الماتى قالاسىنىڭ 2017 جىلدىڭ 9 ايىنداعى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق دامۋ قورىتىندىلارى مەن مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ جۇزەگە اسىرىلۋى جايىندا الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باۋىرجان بايبەك استانا قالاسىندا وتكەن بريفينگتە ايتتى، دەپ حابارلايدى Qamshy.kz اقپارات اگەنتتىگى.
ورتالىق كوممۋنيكاسيالار قىزمەتىنىڭ الاڭىندا وتكەن ەسەپتى باسپا ءسوز ءماسليحاتىندا الماتى اكىمى باۋىرجان بايبەك قالانىڭ بيىلعى جىلعى نەگىزگى الەۋمەتتىك- ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرى جانە تاياۋ ارادا جۇزەگە اساتىن جوسپارلار تۋرالى ايتىپ ءوتتى.
«تاۋەلسىزدىك جىلدارى ەلباسىنىڭ باسشىلىعى ارقاسىندا ەلىمىز وراسان تابىستارعا قول جەتكىزدى. الايدا، ءبىز باسەكەگە قابىلەتتى مەملەكەتتەر قاتارىنان كورىنگىمىز كەلسە، وەسر ستاندارتتارىنا ساي رەفورمالاردى جۇزەگە اسىرۋعا ءتيىسپىز. بۇل ەڭ الدىمەن، ءومىر ءسۇرۋدىڭ جوعارى دەڭگەيى، جاڭا ءارى ءتيىمدى ەكونوميكا، ال اكىمدەر ءۇشىن ماڭىزدى مىندەت- ءومىر ءسۇرۋ ستاندارتتارىنىڭ ساپاسىن جاقسارتۋ. وسى ماقساتتى ىسكە اسىرۋ بارىسىندا مەملەكەتتىڭ اشىقتىعى، جاريالىلىعى جانە ەسەپ بەرۋى قاعيدالارى نەگىزىندە حالىقارالىق «McKinsey» ساراپشىلارىنىڭ قاتىسۋىمەن «الماتى-2020» باعدارلامالىق رەفورماسى قابىلداندى جانە كوپشىلىكتىڭ كەڭىنەن تالقىلاۋىنان ءوتتى، قازىرگى كەزدە ويداعىداي جۇزەگە اسىرىلۋدا»، - دەدى باۋىرجان بايبەك.
مەگاپوليس اكىمى بىيلعى جىلى بارلىق الەۋمەتتىك- ەكنوميكالىق كورسەتكىشتەر بويىنشا وڭ ديناميكا قالىپتاسقانىن، 2017 جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا ەكونوميكانىڭ ءوسۋ قارقىنى 4%-عا جەتكەنىن بۇل وتكەن جىلدىڭ وسى كەزەڭىمەن سالىستىرعاندا 2 ەسە جوعارى ەكەنىن ايتتى. نەگىزى كاپيتال ينۆەستيسياسى 12،8%-عا ءوسىپ، 400،5 ملرد. تەڭگەنى قۇرادى. مۇندا جەكە ينۆەستيسيا كولەمى 80%. سىرتقى ينۆەستيسيالار 23،5%-عا ارتتى.
ەلباسىنىڭ باستاماسىمەن قولعا الىنعان مەملەكەتتىك باعدارلامالار ەكونوميكانىڭ وسۋىنە زور ىقپال ەتتى. سونىڭ ارقاسىندا تۇرعىن ءۇي قۇرىلىسى ءتورت ەسە ءوستى. «نۇرلى جەر» باعدارلاماسى بويىنشا 1،8 مىڭ پاتەر سالىندى، وسى باعدارلاما بويىنشا بيىل 4،5 مىڭ پاتەر پايدالانۋعا بەرىلەدى جانە قولجەتىمدى باسپانا كولەمى 1،5 ەسەگە ارتادى. جەكە قۇرىلىس تا قارقىن الۋدا، ەكى جىل ىشىندە قالاقۇرىلىسى كەڭەسى جالپى قۇنى 1 ترلن. تەڭگە بولاتىن 82 جوبانى بەكىتتى.
وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا قالانى اباتتاندىرۋعا 2،3 ەسە، جول سالۋعا 1،3 ەسە،ينجەنەرلىك جەلىلەرگە 1،3 ەسە كوپ قارجى ءبولىندى. ناقتىلى شارالاردىڭ ارقاسىندا قوسىمشا 43 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلدى، بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 1،7 ەسەگە كوپ.
