كەشە عانا، اتاپ ايتقاندا 2015 جىلى 24 قاراشادا ورىستىڭ سۋ -25 ۇشاعىن تۇرىك ساربازدارى اتىپ تۇسىرگەنى ءمالىم بولدى. الايدا بۇل ۇلكەن ساياسي ويىننىڭ ءبىر عانا سەناريى ەكەنىن كوپ ادام بىلە بەرمەسە كەرەك. ارينە وزبىر ورىستىڭ ءوزىنىڭ ورتا شىعىستاعى مۇددەسى مەن ەۆرووداق الدىنداعى بايلىق تالاسىنداعى قاقتىعىسى سيريا جەرىندە جالعاسقالى دا 2 ايدان اسقانى بەلگىلى. قۇدايى كورشىمىزدىڭ باتىپ كەتكەن تاياعىن ۇمىتا الماساق تا كەيدە شىندىق پەن بولاشاققا شىنايى كوزبەن قاراعان ءجون سەكىلدى.
تىپتەن، گرەك ۇشاعى تۇركيا شەكاراسىن جۇزدەگەن رەت بۇزعاندا ەشتەڭە دەمەگەن، اقش پەن يراق ۇكىمەتى جانە كۇردتتەر تۇركىمەندەردى قىناداي قىرعاندا كومەكتەسپەگەن، شەكاراسىنا اتتاتپاعان ەردوعاننىڭ كۇنى كەشە باتىر بولىپ شىعا كەلۋى كىمگە كەرەك؟ يزرايىلدىڭ ەڭ مارتەبەلى وردەندەرىنىڭ ءبىرىن موينىنا تاققان ەردوعاننىڭ قىسىلتاياڭ ساتتە جالاڭاش پاتريوتتىق كورسەتۋى حالىقتىڭ ىقىلاسىن الۋ ءۇشىن عانا كەرەك. مۇنداي تۇرىك بولاشاعىنا زيان كەلتىرەتىن جالاڭاش پاتريوتتىق ەموسياعا عانا كەرەك. بۇل شىن مانىندە ساياسي زمياندىق.
شەكارا بۇزعان ۇشاقتى اتۋ – ارينە دۇرىس. وتاندى قورعاۋ. الايدا اتۋ كىم ءۇشىن پايدالى؟ يزرايل مەن اقش باستاعان باتىس ەلدەرىنىڭ ساياساتى ءۇشىن تاپتىرماس وراي. تۇركى حالقىن ورىسقا ايداپ سالىپ، قىزىعىن وزدەرى كورمەك پە؟ ال اتپاسا، تۇركى حالقى تىم بولماسا ازداعان ءناپاقاسىنان ايىرىلماس ەدى عوي. ونى شەشۋدىڭ باسقا دا ديپلوماتيالىق جولدارى تولىپ جاتىر. وزبىر ورىستىڭ اۋزىندا ارپالىسقان ءبىز ءۇشىن تۇركيا ەندى ەشقانداي كومەك بەرە المايدى. بۇل ايانىشتى ەمەس پە؟ ساۋاتتى ساياسات عانا قاشاندا ەلدى تىعىرىقتان الىپ شىعادى. ەلدى جالاڭاش پاتريوتتىق پەن ەموسيا قۇتقارمايدى، اعايىن!
ەندەشە تۇركيا كىمنىڭ شىلاۋىندا؟
تۇرىك بيلىگى مەن تۇرىك حالقى ەكى باسقا. ەڭ الدىمەن تۇركيا بيلىگى مەن اقش بيلىگى وزدەرىنە كەدەرگى اتا تۇرىكتىڭ قالتىرعان اسكەري بيلىگىن قۇرتتى. وسىلايشا وزدەرىنىڭ بيلىكتەرى مەن ماقساتتارىنا كەدەرگى كەلتىرەتىن ەڭ ۇلكەن كەدەرگىنى جويدى. بۇل اتى شۋلى «ەرگونەكەن ءىسى» ارقىلى جۇزەگە اسقان بولاتىن.
