıdy. Iaǵnı kóńil-kúıge de biraz nárse baılanysty bolady. Iaǵnı, biz aqsha joq bolǵandyqtan kóńil-kúısiz júremiz be, álde kóńil-kúı joq bolǵandyqtan aqshamyz bolmaı ma? Osy nárselerdiń ara-jigin ajyratyp alǵan jón.
Oqyrmandarǵa aıtarym, affırmasıa degenimiz: belgili bir jaǵdaıda aıtylatyn sózder ǵana emes, tańerteńnen bastap aıtylatyn jaqsy sózder. Máselen, kepteliste turǵanda jan-jaǵyńyzǵa baıbalam salmaı, bir sát mynaý bir demalyp alatyn tamasha sát eken dep aınalańyzǵa asyqpaı bir qarap alsańyz bolady. Qazaqtyń «jaqsy sóz-jarym yrys» degen sóziniń túp-maqsatynda keremet nárse jatyr. Nege men jaman sóz aıtýym kerek? Tek jaqsy sóz aıta bastaǵanda ǵana aınalańyz jaqsylyqqa tola bastaıdy. Men sizderdi jaqsy kóremin. Alla sátin salsyn!».