«جالپى قالانىڭ ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرى، اسىرەسە اعىمداعى جاھاندىق ەكونوميكالىق پروبلەمالاردى ەسكەرسەك، وتە جاقسى. بيىلعى جىلدىڭ ءبىرىنشى جارتىجىلدىعىندا شاھارىمىزدىڭ جالپى وڭىرلىك ءونىمى 4%-عا ارتىپ، 4،4 ترلن. تەڭگەنى قۇرادى» - دەدى ب.بايبەك.
سونىمەن قاتار ول كەلەر جىلى الماتى دا جالپى قۋاتى 550 مىڭ توننا تۇرمىس قالدىقتارىن وڭدەيتىن جانە 60 مىڭ توننا شيكىزات شىعاراتىن ارنايى كەشەندى ىسكە قوسۋ جوسپارلانعانىن تىلگە تيەك ەتتى.
ورتالىق كوممۋنيكاسيالار قىزمەتىنىڭ الاڭىندا وتكەن ەسەپتى باسپا ءسوز ءماسليحاتىندا الماتى اكىمى باۋىرجان بايبەك قالاداعى كاسىپكەرلىككە قاتىستى ايتىپ ءوتتى.
اكىمنىڭ ايتۋىنشا، بۇگىنگى كۇنى قالادا كاسىپكەرلىكتىڭ 173 مىڭنان استام سۋبەكتىسى جۇمىس ىستەيدى، بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 5،7%-عا كوپ. يندۋسترياليزاسيا كارتاسى بويىنشا جالپى قۇنى 36،8ملرد. تەڭگە بولاتىن 38 جوبا جۇزەگە اسۋدا، وسىنىڭ ارقاسىندا 3 مىڭ جۇمىس ورنى قۇرىلدى. يندۋستريالدى ايماقتا قۇنى 191،3 ملرد. تەڭگە بولاتىن 40 جوبا قولعا الىنعان جانە 5 مىڭ جۇمىس ورنى پايدا بولدى. مەملەكەت باسشىسىنىڭ تاپسىرماسىمەن بيزنەس پەن تۇرعىنداردىڭ تالابى بويىنشا قالادا الماتىنىڭ باسجوسپار ينستيتۋتى قۇرىلدى.
«ءبىزدىڭ باعدارلامانىڭ باستى مىندەتى - قالادا جايلى ورتا قالىپتاستىرۋ. بيىل جۇيەلى جاڭعىرتۋ جۇمىستارىن قولعا الدىق، بۇگىنگى كۇنى باتىستىق ستاندارت بويىنشا قالانىڭ تاريحي ورتالىعىنىڭ ۇشتەن ءبىرى قايتا جاسالدى. قالالىقتاردىڭ وراسان قولداۋى ارقاسىندا بۇل جۇمىس ودان ءارى جالعاساتىن بولادى. رايىمبەك، دوستىق، اباي داڭعىلدارى مەن ەسەنتاي وزەنىنىڭ بويى، ياعني تاريحي ورتالىقتىڭ تاعى دا 178 گا جەرى مودەرنيزاسيالانادى. بۇل شارا قالاعا ءبىرىڭعاي ارحيتەكتۋرالىق كەلبەت بەرۋ ءۇشىن جۇرگىزىلۋدە. ءبىز جاياۋ جۇرگىنشىلەر ءۇشىن ساپالى ينفراقۇرىلىم جاساۋدامىز ءارى زاڭسىز كونسترۋكسيالار، ۆيزۋالدى كورىنىستەر الىنىپ تاستالۋدا. شىندىققا جۇگىنسەك، «كەلەڭسىز ەكونوميكامەن» كۇرەس جۇرۋدە»، - دەدى مەگاپوليس باسشىسى.
جالپى،1،3 مىڭ زاڭسىز كيوسكىلەر، ەسكى ۇلگىدەگى بيلبوردتار ءسۇرىلدى.بۇگىنگى كۇنى ءىرى ساۋدا ورىندارى مەن بازارلاردا 40 مىڭنان استام ادام اشىق جۇمىس جاساۋدا. ەكى جىل ىشىندە عانا مودەرنيزاسياعا 200 ملرد. جەكە قارجى سالىندى. حالىقارالىق ستاندارتتارعا ساي 16 ءىرى ساۋدا كەشەندەرى اشىلدى، بەكەتتەر ستيحيالى بازارلاردان ارىلۋدا. 1810 كولىك بەكەتىنىڭ 40%-ى جاڭاردى، جىل اياعىنا دەيىن ولاردىڭ قاتارى 70%-عا جەتەتىن بولادى.