ەۆروپا ەلدەرى مەن اقش-تىڭ تۇركيادان ايىرىلا باستاۋى ءسرۋ-دىڭ «ۇلكەن تاياۋ شىعىس جوسپارىنا» قاتىسى ساياسي جوسپارىن وزگەرتتى. جانتالاسا ىسكە كىرىسكەن باتىس «كۇرد ماسەلەسى» مەن «ارميان گەنودسيتىن» ويلاپ تاۋىپ، تۇركيانىڭ شامىنا ءتيدى. وسىلايشا كۇرد جاساقتارىرمەن 40 جىلدان ارتىق سوعىسقان تۇركيا ۇكىمەتى ناتو مەن اقش-تىڭ قولتىعىنا سۇڭگىپ كەتتى. ەندى ءبىر جاعىنان تۇركى تەكتى ەمەس ەرەجەپ تايىپ ەردوعاننىڭ تۇركيا بيلىگىنىڭ ەكى تىزگىن ءبىر شىلبىرىن قولىنا الۋى «بەت-بەينەسى تۇرىك پاتريوتى سەكىلدى بولعانمەن ساياسي استارى مۇلدە باسقا»، تۇركى حالقىنىڭ بولاشاعىن قۇردىمعا جىبەرەتىن ساياسي جۇيەنى قۇردى. وسىلايشا باتىس زالىمدارى قۇرىقتى تۇركىلەردىڭ ەڭ قۋاتتى مەملەكەتى تۇركياعا سالدى. ارينە، بۇل باتىس زالىمدارىنىڭ اراب الەمىن توزدىرىعاننان كەيىنگى وزدەرىنە تىكەندەي قادالعان تۇركى الەمىن قۇرتۋعا باعىتتاعان زىميان ساياساتى بولاتىن. مىنە، بۇل ەردوعان ۇكىمەتى ارقىلى جۇزەگە اسۋدا.
تۇرىك ارمياسى اقش پەن باتىستىڭ تاياۋ شىعىستاعى ساياساتىنا قارسى بولدى. اقش ارمياسىنىڭ تۇركيا ارقىلى يراققا باسىپ كىرۋىنە كەدەرگىلىك جاسادى. اقش «ەرگەنەكون» ءىسى دەگەن سىلتاۋمەن ەردوعان ارقىلى تۇرىك ارمياسىنىڭ جۇزدەگەن گەنارالدارىن تۇرمەگە جاۋىپ، ءوش الۋدا. نەگىزى «ەرگونوكون» — بۇكىل تۇركى حالىقتارىنا ورتاق، ماقتان تۇتاتىن باتىرلىق ەپوستىڭ اتى. بۇل ەپوستا تۇرىك حالقىنىڭ قايتادان گۇلدەنىپ، كۇشتى ەل بولعانى تۋرالى ايتىلادى. اقش تۇرىكتەردى جەككورنىشتى ەتۋ ءۇشىن «ەرگەنوكون» دەگەن اتتى پايدالانىپ، ءوزىن اقش-تىڭ «ۇلكەن تاياۋ شىعىس جوسپارىنىڭ» ەكىنشى جەتەكشىسى رەتىندە جاريالاعان ەردوعان جۇزدەگەن اسكەريلەردى تۇرمەگە جاپتى.
تۇركيا باتىستىڭ قىسىمىنا شىداس بەرە المادى. اقش-تىڭ يراققا باسىپ كىرۋى، اراب ەلدەرىندە ساياسي وزگەرىستەردى ىسكە اسىرۋى تۇركيانىڭ ورتا شىعىستاعى ءرولىن السىرەتىپ عانا قويماي، مەملەكەتتىك شەكاراسىنا ءقاۋىپ ءتوندىردى. امالسىز قالعان تۇرىك ساياسي بيلىگى ناتو-مەن ىمىرالاستى. اقش قۋىرشاعى ساۋد-ارابياعا جاقىنداپ، باتىستىڭ مۇددەسىنە ساي ارەكەت ەتە باستادى. مىسالى، سوڭعى سيريا ماسەلەسىندە دە اقش پەن يزرايلدىڭ قاسىنان تابىلدى. مىنە، بۇل ساياسات تۇركيانىڭ ۇلتتىق قاۋىپسىزدىگىنە اسا ۇلكەن ءقاۋىپ ءتوندىرىپ وتىر. ال بۇعان قارسى تۇرا الاتىن جالعىز كوزىر – اتا تۇرىكتەن ميراس قالعان تۇركيا اسكەري بيلىگى بولاتىن. الايدا ول كەدەرگىنى ەردوعان بيلىگى تۇنشىقتىرىپ تاستاعانى بەلگىلى.
