رەسەي وليگارحتارى وزدەرىنىڭ قوسارلى پوزيسيالارىنىڭ قۇرباندارىنا اينالۋدا. ءبىر جاعىنان ولار پۋتينگە دەگەن نيەتتەستىگىن بارىنشا كورسەتۋگە تىرىسسا ، ەكىنشى جاعىنان قارجىلارىن شەت ەلدە ساقتاپ ءجۇرۋ ارقىلى وزدەرىنە ءقاۋىپ توندىرۋدە. ال، قازاق وليگارحتارى بولسا، رەسەيلىك كورشىلەرىنە  ەلىكتەيدى. وسى ورايدا، وليگارحتاردىڭ باسىنا قيىن جاعداي ورناماق.. Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى Exclusive.kz جاريالاعان مالىمەتتەرگە سۇيەنە وتىرىپ رەسەي مەن قازاقستان وليگارحتارى مەن ولاردىڭ  كاپيتالى جايىنداعى ماقالانى وقىرمان نازارىنا ۇسىنادى.

كاپيتالدى مەملەكەت سىرتىندا جيناۋ – اقشانى ساقتاۋدىڭ ءتيىمدى ءتاسىلى بولۋدان قالدى. بۇل جاعدايدان شىعۋدىڭ جولى بار ما؟

بارلىق قاراجاتتى مەملەكەتكە جۇمساۋ، مەملەكەتكە ينۆەستيسيالاۋ. ءيا، مۇنداي جاعدايدا اقشاڭىزدى تارتىپ الىپ قويۋى مۇمكىن. الايدا، بىزدە بارلىعىنا كەلىسۋگە بولادى. كەرىسىنشە، شەتەلدە ساقتاعان قاراجاتتان ايىرىلىپ قالۋعا  ءقاۋىپ باسىم.

khazin.ru اقپارات كوزى رەسەيلىك وليگارحتاردىڭ ءوز قۇقىعىنان ايىرىلاتىن كۇندى جاريالادى. رەسەيلىك ماسس-مەديا وكىلدەرى  اقش-تىڭ سوڭعى سالعان سانكسيالارىنا قاتىستى ماڭىزدى دايەكتەردى ايتپاي، اينالىپ وتكەنىمەن، ولار ءبارىبىر جۇزەگە اسادى. سانكسيالار نەگىزىندە  اقش رەزيدەنتتەرىن دە، رەزيدەنت ەمەستەرىنىڭ دە، كەز كەلگەن سانكسياعا ىلىنگەن مەملەكەتتەردىڭ زاڭدى تۇلعالارى مەن ازاماتتارىنىڭ شوتى بۇعاتتالاتىن بولادى. سونىمەن بىرگە، رەسەيلىك شيكىزات كومپانيالارىنىڭ سانكسياعا  ۇشىراعاندىعى  تاعى بار.

نە دەگەنمەن دە، «وليگارحتاردىڭ اقىرى»  جاقىنداپ قالدى. 2018 جىلدىڭ قاڭتارىندا  سانكسيالار زاڭى كۇشىنە ەنگەننەن كەيىنگى  العاشقى 180 كۇن ىشىندە كونگرەسكە رەسەيدىڭ لاۋازىمدى ادامدارىنىڭ، وليگارحتارىنىڭ قارجىلىق قىزمەتتەرى تۋرالى ەگجەي-تەگجەيلى مالىمەت جىبەرىلەتىن بولادى. وسى ارقىلى رەسەيلىك ساياسي بيلىكتىڭ عانا ەمەس، بارلىق رف ۇكىمەتى مەن مەملەكەتتىك دۋما دەپۋتاتتارى، فەدەراسيا كەڭەسى مۇشەلەرىنىڭ  جەمقورلىققا قاتىستىلىعى تولىقتاي تەكسەرىلەدى.  رەسەي وليگارحتارى مەملەكەتتىك سالىق تولەۋشى رەزيدەنتتەر قاتارىندا  بولۋ-بولماۋىنا قاراماستان تەكسەرىستەن وتەدى.

وسى ورايدا، امەريكا ەۋرووداق پەن تمد ەلدەرىمەن (قازاقستان مەن بەلورۋسسيانى قوسا العاندا) كەرەك بولعان جاعدايدا سانكسيا ەنگىزە وتىرىپ، ساياسي جانە ەكونوميكالىق اسەر ەتە وتىرىپ سەرىكتەستىك جۇرگىزبەكشى.