«قورشاۋسىز قالا» باعدارلاماسى بويىنشا 100 كم قورشاۋ الىندى. ولاردىڭ ورنىنا جاسىل جەلەكتەر وتىرعىزىلۋدا. مىسالى، عيمارات يەلەرى 3 مىڭ اعاش وتىرعىزدى، باۋ-باق ورتالىعى 100 مىڭعا جۋىق بۇتاقتار ساتتى. بيىل 28 كم ارىق جوندەلدى. بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا ءۇش ەسە كوپ، كەلەر جىلى 30 كم ارىق جوندەۋ جوسپارلانعان. قالادا سوڭعى ەكى جىلدا 732 اۋلا الاڭدارى اباتتاندىرىلدى، ياعني ءاربىر بەسىنشى اۋلا. بۇل جۇمىس ودان ءارى جالعاسادى. «مەنىڭ اۋلامداعى سپورت» الەۋمەتتىك باعدارلاماسى اياسىندا 6 مىڭ بالا 75 اۋلالىق سپورت الاڭدارىندا شىنىعۋدا، ولاردى كاسىبي نۇسقاۋشىلار جاتتىقتىرۋدا.ەگەر بۇرىنعى جىلدارى 180 ليفت پەن 229 كوپپاتەرلى تۇرعىن ۇيلەر عانا جوندەلسە، ال بيىل 199 ليفت، 151 ءۇي جاڭاردى. جاز ايلارىندا ەنەرگيالىق ءتيىمدى ماتەرلداردان 774 كم جەلى قايتا جاسالدى. ناتيجەسىندە اپات پەن ءۇزىلىس 22%-عا، جىلۋ جوعالتۋ 7،4%-عا ازايدى.
ورتالىق كوممۋنيكاسيالار قىزمەتىنىڭ الاڭىندا وتكەن ەسەپتى باسپا ءسوز ءماسليحاتىندا الماتى اكىمى باۋىرجان بايبەك قالانىڭ بيىلعى جىلعى نەگىزگى الەۋمەتتىك-ەكونوميكالىق كورسەتكىشتەرى جانە تاياۋ ارادا جۇزەگە اساتىن جوسپارلار تۋرالى.
بيىلعى جىلى ۋنيۆەرسيادا مەن ەكسپو كورمەسىن وتە جوعارى وتكىزگەن الماتى قالاسى «Doing Business» جاھاندىق رەيتينگىندە ەلىمىزدى 36- ورىننان كورسەتكەن ۇلكەن بيزنەس ورتالىعى.
وتكەن ايدىڭ سوڭىندا ەكونوميكالىق ىنتىماقتاستىق جانە دامۋ ۇيىمىنىڭ العاشقى كوشپەلى، وعان مۇشە ەلدەردىڭ شەكاراسىنان تىس وتىرىسى – ەۆرازيا اپتالىعى تۇڭعىش رەت الماتىدا ءوتتى. وعان 13 مەملەكەت ۇكىمەتتەرىنىڭ مۇشەلەرى، ەلشىلەر، حالىقارالىق ۇيىمداردىڭ جانە ىسكەرلىك ورتانىڭ وكىلدەرى قاتىستى. بۇل دا ەلىمىزدىڭ حالىقارالىق ارەناداعى لايىقتى ورنى مەن ساياسي-ەكونوميكالىق الەۋەتىنىڭ جارقىن كورىنىسى، – دەدى باۋىرجان بايبەك.