سەبەبى، بىرىنشىدەن، اسىرە ءدىنشىل سالافيتتەر مەن ءدىني فاناتتىقتى ساياسي نەگىزگە العان اراب تۇبەگىمەن جاقىنداسۋ تۇركيا حالقىنىڭ بىرلىگىن بولشەكتەپ، ەتنيكالىق اجىراۋدى تۋدىرىپ، كەماليستىك يدەولوگيانى قۇرتۋدىڭ باتىس جوسپارلاعان جوباسى بولاتىن. بۇل جەردە ءبىر ايتا كەتەرلىگى، اتاتۇرىكتىڭ «اتەيستىك باعىت» ۇستاۋى تۋرالى ايتىلىپ جاتقان ايىپتاۋلار باتىستىڭ زىميان ساياساتىنىڭ جەمىسى. شىنىن ايتقاندا، اسىرە دىنشىلدىك پەن ءدىني فاناتتىق مۇسىلمان ەلدەرىنىڭ شاڭىراعىن ورتاعا تۇسىرەتىنىن اتاتۇرىك ەرتە بىلگەن. بۇل قاسيەتتى قۇراندا: «اسىرە ءدىنشىل بولماڭدار» دەگەن اللانىڭ پارمەنىمەن ەسكەرتىلگەنىن ەسكە تۇسىرەدى. اسىرە ءدىني جول شىن مانىندە حالىقتى ۋلايتىن اپيىن. مىنە، وسى ساياساتتى باتىس ۇتىمدى پايدالانىنىپ، ارابتاردىڭ شاڭىراعىن شاعىپ، تۇرىكتەردىڭ اياعىنا قان تۇسىرۋدە. اتاتۇرىكتىڭ جولىن ۇستاعان تۇرىك پاتريوتتارى مەن اسىرە دىنشىلدەر اراسىندا ازاماتتىق سوعىس تۋىلسا، تۇرىك ەلىنە ورنى تولماس وكىنىش اكەلۋى مۇمكىن. بۇل جاعدايدا ءوزىنىڭ تۇرىك ناسىلىنەن ەمەس، ءدىنشىل ەكەنىن ايتقان ەردوعاننىڭ كىمنىڭ قاسىنان تابىلارى ايتپاي–اق بەلگىلى.
ەكىنشىدەن، ەردوعان باسشىلىق ەتكەن تۇرىك ساياسي بيلىگىنىڭ وسى ۇستانىمى تۇركيانى ەۋرازيالىق بىرلىككە ۇمتىلۋدان الىستاتتى. تۇركىشىلدىك يدەياسىن نەگىز ەتكەن تۇرىك بولاشاعىنا كەرى جۇمىس جاسادى. گەوساياسي جاقتان ۇتىمدى جول تالداي المادى.