امەريكالىق سانكسيا زاڭدارىنا سايكەس، رەسەيلىك ساياسي قىزمەتكەرلەر، وليگارحتاردىڭ بارلىق اكتيۆتەرى، ينۆەستيسيالارى، كەز كەلگەن قىزىعۋشىلىقتارى، كىرىس تابۋعا بايلانىستى اقپاراتتاردىڭ بارلىعى قاتال تۇردە تەكسەرىلەتىن بولادى. ياعني، ەگەر بەلگىلى-بىر بيزنەس جەكە ادامدارعا نەمەسە باسقا بىرەۋدىڭ اتىنا جازىلعان بولسا، وندا ول جەمقورلىققا قاتىستى تەكسەرىستەن وتەدى. وسى ورايدا، مەملەكەتتىك كومپانيالاردى جەكەشەلەندىرۋ ماسەلەسى دە كوتەرىلمەك. مۇنداي كومپانيالارعا ءپۋتيننىڭ تۋعان-تۋىستارى مەن دوستارى يەلىك ەتەتىن ۇيىمدار دا كىرەدى.

رەسەيلىك ساياسي ەليتانىڭ جانە ولاردىڭ تۋىستارىنىڭ شەتەلدەگى بانك شوتتارى مەن مۇلىكتەرى-بارلىعى انىق كورىنەدى جانە جەمقورلىققا قاتىستى تەكسەرىلەدى. وسى ارقىلى اقش بارلىق ساياسي ەليتانى قۇرىقتاماق.

دەمەك، رەسەيلىك وليگارحتار: ءپۋتيندى  اۋىستىرادى، نە ولاردىڭ اكتيۆتەرى بۇعاتتالادى. جانە ولار 2018 جىلدىڭ قاڭتارىنا دەيىن پرەزيدەنتتىك سايلاۋعا قاراي شەشىم قابىلداۋلارى ءتيىس.

دەي تۇرعانمەن، رەسەيلىك اقپارات كوزدەرى وليگارحتاردىڭ قانداي شەشىم قابىلداسا دا ەشقانداي  وزگەرىستىڭ بولمايتىنىن ايتادى. سەبەبى، اقش-تىڭ ماقساتى وليگارحتاردىڭ جەمقورلىققا قاتىستى ارەكەتتەرىن انىقتاپ، ولاردى بار مۇلكىنەن ايىرۋ.

ال قازاقستانداعى جاعدايعا كەلەتىن بولساق، بىرىنشىدەن ءبىزدىڭ وليگارحتاردىڭ قايعىلارى ءوز باستارىنان جەتىپ ارتىلادى. ولاردىڭ اكتيۆتەرى مەن پاسسيۆتەرىنىڭ كوپ بولىگى بانكتەرگە سالىنىپ، ال ول بانكتەر ءوز كەزەگىندە قارىزعا بەلشەلەرىنەن باتىپ جاتىر. بۇل جاعدايدى  ديەۆالۆاسيا تولقىنى ودان ارى ۋشىقتىرۋى مۇمكىن. سوندىقتان ماماندار تياناقتالعان باعامدى ەنگىزۋگە  كەڭەس بەرەدى. الايدا، ونىڭ ءوزى ءبىزدىڭ وليگارحتاردىڭ كاپيتالىنا تونگەن ءقاۋىپتى جويا المايدى. وليگارحتاردىڭ كوپشىلىگى رەسەيلىك سانكسيالانعان كومپانيالارمەن  بايلانىسىپ، سەرىكتەستىكتە ەكەنىن دە ايتا كەتۋ قاجەت.

تەك وزدەرىنىڭ جەكە بيزنەستەرىنە ينۆەستيسيا قۇيعان بيزنەسمەندەر عانا ءوز كاپيتالدارىن ساقتاپ قالماق.  الايدا، ولارعا ءوز كاپيتالدارىن ۇلعايتۋعا باعىتتالعان  جاڭا بيزنەس-ستراتەگيايلار قۇرۋ قاجەت بولادى.

ەگەر، مەملەكەتتىڭ ءوزىنىڭ جەكە مەنشىك  وليگارحتارى بولماسا، وندا مەملەكەت وزگە  ەلدىڭ وليگارحتارىنىڭ جەكە مەنشىگىنە اينالماق...

اۋدارعان: نازەركە مۇسا