Qazaqstan Respýblıkasynyń Bilim jáne ǵylym mınıstri
Erlan Saǵadıev myrzaǵa
A Sh Y Q H A T
Mektep baǵdarlamasynan Darvın teorıasyn alyp tastaýdy usynamyn!
Biz (Shyǵys halqy) alǵashqy Atamyz ben Anamyzdy – Adam Ata jáne Haýa Ana dep asa qurmetpen ataımyz. Al, Batys halqynda ondaı qurmet kórsetilmeıdi. Olardy aýyl-úıdiń essiz oıyn balasyndaı, nemese qurdasyndaı etip, jaı ǵana «Adam ı Eva» dep ataıdy.
Biz bul ataýdan Ata men Ananyń qurmettelýi shyǵystan ıaǵnı Qazaqıadan bastalǵanyn kóremiz. Qazaqıanyń sóz túbiri, ıaǵnı óz túbi (óz atasy) Azıa bolatyny osydan. Azıa qurylyǵy ataýynyń da shyǵý tegi osy.
Al, endi osy Azıaǵa jalǵasyp jatqan qurylyqtyń Evropa dep atalatynyna kelsek, Evropany sóz túbiri (óz túbi) Eva bolady. Mine, osyǵan sáıkes, Eva, Evropa, Evangelıe, Evgenıka, Deva, Deva Marıa, devýshka t.t. bolyp jalǵasyp kete beredi. Búgingi keıbir azamattarymyzdyń óz tekterin «ev», «ıch» dep jazyp júrgenderi de osydan. Aqıqatynda, bul men qazaq emespin, qazaqqa jıenmin, ıaǵnı meniń tegim qyzdan taraıdy degen sóz. Al, olardyń qozǵaýshy kúshteri, sóz túbiri aıtyp turǵandaı evreıler bolyp tabylady.
Túsinikteme: Evropa qurylyqqa jatpaıdy. Álemdik ǵylymı tujyrym boıynsha qurylyqtar tolyqtaı sýmen (muhıttarmen) qorshalyp jatýlary tıis. Evropa olaı emes. Evropa Azıa qurylyǵyna jalǵasyp jatyr.
Qazaqı shejire olardy Jıender eli dep ataıdy. Mysalǵa, soltústiktegi kórshimiz orys elin alsaq, ejelgi tarıhshylar olardy jıender eli dep ataǵan. Jıen dep Qazaq qyzdan týǵan urpaqty aıtady. Aqıqatynda da, búgingi orystar ózderin Atadan emes, Anadan taratady.
Bul tujyrymǵa aıdaı aıǵaq bolatyn, orysta «brak» (neke) degen sóz bar. Osy uǵymnyń maǵynasyna úńilsek, myna jaǵdaıdy aıqyn kórer edik.
Maımyldy adamzattyń atasy dep tanyǵan batys ilimi Adam balasynyń Adam ata men Haýa anadan taraıtynyna, sol atalarymyzdy balalary áke degenin, al sol ákelerdiń balalary ákesiniń ákesin Ata dep, al onyń urpaqtary nemere, shóbere, shópshek, nemene t.t. dep atalyp, aldyndaǵy atalardyń barlyǵyn Ada (Ata), Adam (Atam, Atam meniń, nemese meniń Atam) dep atalyp kele jatqanyn túsinýge de sanalary ıaǵnı aqyldary men bilimderi jetpeı keledi.
Bul uǵymdardyń bastaý alatyn jeri sonaý bastapqy dáýirde Adam Ata men Haýa Ananyń ózderi jáne urpaqtary nekege otyryp, solardyń aq nekesinen taraǵan urpaq Atalyq tekti qýalap keledi. Olar ózderin dúnıege ákelgen er adamdy áke dep atady. N-ekeniń sóz túbiri eke (áke) bolatyny osydan. Al, ákeniń (ekeniń) aldyndaǵy «N» dybys-tańbasy árqashanda Nuq paıǵambar atamyzdyń esimin beredi. Demek, NEKENİŃ tolyq maǵynasy NUQ ÁKE. Bul jerde «avtorlyq quqyq» saqtalyp tur.
Sol zamandarda týra qazirgideı «azamattyq nekede» ǵumyr keship jatqandar men bir áıeldiń birneshe erkekpen birge turatyndary sıaqty ekinshi bir top paıda bolyp, olar nekesiz beı-bereket erkin ómir súrýge kóshken edi. Olardyń qoǵamdarynda jetekshilik róldi áıelder atqardy. Balalary atasy túgili, ákelerin de bilmeıtin. Tek analaryn biletin. Ol tarıhta «matrıarhat» kezeńi dep atalǵan. Keıinnen bulaı beı-bereket nekesiz qarym-qatynastyń zıandy ekenine kózderi jetkennen keıin, olardyń arasynan da qaıtadan erler men áıelderdiń juptasyp ómir súrýi jaıyla bastady. Olar juptasyp ǵumyr keshýshilerdi óz qajettilikterine jaramsyz dep taýyp, óz qatarlarynan shyǵaryp tastap otyrdy, ıaǵnı «brakovat» etti. Sol zamandardan beri kóptegen Evropa halqy jáne solardyń jolyn ustanǵan myna soltústiktegi kórshimiz de nekeni «brak» dep atap keledi. Demek, olardyń báriniń neke jaıly túsinigi osyndaı. Evropa qurylyǵy ataýy túbiriniń Eva (áıel) bolatyny osydan.
Olar jattyń yqpalyna erip, atalyq tekke qarsy shyǵamyn dep, óz tekterin maımyldan (aıýannan) taratyp, asa óreskel qate tujyrym jasady. Olardyń óz analarynyń maımylmen (aıýanmen) nekege otyra almaıtyndaryna da bilimderi jetpeı keledi.