ۇشىنشىدەن، سوڭعى 20-30 جىلدىڭ ىشىندەگى تۇرىك ەكونوميكاسىنىڭ اسا قۋاتتى ءوسىمى – مەملەكەتتىڭ ساياسي تۇراقتىلىعىنا قىزمەت ەتە المادى. نەگىزى وسى ەكونوميكالىق قۋاتتى رەسەي مەن قازاقستان جانە ورتا ازيا ەلدەرىنە باعىتتاپ، ەۆروازيالىق وداقتىڭ جۇمىسىنا جۇمساعاندا باتىسپەن يىق تىرەسىپ تۇرا الار ەدى. بىلايشا ايتقاندا، ەۆروپانى ەكونوميكالىق سەرىكتەس رەتىندە قاراپ، ەۆروازيانى ساياسي سەرىكتەس ەتكەندە تۇرىكتەردىڭ باعى جانار ما ەدى؟! بۇل جەردە تاعى ءبىر ايتا كەتەر ماسەلە، ەكونوميكالىق قۋاتتىڭ كۇشتى بولۋى ەل ىشىندە تەپە-تەڭدىكتى ساقتاپ، مەملەكەتتىڭ بولشاعى ءۇشىن جۇمىس ىستەۋى كەرەك ەدى. ال ۇلتتىق بولاشاققا قاجەتتى ساياساتتى دۇرىس جۇرگىزە الماعان ەلدە ەكونوميكالىق ءوسىم ۋاقىتشا جەتىستىك رەتىندە قارالادى.
تورتىنشىدەن، كەزىندە مۇستافا كەمال اتاتۇرىك: «تۇركيانىڭ باسىنا كۇن تۋىپ، ۇكىمەت ءتىپتى قارۋلى كۇشتەر مەملەكەتتى قورعاي الماسا قان تامىرىندا تۇرىك قانى اعىپ جاتقان تۇرىك جاستارى مەملەكەتتى قالىپىنا كەلتىرىپ، قۇتقارىپ قالۋلارى كەرەك» دەگەن وسيەت قالدىرعان. دىنشىلدەر مەن اتاتۇرىكتىڭ تۇرىكشىلدىك وسيەتىن جاقتاۋشىلار ۇكىمەتتىڭ كەرتارتپا ساياسات سالدارىنان جاۋلاسا باستادى. راديكالدى يسالميستەردىڭ جۇمىسى جاندانىپ، ەتنيكالىق توپتار مەن سەكتالار اسقىندى. قازىرگى تاڭداعى جاعداي تۇركيادا تۇرىك جاستارىنىڭ باسىنا ۇلكەن جاۋاپكەرشىلىك، اۋىر مىندەت تۇسكەنىن كورسەتەدى.
بەسىنشىدەن، تۇركيانىڭ ورتا ازياداعى تۇركىلەردىڭ قاسىنان تابىلعاندا ورىس دارابيلەۋشىلىگىنە كادىمگىدەي قىسىم ءتۇسىرىپ، قازاقستان سىندى ەلدەردىڭ سەنىمىن ارتتىرار ەدى. الايدا جاعداي ونىڭ كەرىسىنشە بوپ تۇر.
تۇركيا ساياسي بيلىگى كىمنىڭ قولىندا نەمەسە ەردوعان كىم؟
باتىس تۇركيا بيلىگىن قولعا الدۋدىڭ جوسپارىن مىقتاپ ويلاستىرعان. كۇردتەر مەن ارميانداردىڭ، يران مەن ارابتاردىڭ جانە ەۆرەيلەردىڭ تاريحي وسمان تۇرىك يمەرياسىنان كەك الۋ مۇمكىندىگىن تۋدىردى. ولاردى ساياساتتىڭ قۇرالىنا اينالدىرعان.
