وتكەن جىلى تەمىرتاۋعا جول ءتۇسىپ، سوندا ەرەكشە ءبىر كەيىپكەرمەن تانىسقانبىز. «ءشامشى عاشىق بولعان ارۋ تەمىرتاۋدا تۇرادى» دەگەندى ەستىگەنىمىزبەن كەزدەسىپ، اڭگىمەلەسۋ مۇمكىندىگى كەشتەۋ بۇيىرعان ەدى. بەلگىلى كومپوزيتور، ۆالس كورولى ءشامشى قالداياقوۆتى وزىنە عاشىق ەتكەن تامدىنىڭ ارۋى كىم؟ ول نەگە ءوزىن ۇزاق جىلدار جاسىرىپ كەلدى دەگەن ساۋالداردىڭ جاۋابىن ىزدەپ، كەيىپكەردىڭ وزىمەن كەزدەستىك.

جولداسىنىڭ كوزى تىرىسىندە ءشامشىنىڭ بىردە ءبىر ءانىن ورىنداماعان اقسۇلۋ ەرمانوۆا بۇگىندە تەمىرتاۋداعى «اجەلەر ءانسامبىلىنىڭ» مۇشەسى.

«قامشى» پورتالى وقىرماندارىنىڭ نازارىنا ايگىلى «تامدى ارۋى» ءانىنىڭ تۋۋىنا سەبەپ بولعان اقسۇلۋ ەرمانوۆا اپامىزدىڭ اڭگىمەسىن ۇسىنامىز.

-اقسۇلۋ اپا، شامشىمەن قالاي كەزدەسىپ ەدىڭىز؟

-ول ۋاقىتتا 1975 جىلدارى وسى ءشامشى قالداياقوۆ وزبەكستانداعى مىڭبۇلاق دەگەن جەرگە بارعان. شاحاربايەۆ دەگەن كىسى بار ەدى، ول كىسى قايتىس بولىپ كەتتى. سونىڭ ۇيىندە ءبىر اپتا جاتىپ، كلۋبتا كونسەرت بەردى. سول كونسەرتكە باردىم مەن دە. بىر-ەكى بالام بار ول ۋاقىتتا. جاسپىن. جۇگىرىپ بارىپ ولەڭ دە ايتتىم سول جەردە. سول جەردە ءشامشىنى كوردىم. كورگەننەن كەيىن، كۇن باتقان سوڭ اتامۇرات اعايدىڭ ۇيىنە شاقىردى مەنى.

ء-شامشى شاقىرتقان عوي سوندا؟

ء-يا، باعاناعى كىسىلەر شاقىرىپ جاتىر. كورەمىز دەپ جاتىر. كەلسىن دەپ جاتىر دەدى.

-سودان؟ اتاقتى كومپوزيتوردىڭ ءوزى شاقىرىپ تۇر عوي. باردىڭىز با؟

-بارمادىم. كۇيەۋىم شوپىر ەدى. رەيستەن كەلگەن سوڭ، «بارايىق» دەپ ەم، «جوق، بارمايمىز ەشقايدا. ءبىز ارتىسپەن جۇمىسىمىز جوق، نەڭ بار ارتىستە» دەپ، بارعانىمىز جوق. 

-ال «تامدى ارۋى» ءانى تۋرالى قالاي ەستىدىڭىز؟ قانداي كۇيدە بولدىڭىز؟

-سول كونسەرت قويىپ كەتكەن سوڭ، كوپ ۇزاماي ارادا 2-3 جىل وتكەننەن كەيىن ءان شىققانىن ەستي باستادىق. اۋىلدىڭ ادامدارى «ساعان شىعارعان، ساعان شىعارعان» دەپ ايتىپ ءجۇردى. مەن «جوق، ماعان ولەڭ شىعارماسا دا وزىمە لايىق اتاعىم، داڭقىم بار» دەپ ول اڭگىمەنى باسىپ قويدىم. جاسىردىم، ءسوزدىڭ شىنى كەرەك، وسى ۋاقىتقا دەيىن.