سونىمەن قاتار، الماتى ينۆەستورلار ءۇشىن وتە ماڭىزدى ەرەكشە جەرگە ورنالاسقان. سوندىقتان دا «الماتى 2020» باعدارلاماسىنىڭ باستى قاعيدالارىنىڭ ءبىرى – بيزنەس احۋالدى جاقسارتۋ، قالا قۇرىلىمىن دامىتۋ. شەتەلدىك كاپيتالمەن جۇمىس ىستەيتن كاسىپورىنداردىڭ 40%-دان كوبى ءبىزدىڭ قالادا. ءبىز ولاردىڭ ءارقايسىسىنا كومپانياسىن، جۇمىس ورىندارىن اشقان، قارجى بولەتىن، سالىق تولەيتىن ينۆەستور رەتىندە قارايمىز. سوڭعى جىلدارى قالاعا ءبىرقاتار «Tokyo Seiko»، «حيكما»، «Leory Merlin»، «Hertz» سىندى ءبىرقاتار الەمدىك برەندتەر ەندى. ينۆەستورلارعا «ءبىر تەرەزە» قاعيداسى بويىنشا قالالىق قىزمەت كورسەتۋ ورتالىعى مەن Kazak Invest وكىلدىگى قىزمەت كورسەتەدى.
بيزنەسكە جان-جاقتى مەملەكەتتىك قولداۋ كورسەتىلۋدە، قارجىلىق رەسۋرستار دا ولارعا قولجەتىمدى. شاعىن جانە ورتا بيزنەسكە جەڭىلدەتىلگەن نەسيە ءبولۋدىڭ قالالىق جانە مەملەكەتتىك باعدارلامالارى بويىنشا مىڭعا جۋىق جوبا ىسكە اسۋدا. بولاشاعى زور سالالارعا گرانتتار مەن سۋبسيديالار، پرەفەرەنسيالار قاراستىرىلعان، – دەپ اتاپ ءوتتى الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باۋىرجان بايبەك.
سونداي-اق ءىرى مەگاپوليس اكىمى يندۋستريالدى ايماقتا جەڭىلدەتىلگەن تۇردە ينناۆاسيالىق، ساراپتامالىق، يمپورتتى الماستىراتىن ءونىم شىعاراتىن ءوندىرىس ورىندارىن اشۋعا مۇمكىندىك بەرەتىن دايىن ينفراقۇرىلىمى بار جەر ۋچاسكەلەرى بار ەكەنىن، وعان 7ء-ى شەتەلدىكتىڭ قاتىسۋىمەن ىسكە اساتىن 40 ءىرى جوبا جۇزەگە اسىپ جاتقانىنا دا ايرىقشا توقتالىپ ءوتتى.
«Smart City»ء-دىڭ جەتى بازالىق جوباسى بەلگىلەندىگى جايىندا الماتى اكىمى باۋىرجان بايبەك ورتالىق كوممۋنيكاسيالار قىزمەتىنىڭ الاڭىندا بولىپ وتكەن ەسەپ بەرۋ باسپا ءسوز ءماسليحاتىندا ايتىپ ءوتتى.
«Smart City»ء-دىڭ جەتى بازالىق جوباسى مىنالار: مەملەكەتتىك قىزمەت، قاۋىپسىزدىك، كولىك، ءبىلىم، دەنساۋلىق ساقتاۋ، ەلەكتروندى پيك، Big Data.«Open Almaty» اتتى قوعامدىق قابىلداۋدىڭ جاڭا فورماتى اشىلدى مۇندا قالا تۇرعىندارىنا ءبىر جەردەن قىزمەت كورسەتىلەدى.
قاۋىپسىزدىك، ءبىلىم، دەنساۋلىق ساقتاۋ ماسەلەلەرىنە ايرىقشا نازار اۋدارىلۋدا. الماتىدا جولدارعا، اۋلالارعا، مەكتەپتەرگە، ساۋدا ورتالىقتارىنا 100 مىڭنان استام كامەرا قويىلعان. سوڭعى 2 جىلدا ءىىد-نىڭ تەحنيكالىق جاراقتانۋى 23%-عا ارتىپ، 87%-دى قۇرادى. جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن ىىد-نە 19 ملرد. تەڭگە ءبولىندى، بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 40،6%-عا كوپ. جەرگىلىكتى پوليسيا قىزمەتكەرلەرىن ۆيدەورەگيستراتورلارمەن، بايلانىس قۇرالدارىمەن،پلانشەتتەرمەن قامتاماسىز ەتۋ ءۇشىن 1 ملرد. تەڭگە ءبولىندى. جالپى،قالادا ءتارتىپ بۇزۋشىلىق 8،6%-عا ازايدى، اۋىر قىلمىستاردى اشۋ 9%-عا ارتتى. تج-دىڭ الدىن الۋ ءۇشىن جەرگىلىكتى بيۋدجەتتەن 10 ملرد.تەڭگە ءبولىندى، ياعني 2،6 ەسە كوپ. 9 ەڭ ءقاۋىپتى مارەندى كولدەر بۇعاقتالدى، مەدەۋ-شىمبۇلاق جولدارىنىڭ شاتقالدارى، گەس-1 ۇلكەن الماتى وزەنىنىڭ جاعالاۋلارى نىعايتىلدى. جالپى ۇزىندى 11،6 كم بولاتىن ءۇش وزەننىڭ جاعالاۋلارى قايتا جاسالدى. 2015 جىلعى قارعالى وزەنى سەلىنىڭ زارداپتارى جويىلىپ، وزەن ارناسى زاماناۋي تۇرعىدا قايتا جاسالدى.
دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىندا وڭ ديناميكا قالىپتاستى. ءومىر ءسۇرۋ ۇزاقتىعى 75،9 جاس، بۇل - ەلىمىزدەگى ەڭ ۇزدىك كورسەتكىش. بيىل دەنساۋلىق ساقتاۋ سالاسىن قارجىلاندىرۋ 9،2%-عا ارتتى. بالالار ءولىمى 2،5 ەسە ازايدى.تۋبەركۋلوز سىرقاتىنا شالدىققانداردى امبۋلاتوريالىق ەمدەۋ 2 ەسە ءوستى، وسى سىرقاتتان قايتىس بولعاندار قاتارى 36%-عا تومەندەدى. 9 جاڭا وبەكتىنىڭ قۇرىلىسى جۇرۋدە، ونىڭ بەسەۋى پايدالانۋعا بەرىلەدى، سەگىز نىساندا سەيسميكالىق كۇشەيتۋ جۇمىستارى اتقارىلۋدا.2،5 ملرد. تەڭگەنىڭ مەديسينالىق جابدىقتارى الىندى، جەدەل جاردەم پاركى 25%-عا جاڭاردى، 40 جاڭا زامانۋي كولىك الىندى. ەكى كوپپروفيلدى ستاسيونارلار بازاسى نەگىزىندە تىكۇشاق قوناتىن الاڭدار جاسالدى.
جەكە مەديسينا ۇيىمدارىنىڭ تۇرعىندارعا قىزمەت كورسەتۋ ۇلەسى ارتتى.جەكە ينۆەستيسيا ەسەبىنەن رەپرودۋكتيۆتى مەديسينا ينستيتۋتى اشىلدى. بۇگىنگى كۇنى ارنايى ەكونوميكالىق ايماق قاعيداسى بويىنشا قالادا ۇزدىك كلينيكالاردىڭ حالىقارالىق كلاستەرىن قۇرۋ ماسەلەسى قاراستىرىلۋدا.
قالا مەكتەپتەرىنىڭ فيزيكا، حيميا، بيولوگيا، لينگوفون كابينەتتەرى زاماناۋي قۇرالدارمەن 100% جابدىقتالعان. مەكتەپتەردىڭ بارلىعى كەڭجولاقتى ينتەرنەتپەن تولىق قامتىلعان. الماتىدا العاش رەت «Maker Space» – باعدارلامالاردىڭ شەبەرلىك يدەياسى، روبوتتەحنيكا، 3D پرينتينگ جوباسى قولعا الىندى. ەكى جىل ىشىندە مەكتەپتەردە 5،1 مىڭ جاڭا ورىندار اشىلدى. قازىرگى كەزدە 2 مەكتەپتىڭ،2 قوسالقى نىساننىڭ قۇرىلىسى جۇرۋدە.
جىل سايىن مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى بالالار سانى 12 مىڭعا ارتۋدا، ياعني 42 بالا باقشا قاجەت دەگەن ءسوز. جەكە بيزنەستى ىنتالاندىرۋ ارقاسىندا 2 جىلدا كوتتەدجدەردە 10،4 مىڭ ورىندى 262 مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى بالالار مەكەمەلەرى اشىلدى. مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى مەملەكەتتىك بالالار مەكەمەلەرىن وڭتايلاندىرۋ بارىسىندا تاعى دا قوسىمشا 1200 ورىن پايدا بولدى. سونىڭ ارقاسىندا بۇگىنگى كۇنى مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى تاربيەمەن بالالاردىڭ 81،2%-ى قامتىلعان،بۇل وەسر ەلدەرى (84%) دەڭگەيىمەن بىردەي. سوڭعى ەكى جىلدا قالاقۇرىلىسى كەڭەسىندە جەكە ينۆەستورلار ەسەبىنەن 7 مىڭ ورىندى 54 بالا باقشا سالۋ ماسەلەسى قارالدى، سونىڭ ارقاسىندا 14 ملرد. تەڭگە بيۋدجەت قارجىسى ۇنەمدەلدى. بيىل تۇڭعىش رەت ءبىر مەزەتتە 21 مەكتەپ پەن 7 مەكتەپ جاسىنا دەيىنگى مەكەمە نىساندارى سەيسميكالىق جاعىنان كۇشەيتىلدى، بۇل رەكوردتىق كورسەتكىش.
الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باۋىرجان بايبەك استانا قالاسى ورتالىق كوممۋنيكاسيالار قىزمەتى الاڭىندا وتكەن بريفينگ بارىسىندا قالا ەكولوگياسى جايىندا ايتىپ ءوتتى. سونىمەن قاتار مەگاپوليس باسشىسى كولىك پروبلەمالارى مەن جولدار سالىنۋ ىسىنە توقتالىپ ءوتتى.
"جايلى قالانىڭ باستى كورسەتكىشى - جاقسى ەكولوگيا. بۇگىنگى كۇنى جەكە سكەتوردىڭ 96 پايىزى گازعا كوشىرىلگەن، 2019 جىلدىڭ يااعىنا دەيىن قالا تولىق گازداندىرىلادى. پرەزيدەنتتىڭ تاپسىرماسى بويىنشا تەس-2 گازعا كوشىرىلەدى، تەس-1ء-دى جاڭعىرتۋدىڭ جسق جاسالۋدا. كەلەر جىلى جالپى قۋاتى 550 مىڭ توننا تۇرمىس قالدىقتارىن وڭدەيتىن جانە 60 مىڭ توننا شيكىزات شىعاراتىن ارنايى كەشەندى ىسكە قوسۋ جوسپارلانعان. ەكى جىل ىشىندە 59 مىڭ جاڭا اعاش وتىرعىزىلدى، جىل اياعىنا دەيىن تاعى دا 15،6 مىڭى وتىرعىزىلادى. «الماتى اپورتىن» قايتا جاڭعىرتۋ ءۇشىن 32 گا جەرگە 5،9 مىڭ الما اعاشتارى وتىرعىزىلدى. ەنەرگيانى جاڭارتۋ جوبالارى - كارىز جۇيەلەرىنە بيوگاز قوندىرعىلارىن، كىشى الماتى وزەنى ارناسىنداعى كىشى گيدروەلەكتروستانسياسىنا ءتيىمدى جابدىق ورناتۋ قولعا الىندى"، - دەيدى الماتى اكىمى باۋىرجان بايبەك.
ونىڭ ايتۋىنشا، كولىك پروبلەماسىن شەشۋ ەكولوگيانى جاقسارتاتىنى بەلگىلى. الماتىدا كۇن سايىن 700 مىڭنان استام اۆتوموبيل جۇرەدى.
"كولىك زالالى 80%، سوندىقتان بولاشاقتا قوعامدىق كولىكتى رەفورمالاۋ ءىسى جالعاساتىن بولادى. مەترونىڭ ەكى بەكەتىنىڭ قۇرىلىسى جۇرۋدە، كەلەر جىلى ءمجا قاعيداسى بويىنشا جرك قرىلىسىن قولعا الۋ جوسپارلانعان. ءقازىر قالانىڭ قوعامدىق كولىك پاركى 1،4 مىڭ بىرلىكتى قۇرايدى، ولاردىڭ 60%-ى گازبەن جۇرەتىن اۆتوبۋستار مەن تروللەيبۋستار. بيىل قالا اۆتوپاركى 530 جاڭا اۆتوبۋسپەن تولىعادى، ولاردىڭ 211ء-ى باعىتتار بويىنشا جولعا شىقتى. ەكى جىل ىشىندە «وڭاي!» جۇيەسى بويىنشا 20 ملرد. تەڭگەگە 350 ملن. ترانزاكسيالاندى. تاسىمالداۋشىلاردىڭ نەگىزى تابىسى ەكى ەسە ءوستى. FalconEuroBus كومپانياسىمەن بىرگە ەلەكترواۆتوبۋس شىعاراتىن زاۋىت سالىنادى"، - دەپ ايتىپ ءوتتى اكىم.