بىرىنشىدەن، ەرەجەپ تايىپ ەردوعان – اكەسى جاعىنان گرۋزياداعى رۋمدەردىڭ ۇرپاعى، ايەلى — ەۆرەي تەكتى اراب. ال ابدۋللاح گۇلدىڭ دە تۇرىك تەكتەس ەمەس ەكەنى تۋرالى كىتاپتار جازىلدى. وسى ەردوعان مەن گۇلدىڭ تەكتەرى تۋرالى جازعان كىتاپتارى ءۇشىن ەرگۇن پويراز تۇرمەگە توعىتىلدى. ءبىر قىزىعى، ەردوعان ەۆرەيلەردىڭ مۇددەسى ءۇشىن سىڭىرگەن ۇلكەن ەڭبەگىنە قارىمتا رەتىندە ەۆرەيلەردىڭ ەڭ جوعارعى دارەجەلى وردەنى – «ەڭ جوعارعى دارەجەدە قىزمەت ەتكەنى ءۇشىن» مەدالىمەن ماراپاتتالعان ءبىرىنشى تۇرىك ەلىنىڭ باسشىسى جانە مۇسىلمان ەلدەرىنىڭ ىشىندە وسى مەدالعا يە بولان ءبىرىنشى شەتەلدىك باسشى.وعان شىعىس تۇركيادان شىققان ءدىني ازعىنداتقىش اتاعى بار ۇلتى بەلگىسىز فەتحوللاھ گۇلەندى قوسىڭىز. گۇلەننىڭ اقش-قا نە ءۇشىن قاشىپ بارعان سىرى دا وسى جەردە بەلگىلى بولدى. مىسالى، اقش-تاعى گۇلەننىڭ سول ەلدە تۇرۋى ءۇشىن قاجەتتى رۇقسات قاعازدى الۋى ءۇشىن ونداعان سرۋ-دىڭ جەتەكشىلەرىنىڭ، ەۆرەيلەردىڭ ىقپالدى تۇلعالارىنىڭ ، ارميانداردىڭ سونداي–اق حريستان ءدىني جەتەكشىلەرىنىڭ كەپىلدىك بەرگەنىن ايتساق، كىمنىڭ مۇدەسى ءۇشىن قىزمەت ىستەپ جۇرگەنى ايتپاي-اق تا تۇسىنىكتى بولادى. وسىلايشا، جىمىسقى ساياساتتى مىقتى پايدالانعان تۇرىك جاۋلارى دەموكراتيا دەگەن جەلەۋمەن بيلىكتى يەلەندى. ايتپەگەندە، تۇرىكتەن ەل باسقاراتىن ۇل تۋمادى دەيسىز بە؟ تەك جەتەكشىلەردىڭ بەتىندەگى ءدىني ماسكانى عانا كورىپ، ءىشىن تۇسىنبەگەن اڭقاۋ حالىقتىڭ بەيكۇنا، تالعامسىز شەشىمى ەلدىڭ باعىن بايلادى. ەندى، تاريحتا وتارلانعاندار تۇرىكتەردەن ءوشىن الۋدىڭ باسقىشىنا ءوتتى. وسىلايشا كىشى ازيا تۇبەگىندەگى تۇركى تۋىستاردى قۇرتۋعا ۇمتىلۋدا. اراب ۇلتىندا: «ماقساتىڭا جەتۋ ءۇشىن ەكى ءجۇزدى بول» دەگەن ماقال بار. تۇرىك ۇلتى بولىپ جاسانىپ كىرگەن جاۋ تۇرىك مەملەكەتىنىڭ كورىن ءقازىپ جاتقانىن تۇسىنگەن ءجون.
ەكىنشىدەن، قاي ەل دە بولماسىن، ءدىني زومبيلەندىرۋ ساياساتى سول ەلدى قۇرتۋدىڭ العىشارتىنا اينالادى. تۇركيادا بۇدان قاعىس قالعان جوق. بۇل جوعارىدا ايتىلدى. وعان اكە-شەشەسىن، ءاعا-ىنىسىن ايامايتىن قارانيەت حالىق ۋاحابيتتەر مەن سالافيتتەردى قوسىڭىز. اللا-تاعالانىڭ توپاس، بۇزىلعان حالىققا پايعامپارلاردى جىبەرۋى دە وسى زۇلىمدىقتاردىڭ الدىن الۋ ءۇشىن بولسا كەرەك. دەسەدە، ارابتار اقىرى ەۆرەيلەردىڭ تابانىندا تاپتالىپ بارا جاتىر. ليبيا كەرى شەگىندى، ەگيپەت پيراميدالارىن ساۋداعا شىعاردى، ساۋد-ارابيا ۆاحابيستەردىڭ وتانىنا اينالدى، سيريادا جاۋلاسقان ەكى جاق ءبىرىنىڭ جۇرەگىن ءبىرى تىرىدەي سۋىرىپ جەگەن ارابتاردى ينتەرنەتكە تاراتىپ جىبەردى. وعان «يسلەم مەملەكەتى» اتتى ۇشقارى ۇيىمنىڭ قۋىرشاق ۇكىمەتىن قوسىڭىز. بۇل قانداي مۇسۇلماندىق؟ بۇل شىڭعىرعان شىندىق، توپاستىق، قاتىگەزدىك.
