«مەن جوعارعى وقۋ ورنىندا وقيمىن. اكە-شەشەم بار، تۇرمىس جاعدايىم جامان ەمەس. الايدا مەندە ومىرگە دەگەن قۇلشىنىس جوق. نە ءۇشىن ءومىر ءسۇرىپ جۇرەگەنىمدى بىلمەيمىن. ءوز سۇيگەن ىسىممەن اينالىسا وتىرىپ، ونى نە ءۇشىن جاساپ جۇرگەنىمدى تۇسىنبەيمىن. مەن ناقتى ءبىر ءومىردىڭ ماعىناسى مەن ماقساتىمدى ىزدەيمىن. ماقساتىما جەتكەن سايىن قاتتى قۋانامىن، الايدا ول قۋانىشىم وزىمە مۇنىڭ ءبارىن نە ءۇشىن ىستەپ ءجۇرمىن دەگەن سۇراق قويعاندا سۋ سەپكەندەي باسىلادى. سەبەبى مەن بۇل سۇراقتىڭ جاۋابىن تاپپايمىن...».
«ءومىردىڭ ءمانى مەن ومىرگە دەگەن قۇلشىنىستىڭ جوعالۋى» دەگەن سىندى پسيحولوگيالىق جاعدايدى نەمەسە دەپرەسسيانى كەز كەلگەن ادام ءومىرىنىڭ ءارتۇرلى شاعىندا باسىنان وتكەرۋى مۇمكىن.
اقىل-ەسى دۇرىس ادامنىڭ تولىققاندى ءومىرىن بەلگىلى ءبىر ماقساتسىز، قۇلشىنىسسىز، تالپىنىسسىز ەلەستەتۋ قيىن. كەيدە العا جىلجۋدىڭ جوقتىعىن، ءوزىمىزدىڭ دامۋىمىزداعى توقىراۋدى سەزىنەمىز. سونداي ۋاقىتتا سيقىرلى كۇش ءبىزدى دەمەپ جىبەرسە ەكەن دەيمىز. الايدا شىن مانىندە ءبىزدىڭ سيقىرىمىز – موتيۆاسيا ەكەنىن كوپشىلىگى بىلە بەرمەيدى. Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى وسى تاقىرىپتا تانىمدىق ماقالانى وقىرمان نازارىنا ۇسىنادى.
ومىرگە دەگەن قۇلشىنىسىڭىزدى جوعالتتىڭىز با؟ ەندەشە ونىڭ قايتا پايدا بولۋىنا جاعداي جاساڭىز. ءومىردىڭ ءمانى دە سول: اركىم ءوزىنىڭ موتيۆاسياسىن ءوزى قۇرايدى، ءوزى جاسايدى.
بىزگە، ادامدارعا، ءارقاشان بىرنارسە جەتىسپەي تۇرادى. ءبىزدىڭ ويىمىزشا، ۋاقىتتىڭ جەتىسپەۋشىلىگى، ءدال قاجەتتى ءساتتىڭ بولماۋى نەمەسە دايىندىقتىڭ بولماۋى – بىزگە ءاردايىم كەدەرگى بولادى. شىن مانىندە، ءبىزدىڭ ارەكەتسىزدىگىمىزدىڭ باستى سەبەبى – جەتكىلىكتى دارەجەدەگى موتيۆاسيانىڭ بولماۋى.
تەلەحيكايا كورىپ وتىرىپ، كوپ قارجى تاباتىنىڭا سەنىپ وتىرۋعا، تاماق جەپ وتىرىپ، مىندەتتى تۇردە ارىقتايتىنىڭا، ۇيىقتايىن دەپ جاتىپ، جۇمىس ىستەپ ۇلگەرەمىن دەپ ت.س.س تۋرالى كوپ ءارى ۇزاق ويلاۋعا بولادى. توسەكتە جاتىپ اۋىزبەن ايتۋ – اسا جەڭىل، ال ورنىڭنان تۇرىپ ارەكەت ەتۋ – قيىنىراق. سەبەبى ول كۇش-جىگەردى، تالپىنىستى تالاپ ەتەدى.