Keshegi qozǵaýshy kúshi jebreıler bolǵan Keńestik bılik Qazaqstannyń barlyq mektep oqýlyqtarynyń baǵdarlamasyna Adamzattyń atasy Adam Ata emes, maımyl (aıýan) degen negizsiz boljam, soraqy tujyrymdy engizdi. Mine, sodan beri úsh ǵasyrǵa jýyq ýaqyt ótti, evropalyqtar aıýannan adam jasaımyn dep, qanshama synaq jasady, qanshama mıllıardtaǵan qarajatty jelge shashty. Jasaı almady. Jasaı da almaıdy. Qazir ondaı synaq jasaýdy tolyqtaı toqtatqan. Sebebi, tirshilik ıelerine sana berý tek qana Uly Jaratýshy Allamen násip etilgen.
Mine, osyny jaqsy túsinip, baǵdarlamasyn tolyqtaı ózgertken túbimiz bir baýyrlas elimiz Túrkıa memleketi boldy.
«Túrkıanyń mektep baǵdarlamasynan Darvın teorıasy alynyp tastaldy» dep habarlady 24.kz (17 qańtar 2017 jyl)
«Túrkıanyń Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Ismet Iylmaz Darvın evalúsıasy jaı ǵana teorıa ekenin málimdedi. Túrik oqýshylaryna budan bylaı Charlz Darvın evoıýlúsıalyq teorıasy týraly aıtylmaıdy. Bul týraly Túrkıanyń Bilim jáne ǵylym mınıstrligi Ismet Iylmaz málimdedi, dep habarlaıdy Turkishminute portaly.
Mınıstrdiń aıtýynsha, jańa oqý baǵdarlamasy bıylǵy oqý jylyna engiziledi. Joǵary synyptardyń bıologıa pániniń oqýlyqtarynan evolúsıalyq teorıa alynyp tastaldy. Onyń ornyna qorshaǵan ortanyń genetıkalyq ózgeristerge yqpaly týraly taraý qosylady.
Vedomstvo basshysy mınıstrliktiń bul sheshimi týraly jýrnalıserdiń suraǵyna Darvın boıynsha evolúsıa – «bul jaı ǵana teorıa» dep jaýap berdi. «Darvınniń eńbegi – bul tek teorıa, ǵylym osylaı deıdi. Dál osyndaı fızıkadaǵy Úlken jarylys teorıasy bar. Bul jeke talqylaýdy qajet etedi», - dep túsindirdi Ismet Iylmaz».
Bizdiń Ata shejiremizde, Ata dinimizde Darvın ilimin tolyqtaı joqqa shyǵarady.
«Árıne men jerde bir orynbasar jaratamyn!»,- degen edi. (Perishteler): «Onda buzaqylyq istep, qan tógetin bireý jaratasyń ba? Negizinen biz Seni dáriptep, maqtaý men páktaýdamyz» dedi. Alla: «Men senderdiń bilmegeńderińdi jaqsy bilemin!»,- dedi. (Alla Adamdy topyraqtan jaratyp oǵan jan saldy". (Bakara súresi, 30 aıat)?
Qazirgi «ǵylym» aıtyp júrgendeı, adamzat maımyldan emes, alǵashqy Adamdy Uly Jaratýshy – Alla topyraqtan jaratty.
«Eı, adamdar! Negizinde, Biz senderdi bir er jáne bir áıelden jarattyq, ári senderdi bir-birlerińdi tanyp, bilýleriń úshin halyqtar (ulttar) men rýlar etip jasadyq» (Quran Kárim. Ál-Hýjýrat súresi. 13 aıat).
Tápsir: Asa uly Alla adam balasynyń shyǵý tegi, túbi bir ekendigin baıan etti. Búkil adamzat Adam ata, oǵan Allanyń sálemi bolsyn jáne Haýa anadan taraıdy. Alla olardan kóp adamdar taratyp, olardy bir-birlerin tanýy úshin úlken halyqtar, sondaı-aq kishigirim rý-taıpalar túrinde búkil jer betine jaıdy. Sondyqtan árbir adam óziniń shyqqan tegin, elin bilýi qajet. Alaıda Allanyń aldynda adamdardyń eń qadirlisi – barlyq jaǵdaıda tek asa uly Allaǵa boısunyp, kúnálardan saqtanǵan izgileri. A.Sadı. Bul aıatta násilshildikke de (rasızm M.Q.), ultsyzdyqqa da (ınternasıonalızm M.Q.) tyıym salynǵan. Qar: Ál-Mansı.
Demek, Qazaqstannyń ózin musylman memleketi dep jarıalaı turyp mektep oqýlyqtarynda Adam maımyldan jaralǵan, Adamzattyń atasy maımyl dep oqytylýy esh bir aqylǵa sıatyn dúnıe emesi anyq.
Qazir Qazaqstanda qarttar úıi jaýynnan keıingi sańyraýqulaqtardaı qaptap, kóbeıip barady. Nege? Bári osyndaı teris tárbıeniń jemisi. Shynynda da, úkimetimiz balalarymyzdy mektep te «Seniń atań Adam Ata emes, maımyl (aıýan) dep oqytsa, olardy tórine shyǵaryp qoıyp, ol bala máńgi baqı qalaı baǵady. Qazirgi qartaıǵan Ata men Analarǵa jáne ózderinen jasy úlkenderge kórsetilip jatqan qurmettiń maımylǵa kórsetiletin «qurmetpen» qaraılas bolatyny osydan.
Joǵaryda kórsetilgenderdiń negizinde, MEKTEP BAǴDARLAMASYNAN DARVIN TEORIASYN ALYP TASTAÝDY USYNAMYN!
Muhambetkárim Qojyrbaıuly, Mańǵystaý
