مەكتەپتى بيىل عانا ءتامامداعان تۇلەكتەر «التىن بەلگى» توسبەلگىلەرىن ينتەرنەت ساۋدا جەلىلەرىنە ساۋداعا قويعان. ونىڭ باعاسى 350 مىڭنان باستاپ، جارتى ميلليون تەڭگەگە دەيىن جەتەدى. ودان بولەك، تىلشىلەرىمىز زەرتتەۋ جۇرگىزىپ، ەلىمىزدىڭ كەز-كەلگەن جوعارى وقۋ ورنىنىڭ ديپلومىن ساتۋشىلاردى دا تاپتى. ولار قالاي زاڭسىز ارەكەتىن جەلىدە وڭاي  جۇزەگە اسىرۋدا؟. جالپى ەلىمىزدە اقشاسىن تولەپ قانداي ماراپاتپەن، مەدالدى يەلەنۋگە بولادى؟ بۇل تۋرالى ەۋرازيا ءبىرىنشى ارناسى حابارلايدى.

تالايعا ارمان بولعان «التىن بەلگى» توسبەلگىسىن الا-الماساڭىز قام جەمەڭىز. ەندى ونى ينتەرنەتتەگى ساۋدا جەلىلەرىنەن وڭاي ساتىپ الۋعا بولادى. وتكەن وقۋ جىلىندا تاپسىرىلعان مەدالدار 500 مىڭ تەڭگە بولسا، بۇدان تورت-بەس جىل بۇرىن بەرىلگەندەرى 350 مىڭداي تۇرادى ەكەن. ونى ساتۋعا قويعانداردىڭ ءبىرى حابارلاندىرۋدى جاركەنت قالاسىنان جۇكتەپتى. وعان حابارلاسقانىمىزدا، توسبەلگىنى ماجبۇرلىكتەن ساتۋعا قويعانىن ايتىپ قالدى.

«اتتەستات بارلىعى بار. باۋىرلارىمنىڭ ءبىرى قاتتى اۋىرىپ قالدى. ەمدەۋگە اقشا كەرەك. وسى سەبەپتى ساتۋعا قويدىم» - دەيدى جاركەنت قالاسىنىڭ تۇرعىنى ناريمان. 

ال تاعى ءبىر حابارلاندىرۋدى بەرگەن بويجەتكەن "التىن بەلگىنى" ءوز بىلىمىمەن العانىن ايتادى. ءبىراق، جوعارعى وقۋعا تۇسكەننەن كەيىن ول كەرەك بولماي قالعان.

«مەن ونى جاي ساتۋعا قويدىم. وزىمە قاجەتى جوق. ستۋدەنت بولعاننان كەيىن ءجۇرىپ-تۇرۋىما اقشا كەرەك» - دەيدى اتباسار قالاسىنىڭ تۇرعىنى تاتيانا.

سونداي-اق ينتەرنەتتەن تاعى ءبىر قىزىق حابارلاندىرۋدى كورىپ قالدىق. وندا كەيبىر پىسىقايلار كەز-كەلگەن وقۋ ورنىنىڭ ديپلومىن الىپ بەرە الاتىنى تۋرالى جازىپتى. ارينە، اقشاسىندا تولەيسىز. ونىڭ قاسىندا راس-وتىرىگى بەلگىسىز ساتىپ العانداردىڭ دا پىكىرلەرىن جۇكتەپ قويعان. ءبىراق، ولاردىڭ كورسەتكەن تەلەفون نومىرىنە حابارلاسا المادىق. ال ول ديپلومنىڭ يەگەرى اتانعانداردىڭ دا ءاتى-جونى كورسەتىلمەگەن.  

«ول ءتورت جىل ساراپتاپ، سونىڭ لەكسياسىنا قاتىسپاسا، سونىڭ وتىمەن كىرىپ، كۇلىمەن شىقپاسا، ول ماماندىقتى جانى ءسۇيىپ قىزىقپاسا... ول ەرتەڭ قانداي مامان بولادى كوكەم-اۋ؟ ول ديپلومدى الىپ العان سوڭ جۇمىس ىستەۋ كەرەك قوي. ول ءوزىنىڭ ماماندىعىنىڭ يەسى بولماسا. ول وعان قىزمەت ىستەمەيدى. سوندىقتان پالەن اقشاعا ساتا بەرۋ دەگەن ول جاقسىلىقتىڭ نىشانى ەمەس ول» - دەيدى جۋرناليست، جازۋشى جۇمامۇرات ءشامشى.
بۇعان دەيىن جاڭالىقتارىمىزدا، «قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى» ازاماتى دەگەن مەدالدىڭ دا ساتىلاتىنىن ايتقان ەدى. سوڭعى ءۇش جىلدا ونى 150 ادام الىپتى. قاتارىندا ەلگە ەسىمى بەلگىلى شەنەۋنىكتەر مەن ەسترادا جۇلدىزدارى، قاراپايىم ازاماتتار دا بار. ءبىراق، ولاردىڭ ەشبىرى بۇل ماراپاتتى ساتىپ العانىن ايتقىسى كەلمەيدى. 

«مەنەن ەشكىم ەشتەڭە سۇراعان جوق» - دەيدى «تابيعات» ەكولوگيالىق وداعىنىڭ ءتوراعاسى مەلس ەلەۋسىزوۆ.

ءبىراق «قازاقستاننىڭ قۇرمەتتى ازاماتى» دەگەن مەدال 1 ميلليون 750 مىڭ تەڭگە ەكەنىن ۇيىمداستىرۋشىلاردىڭ ءوزى مويىندايدى. ال ونى ۇلەستىرۋشى مەملەكەتتىك ەمەس، رەسەيلىك ۇيىم. حالىق قاھارمانى توقتار اۋباكىروۆ بۇل ۇلكەن اتاقتى ساۋداعا سالعانداردىڭ ءىسىن قىلمىسقا تەڭەگەن بولاتىن.

«قازاق حالقىنىڭ قۇرمەتتى ازاماتى بولۋ ءۇشىن ءبىر ەكى كىسى ونى شەشىپ، سول اتاقتى ساتقان دەگەن ول بارىپ تۇرعان قىلمىس. ونى بەرۋ ءۇشىن پارلامەنتتىڭ شەشىمىمەن، پرەزيدەنتتىڭ جارلىعى بولۋى كەرەك» - دەيدى عارىشكەر، حالىق قاھارمانى توقتار اۋباكىروۆ.

ەلىمىزدە ساتىپ الۋعا بولاتىن تاعى ءبىر دۇنيە ول - اسكەري بيلەت ەكەنى ايتىلادى. ازاماتتىق بورىشىن وتەگىسى كەلمەگەندەر اۋرە بولماي-اق اقىسىن تولەپ، ونى الا-الادى.  ول ءۇشىن قورعانىس مينيستىرلىگىنىڭ 40 كۇندىك وقىتۋ كۋرسىنا 263 مىڭ تولەسەڭىز جەتكىلىكتى. بۇل كۇماندى باسىلىمدار ەمەس، مينيستىرلىكتىڭ ءوزى جاريالاعان رەسمي اقپارات.