ءسىز ءۇشىن ومىردەگى ماڭىزدى نارسە نە؟
موتيۆاسيانى تابۋ قيىن ەمەس. ول ءۇشىن تەك قانداي ناتيجە قالايتىنىڭدى ءبىلۋىڭ كەرەك. ەگەر ەلەستەتكەن ناتيجە كوڭىلىڭدى اسپانداتسا، ماقساتىڭ ايقىن. ال ەگەر، ناتيجە كوڭىلىڭدى كونشىتپەسە، بۇل ماقسات ايقىن ەمەس، ساعان مۇنىڭ قاجەتى دە جوق.
موتيۆاسيا كەز كەلگەن جەردە قاجەت. ارىقتاۋ ءۇشىن، ەڭ ادەمى بولىپ ءجۇرۋ ءۇشىن، جەتىستىككە جەتۋ ءۇشىن نەمەسە بيزنەس باستاۋ ءۇشىن، وقۋعا ءتۇسۋ ءۇشىن دە موتيۆاسيا كەرەك. قۇلشىنىستىڭ بار بولۋى جەتكىلىكسىز، موتيۆاسيانى دەمەۋ كەرەك، ونىمەن جۇمىس ىستەۋ كەرەك. بىلايشا ايتقاندا، موتيۆاسياڭىز ءوز اسەرىن، پايداسىن جوعالتىپ الماۋ ءۇشىن ونى «قورەكتەندىرۋ» كەرەك.
موتيۆاسيا جوق بولسا، ناتيجە دە جوق
موتيۆاسيانى دەمەۋ ءۇشىن ءساتتى 5 قادام:
– قانداي ناتيجەگە يە بولاتىنىڭدى جارقىن تۇردە ەلەستەت. ءوز ەڭبەگىڭنىڭ جەمىسىن كوز الدىڭا ەلەستەت. موتيۆاسياڭ تاۋسىلعان سايىن نەمەسە شارشاعان ساتتەردە جەمىسىڭدى، جەتەتىن ناتيجەڭدى ويلا.
– ماقساتىڭ فيزيكالىق تۇرعىدا وزىڭمەن بىرگە بولۋى كەرەك. دەمەك، قۇلشىنىسىڭدى ارتتىراتىن، وعان قاراعان سايىن ماقساتىڭدى ەسىڭە تۇسىرەتىن بەلگىلى-بىر زات بولۋى قاجەت.
– جوسپارلارىڭ مەن ماقساتتارىڭدى قاعاز بەتىنە ءتۇسىر. ورىندالعان جوسپارلارىڭدى ءتۇرتىپ وتىر.
– وز-وزىڭە ءسوز بەر. اياعىنا دەيىن باراتىنىڭا، تايسالماستان ناتيجەگە جەتەتىنىڭە ۋادە ەت نەمەسە جاقىندارىڭا ءسوز بەر.
– ەلىكتەيتىن تۇلعا بولسا، سوعان قاراپ بوي تۇزەپ، «ول جەتكەن جەتىستىككە مەن دە جەتەمىن» دەگەن ۇرانمەن ءومىر ءسۇر.
– يدەيالاستارىڭدى تاپ. جاقىندارىڭ نەمەسە دوستارىڭنىڭ اراسىنان سەنىڭ باستاماڭا قولداۋ بىلدىرەتىن نەمەسە وزىڭمەن بىرگە ىسكە كىرىسەتىن ادامدار بولسا، ناعىز موتيۆاسيا سول بولماق.
موتيۆاسيانى قايدان الادى؟
موتيۆاسيا – بەلگىلى ءبىر ماقسات ءۇشىن ءوزىڭدى وياتۋ پروسەسى. ادامدار ءومىر سۇرۋگە دەگەن قۇلشىنىستى قوعامنان، قورشاعان ورتادان الادى. ال جۇمىسشى كومپانيالار مەن ۇيىمداردان تۇراتىن قوعام ادامدارعا تيىسىنشە قاجەتتى موتيۆاسيا بولىگىن بەرە الادى ما؟
كەز كەلگەن كومپانيانىڭ ءوزىنىڭ ماقساتتارى بار. سول سياقتى ادامنىڭ دا ءوز ماقساتتارى مەن جوسپارلارى بولادى. سول ماقساتتارى اياسىندا ادام كومپانياعا جۇمىسقا ورنالاسادى. ەگەر كومپانيا نەمەسە ۇيىم باسشىلىعى: «جۇمىسشىنىڭ نە قالايتىنى مەنى قىزىقتىرمايدى. جۇمىس ىستە، ۇناماي ما – ساۋ بول!» دەگەن قاعيدا ۇستانسا، ول جاقسى ناتيجە بەرمەيتىنى انىق. سەبەبى، ەڭ سوڭىندا مۇنداي كومپانيا تەك جۇمىسشى-ورىنداۋشىلارمەن عانا قالادى.