سونىمەن قاتار، قالادا ۇزىندىعى 21 كم بولاتىن «وربيتادان كوكبازارعا دەيىن» ۆەلودالىزى جانە 68 كم ۆەلوجولدار جاسالاتىندىعى تىلگە تيەك ەتتى. ونىڭ ايتۋىنشا، «Almaty Bike» ۆەلوستانسياسى 200-دەن 1730-عا ارتقان.
"كىشى كولىك اينالىمى، باكاد باعىتى بويىنشا ءۇش راديالدى جولدار سالىندى. ۇكىمەتتىڭ قولداۋى ارقاسىندا اباي داڭعىلى قالا شەكاراسىنا دەيىن ۇڭگىلەنۋدە. 30 كم جاڭا جولدار، جول ايرىقتارى، ماگيسترالدى كوشەلەر جاسالۋدا،180 كم جول ورتاشا جوندەۋدەن ءوتتى، بۇل بۇرناعى جىلدارمەن سالىستىرعاندا 2 ەسە كوپ. 7 كوپىر جاڭاردى، 5 وتپەلى جول سالىندى. اقىلى كولىك تۇراقتارىن ەنگىزۋ بارىسىندا بيۋدجەت ءتۇسىمى 5 ەسە كوبەيدى"، - دەيدى باۋىرجان بايبەك.
بۇگىن استاناداعى ورتالىق كوممۋنيكاسيالار قىزمەتىنىڭ الاڭىندا وتكەن ەسەپتى باسپا ءسوز ءماسليحاتىندا الماتى اكىمى باۋىرجان بايبەك قالادا «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋ ماقساتىندا جاسالىپ جاتقان شارالار جايىندا ايتىپ ءوتىپ، ەلباسىنىڭ باعدارلمالاقى ماقالاسى اياسىندا ءبىرشاما ىستەردى جۇزەگە اسىرۋعا باسا كوڭىل ءبولىنىپ جاتقاندىعىنا توقتالىپ ءوتتى.
الماتى اكىمىنىڭ ايتۋىنشا، قالادا «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسىن جۇزەگە اسىرۋعا ايرىقشا نازار اۋدارىلعان. بۇگىنگى كۇنى قۇنى 87 ملرد. تەڭگەدەن استام 125 جوبا قولعا الىنعان.
«تۋعان جەر» جوباسىنا بيزنەس بەلسەندى تۇردە ارالاسىپ، الەۋمەتتىك نىساندار سالۋدا. جەكە قارجى ەسەبىنەن ناۋرىزباي اۋدانىندا 500 ادام قاتىنايتىن ەمحانا، 1،2 مىڭ ورىندى مەكتەپ سالىندى. الاتاۋ اۋدانىندا جەڭىلاتلەتتى ستاديون ىسكە قوسىلدى. بولاشاقتا حالىقارالىق دەڭگەيدەگى باققا اينالاتىن الماتىنىڭ بوتانيكالىق باعىن مودەرنيزاسيالاۋ جوباسى قولعا الىندى. «رۋحاني جاڭعىرۋ» باعدارلاماسى بويىنشا كيەلى جەرلەر ءتىزىمى جاسالدى، ولار 22 وبەكت، ونىڭ ىشىنەن 5 وبەكت قازاقستاننىڭ كيەلى جەرلەر كارتاسىنا ەندى»، - دەيدى اكىم.
«بۇگىنگى كۇنى قالا تۇرعىندارىنىڭ باسىم بولىگى - 35 جاسقا دەيىنگى جاستار، ەلىمىزدىڭ ءاربىر 3ء-شى ستۋدەنتى الماتىدا وقيدى، سوندىقتان 2020 جىلعا دەيىنگى جاستاردىڭ قالالىق جول كارتاسى جاسالدى. سىرتتان كەلگەن جاستاردى ىسكەرلىككە، ەرىكتى بولۋعا جانە باسقا دا كاسىپتەرگە باۋليتىن لوفت-ورتالىق اشىلدى. ءقازىردىڭ وزىندە 7،8 مىڭ ادام جۇمىسقا تۇردى.2،5 مىڭ ادامعا تەگىن كاسىبي ءبىلىم بەرىلۋدە. قالادا «الماتى جاستارى» اتتى جاستاردىڭ تۇرعىن ءۇي باعدارلاماسى قولعا الىندى، مۇندا 35 جاسقا دەيىنگى جاستار جەكە پاتەر الۋ ءