جەر ءجانناتى – جەتىسۋ ولكەسى ءالميساقتان بەرى اۋىزدىعا ءسوز بەرمەگەن اقىنداردىڭ مەكەنى بولىپ سانالادى. جىر سۇلەيى ءسۇيىنباي ارون ۇلى باستاعان ايتىس اقىندارىنىڭ ۇلى كوشى قازاق دالاسىن جىرعا بولەپ، ەلدىڭ داڭقىن اسپانداتتى. وسىنداي وت اۋىزدى، وراق ءتىلدى اقىنداردىڭ ءبىرى – قالقا جاپساربايەۆ. قارا حالىقتىڭ قالقاسىنا اينالعان جىر جانبوزىنىڭ ەسىمى ەل ەسىندە ماڭگى ساقتالارى حاق.

جەلتوقساننىڭ 28ء-شى جۇلدىزىندا كيەلى كوكسۋ جەرىندە ەل تاۋەلسىزدىگىنىڭ 25 جىلدىعىنا وراي الماتى وبلىستىق مادەنيەت باسقارماسىنىڭ جانە كوكسۋ اۋدانى اكىمدىگىنىڭ ۇيىمداستىرۋىمەن جىر ءدۇلد ۇلى –قالقا جاپساربايەۆتىڭ تۋعانىنا 130 جىل تولۋ مەرەيتويى اتاپ ءوتىلدى. تاريحتىڭ وشپەس بەتتەرىندە وزىندىك ويىپ الار ورنى بار سەمسەر ءسوزدىڭ ساردارىنا ارنالعان مەرەيتوي بەرەكەلى دە مەرەكەلى مۇقىرى اۋىلىنداعى اقىن ەسكەرتكىشىنە گۇل شوعىن قويۋ راسىمىمەن باستالدى. قالقا جاپساربايەۆ اتىنداعى ورتا مەكتەپ وقۋشىلارى قالقا اقىننىڭ داستاندارى مەن ارناۋلارىن جاتقا وقىدى. باباعا قۇرمەت كورسەتىلگەننەن كەيىن يگى شارا اۋداندىق مادەنيەت ۇيىندە «قالقاسى ەدى حالىقتىڭ» اتتى وبلىستىق اقىندار ايتىسىمەن جالعاسىن تاپتى.

ايتىس دەسە ىشكەن اسىن جەرگە قوياتىن جىر سۇيەر قاۋىم الىس-جاقىننان تايلى-تۇياعى قالماي جينالدى. توپتى ورتادا دۋالى ءسوز باستاپ توقسان اۋىز ءسوزدىڭ توبىقتاي ءتۇيىنىن تارقاتقان اقىنداردى ەل باستاعان سەركەلەر قاي زاماندا دا اسپەتتەي بىلگەن. كوكسۋ اۋدانىنىڭ اكىمى الماس ءادىل ەل ىشىندە «قانجار اقىن» اتانعان حالىق اقىنى قالقا جاپساربايەۆتىڭ 130 جىلدىعىنا ات ارىتىپ ارنايى كەلگەن كوپشىلىككە العىسىن ءبىلىدرىپ، جىر دوداسىنا تۇسەتىن ايتىس اقىندارىنا ساتتىلىك تىلەدى.

جەتىسۋ دالاسىن جىرىمەن تەربەتكەن جىر ءدۇلدۇلىن جىرلاعان ايتىس اقىندارى ەش ايانىپ قالمادى. حالقىنا ءقادىرى ارتقان قالقا اقىننىڭ تۋعان جەرىندە جىر مارجانى توگىلىپ، جىردان شاشۋ شاشىلىپ جاتتى. ءبىر كۇنگە سوزىلعان تارتىستى دودادا مىقتىلار سارالانىپ، جىر مارەسىنە سۇرىنبەي جەتكەن اقىندار بەلگىلى بولدى. باس جۇلدەنى تالدىقورعان قالاسىنىڭ اقىنى اياكوز سەرىك قىزى قانجىعاسىنا بايلادى. ءبىرىنشى ورىندى جامبىل اۋدانىنىڭ اقىنى جالعاس سادىر يەلەنسە، ەكىنشى ورىنعا رايىمبەك اۋدانىنان كەلگەن ايبىن جامالي جايعاستى. ەل ءىشى-سىرتىنداعى جىر دودالاردا توپ جارىپ جۇرگەن ارزىگۇل قايىڭبەك ءۇشىنشى ورىندى قاناعات تۇتتى. قاراساي اۋدانىنىڭ اقىنى التىنبەك يبراگيموۆ تە ءۇشىنشى ورىندى يەلەندى. كوكسۋ اۋدانىنىڭ اقىنى زيراگۇل نۇردانبەك ەل اناسى اتانعان زىليحا تامشىبايەۆا اتىنداعى سىيلىققا لايىق دەپ تانىلدى. جىر باسەكەسىنە تۇسكەن بارلىق اقىندارعا قارجىلاي جانە باعالى سىيلىقتار تابىس ەتىلدى. حالىق اقىنى قالقا جاپساربايەۆتىڭ ەسىمى قارا ورمان حالقىمەن بىرگە ۋاقىت كوشىنە ىلەسىپ، بولاشاق ۇرپاق ەسىندە ماڭگى ساقتالماق.

الاش ءتۇرسىنالى