ۇشىنشىدەن، يراندا كۇردتەر مەن ازەربايجاندار وتە كوپ. ال ارميانمەنتاريحيجاۋلىق بار. سيريادا، يراقتاكۋردتەرقاپتاپجۇر. يزرايل بولسا، تۇركيانىوزموينىناقادالعانشوگىررەتىندەقارايدى. ال باتىسەلدەرى تۇرىكەلىنىڭقارقىندىدامۋى مەن ەۆروازيالىقباعىتقا بەت بۇرۋىنانقورقادى.
ەردوعان ۇكىمەتى ءيم-ىن اشىق ءارى بارىنشا قولداپ وتىر
بىرىنشىدەن، 1 ملن استام اسكەرى بار تۇركيا ەلى «يراك سوعىس» كەزىندە اقش اسكەرلەرى مەن يراك، كۇرد جاساقتارى تۇركىمەندەردى قىناداي قىرعاندا ەشتەڭە دەگەن جوق. شەكاراسىن اشىپ، كومەك تە بەرمەدى. ال ءيم-نىڭ باسىنا زاۋال كەلگەندە تۇركىمەنشىل بولىپ ەكى جۇزدىلەنۋى كۇلكىڭدى كەلتىرەدى. تىپتەن، نەشە ءجۇز رەت شەكاراسىن بۇزعان گرەك ۇشاقتارىن اتپاعان تۇرىك بيلىگىنىڭ بىرنەشە رەتكە بولا ورىس ۇشاعىن اتۋى ساياسي تاپسىرىس. ايتپەسە بۇل ماسەلەنى باسقا جولمەن شەشۋگە بولار ەدى.
ەكىنشىدەن، ورتا ازيا جانە رەسەي ازاماتتارى تۇركيا ارقىلى سيريا ەلىندەگى يم-ىنە كومەككە بارىپ، سوعىسقا قاتىسۋدا. تىپتەن ولاردى تۇركيادا دايىندىقتان وتكىزگەنى تۋرالى دا اقپاراتتار جارىققا شىقتى. وسىلايشا يم-نە اشىق جانە جاسىرىن تۇردە اسكەري كومەك بەردى. مىڭداعان ورتا ازيالىق ۋاحابيستەر مەن سالافيتتەر ەش كەدەرگىسىز تۇركى جەرى ارقىلى سيرياعا ءوتتى. بۇل كۇدىك پەن كۇمانعا تولى ەمەس پە؟
ۇشىنشىدەن، تىپتەن، يم مۇنايىن تۇركيا ارقىلى ساتىپ، ساۋدا جاساعىنى دا اشىققا شىقتى. ورىس اۋە ارمياسى ولاردىڭ 460 مۇناي تاسىمالداعان تەحنيكالارىن قۇرتىپ جىبەردى. بۇل دا «بۇلىنگەننەن بۇلدىرگە الىپ جاتقان» ەردوعان بيلىگىنىڭ شىدامىن تاۋىستى.
ەردوعان بيلىگىنىڭ تاقسىرەتىن تۇركيا حالقى عانا ەمەس تۇركى جۇرتى تارتۋدا
تۇركيا ونسىزدا ەۆرووداق ءۇشىن شاقىرىلماعان قوناق. ءدىنى دە ءتىلى دە وزگەشە ەلدى اقش باستاعان باتىس ەلدەرى تەك پايدالانىپ وتىرعانى دا جاسىرىن ەمەس. تۇركيا بيلىگى ءسوز جۇزىندە تۇركى جۇرتىنا جاقىنداعان سىڭاي تانىتقانىمەن، شىن مانىندە تۇركىلەردەن الىستاپ بارادى. تەك مادەني شارالاردان اسپاي وتىر.