ال ەگەر الگى كومپانيا كەرىسىنشە: «مەنىڭ قىزمەتكەرلەرىم سونداي مىقتى. ءبىز بارلىعىمىز ءبىر وتباسىمىز. جۇمىسشىلارىمنىڭ كوڭىلىن قالدىرمايىن، سوندا ناتيجە دە بولادى» دەگەن قاعيدامەن جۇمىس ىستەسە، ناتيجە مىندەتتى تۇردە بولادى.
جۇمىسشىلارىن دا، كومپانيانى دا ءبىر تىزگىندە ۇستاي الاتىن باسشىنىڭ قىزمەتكەرمەن جۇمىس ىستەۋ ءتاسىلى كەلەسىدەي بولماق. «ءسىز ماعان ناتيجە بەرەسىز. مەن ءسىزدىڭ جەكە ماقساتتارىڭىزدىڭ ورىندالۋىن جۇزەگە اسىرامىن» بولۋى ءتيىس.
وسى ورايدا، قىزمەتكەرلەر ساپالى ءارى جاقسى جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن نە ىستەۋ كەرەك دەگەن زاڭدى سۇراق تۋىندايدى. ول ءۇشىن جۇمىس بەرۋشى باسشى قىزمەتكەرلەردەن تىكەلەي تولىق مۇمكىندىكپەن جۇمىس ىستەۋ ءۇشىن ادامدارعا نە قاجەت ەكەنىن سۇراۋ كەرەك. وسى ارقىلى قىزمەتكەرگە قانداي جاعداي قاجەت ەكەنىن بىلۋگە بولادى.
جۇمىسشىلارعا موتيۆاسيا بەرۋ – ماڭىزدى
قازىرگى كەزدە كومپانيا مەن ۇيىمدار ءوز جۇمىسشىلارى مەن قىزمەتكەرلەرىنە موتيۆاسيا بەرىپ، ەڭبەك ناتيجەلەرىن ءوسىرىپ جاتىر دەگەندى ەستۋ – ەكىتالاي نارسە. سەبەبى ءبىزدىڭ ەلىمىزدە جۇمىسقا موتيۆاسيا بەرۋ تۇسىنىگى مۇلدە قالىپتاسپاعان. ماسەلەن، قاراپايىم اۆتوبۋس جۇرگىزۋشىلەرىن الايىق. ستاندارتتى جالاقىلارى 150 مىڭ تەڭگە بولاتىن اۆتوبۋس جۇرگىزۋشىلەرى ءبىر ايدىڭ ىشىندە جۇمىسىن قانداي دارەجەدە ىستەسە دە، سول جالاقىنى الادى. ياعني، تىرىسىپ ىستەسە دە، سالعىرتتىق تانىتسا دا، ونىڭ ەڭبەك اقىسى وزگەرمەيدى.
ايتالىق، بەلگىلى ءبىر ترانسپورتتىق ۇيىمدا مارات پەن قانات ەسىمدى ەكى كولىك جۇرگىزۋشىسى جۇمىس ىستەيدى دەلىك. مارات كۇندە تاڭەرتەڭ جۇمىسىنا ءدال ۋاقىتىندا كەلەدى. كولىگىن ءوزى تازالاپ، تاپ-تۇيناقتاي بولىپ جۇرەدى. جۇمىسىنا ءبىر دە ءبىر رەت كەشىككەن ەمەس.
ال قاناتتىڭ جاعدايىندا ولاي ەمەس. قانات كۇندە كەشىكپەسە دە، كەيدە 15 مينۋتقا، كەيدە 20 مينۋتقا كەشىگىپ، ۇنەمى جۇمىسىنا سالعىرتتىق تانىتىپ جۇرەدى.
ەندى ايدىڭ سوڭىندا ەكى كولىك جۇرگىزۋشىسى دە سول 100 000 تەڭگەسىن الىپ كەتەدى. الايدا ماراتتىڭ كوكەيىندە جۇمىسىنا دەگەن كوڭىلى تولماۋشىلىق، ومىرگە دەگەن قۇلشىنىستىڭ جوقتىعى پايدا بولۋى، ءتىپتى، «باستىعىم: «جارايسىڭ!» دەگەن ءبىر ءسوز دە ايتۋعا جارامادى عوي» دەگەن سىندى وكىنىش بولاتىنى انىق.