ء-اننىڭ تاريحىن، ءسىز تۋرالى ءقازىر ءبىراز جۇرت بىلەدى. باسىڭىزدان وتكەن بۇل وقيعا تۋرالى قاشاننان بەرى جاريالاي باستادىڭىز؟

-مۇنى مىڭبۇلاقتا قۇلداسبايەۆ ساعي دەگەن بىلەدى. ول كىسىلەر سول ۋاقىتا ءبارى ءبىر تاباقتان تاماق جەگەن كىسىلەر. شاحاربايەۆ دەگەن كىسى تولىق بىلەتىن ەدى، ول كىسى قايتىس بولىپ كەتتى. الماتىدان ءبىر كىسىلەر تامدىعا بارسا، سوندا ساعي قۇلداسبايەۆ «تامدىنىڭ ارۋى تەمىرتاۋدا، سول كىسىگە شىعارعان. مەن تولىق بىلەمىن، تاۋىپ الىڭىزدار. ول كىسى وسى ۋاقىتقا دەيىن جاسىرىپ، ەشكىمگە ايتپايدى» دەپتى. ءبىز وزبەكستاننان 2005 جىلى كوشىپ كەلدىك. ەستىگەن جۋرناليستەر حابارلاسقاندا جولداسىم «قويشى، نە كەرەگى بار؟ ۇستىڭدە ءۇيىڭ جوق، پاناڭ جوق، ءجۋرناليستىڭ نە كەرەگى بار سەندەرگە» دەگەن سوڭ تىلشىلەرگە «كەلمەڭىزدەر» دەدىم. ابدەن جاسىرىندىم، اقىر اياعى ۇيىمدە جوقپىن دەپ جاسىردىم. سودان كەيىن 2013-تە مە، 2014-تە ما، ءبارىبىر تاۋىپ الىپ، سۇحباتتاسىپ تەلەارناعا شىعاردى. ول كەزدە ءشامشى عاشىق بولعان قوس بۇرىرىمدى تارقاتىپ شەشىپ كورسەتكەم كامەراعا (كۇلدى). ءقازىر ول شاشتىڭ ۇزىندىعى بولعانىمەن، جۇقاردى عوي.

-سوندا «تامدىارۋى» وزىڭىزگە ارنالعانىن 2013 جىلدان بەرى قاراي عانا «مويىندادىڭىز» با؟

-مەن ەشقاشان سول ولەڭدى «ماعان ارنادى» دەپ ءوزىم ايتپايمىن، حالىق ايتتى. «ساعان شىعارىلعان ولەڭ» دەدى. «وسى كەلىنشەككە ولەڭ شىعارامىز. شاشى بار، مىڭبۇلاق دەگەن جەردىڭ بوتاسى بار ەكەن، مالى، كيىز ۇيلەرى بار ەكەن. بۇل قازاقى اۋىل عوي، تاڭىرقاپ وتىرمىن. مۇنىڭ كەلىنشەكتەرى قانداي تاماشا» دەپ قىزىعىپ ايتىپ كەتىپتى سول ۋاقىتتا كومپوزيتوردىڭ ءوزى.

-جولداسىڭىز، ياعني، اتامىز بار ما ءقازىر؟

-اتاڭ قايتىس بولىپ كەتتى. سول كىسى قايتىس بولعاننان كەيىن عانا «ءيا» دەپ مويىندادىم، وعان دەيىن مويىندامادىم عوي.

-اتامىز قىزعانعان بولدى عوي؟

-اتاڭ قىزعاندى. ەر ادام قىزعانادى عوي قانشا ايتقانىمەن. سەنبەستىك قىلادى، اناۋ-مىناۋ دەگەن اڭگىمە كوپ قوي ەلدە.

-نە دەگەنمەن، شامشىدەي ازاماتتىڭ جۇرەگىن ءدىر ەتكىزگەن ءسىز دە وسال ەمەسسىز عوي.

ء-يا، وسال ەمەسپىز عوي. ماقتانامىز عوي. (كۇلدى) ءوزىمنىڭ بالالارىم بار. كەلىندەرىم بار. 6 بالام، 20-داي نەمەرەم بار.

-ايتپاقشى، بالالارىڭىزدى، نەمەرەلەرىڭىزدىڭ ىشىندە ءشامشى دەگەن ەسىم جوق پا؟

-ەسىم جوق، قويعانىمىز جوق. اقجول دەپ قويعانىم بار، ءوزىم سياقتى ولەڭ ايتاتىن بالا بولا ما دەپ. ءشامشىنى قويمادىق (كۇلدى).

اڭگىمەڭىزگە راحمەت! قۋاتتى بولىڭىز!

سۇحباتتاسقان: اقبوتا مۇسابەك قىزى