بىرىنشىدەن، تۇرىك بيلىگى تۇركيا حالقىن ءناپاقاسىنان ايىرۋدا. تۇركيا بيلىگىنىڭ ورتا ازيا جانە تمد ەلدەرىمەن اراداعى ەكونوميكالىق بايلانىس بارعان سايىن السىرەۋدە. تىپتەن، كەشەگى «سۋ-25 ۇشاعى» وقيعاسى سەبەبىنەن دە ءجۇز مليلياردتاعان اقش دوللارىندىق ءناپاقادان قاعىلۋى مۇمكىن. جىلىنا تۇركيا جاعاجايىنا باراتىن تۋريستەردىڭ 35 پايىزى ورىستار. ورىس تۋريستەرىنىڭ ءوزى دە تۇركيا ءۇشىن زور جوعالتۋ. وعان اسكەري، تەحنيكالىق، ونەركاسىپتىك، قۇرىلىس جاعىنان پايدا بواتىن كەدەرگىلەردى ويلاڭىز.
ەكىنشىدەن، تۇركيا بيلىگى تۇركيا حالقىن ازعىنداتۋ ءۇشىن كۇش سالۋدا. مىسالى، ەشقانداي تاربيەلىك قۇنى جوق تۇرىك سەريالدارىن اتاساق تا جەتىپ جاتىر. تەك ءبىر-بىرىنىڭ ايەلدەرىن الىپ قاشىپ، ويناس جاسايتىن، قىرىپ-جوياتىن كينولار كىمگە كەرەك؟
ۇشىنشىدەن، قازاقستان سىندى ورىس ىقپالىنان شىعا الماي وتىرعان ورتا ازيالىق ەلدەر ءۇشىن دە زور جوعالتۋ. ايتپەگەندە، قۋاتتى تۇركيا مەملەكەتى بىزگە كوپ مەدەۋ، قۋات بولار ەدى.
تورتىنشىدەن، رەسەي تيۋركسوي ۇيىمىنىڭ رەسەيدەگى جۇمىسىن شەكتەدى. وسىلايشا تاتار، باشقۇرت، ساحا، التاي قاتارلى تۇركى جۇرتىنىڭ مادەني، رۋحاني بايلانىستارىنا دا زالال كەلۋدە.
وكىنىشكە وراي، رەسەي نەگىزىنەن تۇركياعا كىرىپتار ەمەس. تىپتەن، ورىس تۋريستەرىنىڭ ۇركياعا بارۋىنىڭ شەكتەلۋىنىڭ ءوزى –اق رەسەي ءۇشىن شەتكە اعىلعان اقشانىڭ ازايۋىن تۋدىرادى ءارى قىرىمعا باراتىن تۋريستەردى كوبەيتۋى مۇمكىن.
دەمەك، جوعارىداعى سەبەپتەردەن قاراعاندا وسمان يمپەرياسىنىڭ اماناتىن ارقالاعان تۇرىك ەلىن ساقتاپ قالۋ ءۇشىن ولار ەۋرازيالىق توپقا بەت بۇرۋلارى كەرەك.
ەكىنشىدەن، راديكالدى يسلاميستەردىڭ جولىن توسىپ، اتاتۇرىكتىڭ باعىتىن قالپىنا كەلتىرۋ ءتيىس.
ۇشىنشىدەن، تۇرىك اتىن جامىلعان باتىس پەن ەۆرەيلەردىڭ قۋىرشاق بيلىگىنەن قۇتىلعانى ابزال.
تورتىنشىدەن، حالىقتىڭ يدەولوگيالىق-ساياسي ساپاسىن كوتەرىپ، ۇلى تۇرانشىلدىقتى جانداندىرۋلارى قاجەت.
PS: ەلدى جالاڭاش پاتريوتتىق پەن ەموسيا قۇتقارمايدى! ەلدى ساليحالى ساياسات عانا تىعىرىقتان الىپ شىعادى! ەلىمىز امان ءارى تىنىش بولسىن!
التاي بۇقاربايەۆ