مەنىڭشە، جوعارىدا اتالعان اۆتوكولىك، اۆتوبۋس جۇرگىزۋشىلەرىنە دە جۇمىستارىنا موتيۆاسيا بەرسە، جۇمىستىڭ ەففەكتيۆتىلىگى دە، ناتيجەسى دە ءسوزسىز جوعارىلايتىن ەدى.
موتيۆاسيانى قالاي بەرۋگە بولادى؟ اۆتوپاركتەر نەمەسە جۇمىسشىلار ىستەيتىن ۇيىمدار ارنايى جارىس نەمەسە بايقاۋ ۇيىمداستىرۋعا بولادى. ماسەلەن، 3 نەمەسە 6 ايدىڭ ىشىندە ەشقانداي ەرەجەلەردى بۇزباعان، جولاۋشىلار تاراپىنان ەرەكشە نازارعا يە بولعان جۇرگىزۋشىلەردى ماراپاتتاپ، سىي-سىياپات تابىستاۋعا، ءتىپتى، شەتەلگە 1 اپتاعا تەگىن ساپاردى بايگە ۇتىسى ەتىپ بەلگىلەۋگە بولادى. وسى ارقىلى جۇمىسشىلاردى ىنتالاندىرىپ، جۇمىستارىنا ۇقىپتىلىقپەن، جاۋاپكەرشىلىكپەن قارايتىنداي جاعداي جاساۋعا بولادى. مۇنداي موتيۆاسيا بار ۋاقىتتا اۆتوبۋس جۇرگىزۋشىلەرى اراسىندا جولاۋشىلار ومىرىنە ءقاۋىپ اكەلەتىن جارىستار دا ۇيىمداستىرىلمايتىن ەدى.
بۇل تەك اۆتوبۋس جۇرگىزۋشىلەرىنە عانا قاتىستى ەمەس. كەز كەلگەن كومپانيا ءوز قىزمەتكەرلەرىنىڭ جۇمىسقا دەگەن ىنتاسىن وسىنداي موتيۆاسيا بەرۋ ارقىلى كوتەرۋى كەرەك دەپ ەسەپتەيمىن.
ماسەلەن، جاپونيا مەنەدجمەنتىندە جۇمىسشىلار موتيۆاسياسى – كەز كەلگەن كومپانيا ءۇشىن ەڭ ءبىرىنشى ورىندا تۇرادى. ءبىر ەرەكشەلىگى، جاپونيا كومپانيالارى جۇمىسقا تەك ۋنيۆەرسيتەتتى تۇلەپ ۇشقان بەلسەندى ستۋدەنتتەردى قابىلدايدى. سونىمەن بىرگە، جۇمىسقا قابىلدانۋ بارىسىندا قىزمەتكەرلەر كومپانيانىڭ وزىنە قانداي مۇمكىندىكتەر، قانداي جاعداي جاسايتىنىن ءبىلىپ وتىرادى. سەبەبى ولارعا كومپانيا مەنەدجەرلەرى بارلىعىن ءتۇسىندىرىپ، ەگجەي-تەگجەيلى نۇسقاۋلار بەرىپ، وسى جۇمىسقا ورنالاسۋ بارىسىندا قانداي جەتىستىكتەرگە جەتەتىنىن الدىن الا ايتىپ تۇسىندىرەدى. ءاربىر جۇمىسشىنىڭ ءوزىنىڭ ۇستەلىنىڭ قاسىندا قۇلشىنىستى ارتتىراتىن، موتيۆاسيانى كوتەرەتىن جازبالار تۇرادى. بارلىق جاعداي قىزمەتكەرلەر ءۇشىن جاسالدى. سەبەبى جاپون حالقى ەڭبەك ونىمدىلىگىن ارتتىرۋدىڭ تاسىلدەرىن بىلەدى.
جانارداعى وتىڭىز سونبەسىن...
وسىدان ءبىراز جىل بۇرىن اقش ۋنيۆەرسيتەتتەرىنىڭ بىرىندە ستۋدەنتتەردىڭ ءبىتىرۋ كەشىنە بەلگىلى بيزنەسمەندى ءسوز سويلەۋ ءۇشىن شاقىرعان. سوندا كەزدەسۋگە ەكى ساعات كەشىگىپ كەلگەن بيزنەسمەن مىنبەرگە شىعىپ، ءسوز سويلەۋدىڭ ورنىنا 3 مينۋتتىق ءسوز ايتىپ، شىعىپ كەتىپ قالعان ەكەن. ۇيىمداستىرۋشىلار مۇنداي جاعدايدىڭ نە سەبەپتى ورىن العانىن تۇسىنبەي قالادى. بىرنەشە ساعات بويى ءبىتىرۋشى تۇلەكتەرگە ءوزىنىڭ كەڭەستەرىن، اقىلىن ايتادى دەپ ويلاعان ولار، شىن مانىندە، ابدىراپ قالعان.
سونداعى بيزنەسمەننىڭ ايتقان سوزدەرى مىناداي بولعان: «سەندەر، تۇلەكتەر، بۇگىن ۋنيۆەرسيتەت ءبىتىرىپ قولدارىڭا ديپلوم الىپ جاتىرسىڭدار. سەندەر ءۇشىن بارلىعى تاماشا. ءارقايسىسىڭنىڭ اكە-شەشەلەرىڭ الىپ بەرگەن كولىكتەرىڭ بار. دايىن تۇرعان جۇمىستارىڭ بار. ەش ۋايىمدارىڭ جوق. ءبىراق مەن سەندەرگە شىندىقتى ايتقىم كەلەدى. بۇل جۇمىس ارقىلى سەندەر بار بولعانى جىلىنا 100 مىڭ دوللار تابۋلارىڭ مۇمكىن. ال مەن ءۇشىن بۇل اقشا تۇك ەمەس. مەن – بيزنەسمەنمىن. بۇگىن سەندەرگە قاراپ ەشبىرىڭنىڭ كوزدەرىڭنەن جانىپ تۇرعان وتتى كورىپ تۇرعان جوقپىن. ال جانارداعى وتسىز سەندەر – ەشكىم ەمەسسىڭدەر!» – دەپ كەتىپ قالعان ەكەن.
بىرنەشە جىل ءوتىپ، بۇل جاعداي ۇمىتىلعان سوڭ، الگى ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعى زەرتتەۋ جۇرگىزىپ كورمەك بولادى. ۋنيۆەرسيتەتتى بىتىرگەن ستۋدەنتتەردىڭ قاي لەگىنىڭ الەۋمەتتىك جاعدايى جوعارى ەكەنىن سالىستىرماقشى بولعان. ناتيجەسىندە ءبىتىرۋ كەشىندە ءسوز سويلەگەن ستۋدەنتتەر ەرەكشە ءوسىم كورسەتكەن. ولاردىڭ مۇنداي كورسەتكىشكە جەتۋدەگى سەبەبىن انىقتاۋ قيىنعا تۇسەدى. وسى ۋاقىت ارالىعىندا ەشقانداي مۇعالىمدەر مەن ۇستازدار اۋىسپاعانىن، ۋنيۆەرسيتەت جۇيەسىندە ەشبىر وزگەرىستەر بولماعانىن ەسكەرە وتىرىپ، سول جىلى ءسوز سويلەگەن الگى بيزنەسمەندى ەسكە الادى. سوندا ۋنيۆەرسيتەت باسشىلىعى شاقىرىلعان بيزنەسمەننىڭ 3 مينۋتتىق ءسوزى اتالعان ستۋدەنتتەرگە جاقسى اسەر ەتكەنىن تۇسىنگەن.
سوندا الگى بيزنەسمەن سونشالىقتى نە ايتتى دەيسىز عوي؟ ول – ستۋدەنتتەردىڭ جانارىندا وت جاقتى.
جەتىستىككە جەتۋ ءۇشىن كوكىرەك پەن جانارداعى وتتىڭ بولۋىنىڭ قانشالىقتى ماڭىزدى ەكەنىن دالەلدەدى.
شىن مانىندە، جەتىستىككە جەتىپ، موتيۆاسيانى جوعالتپاۋ ءۇشىن جانارداعى وتتى جاعا ءبىلۋ كەرەك جانە ونى ءسوندىرىپ الماۋ قاجەت.
نازەركە مۇسا
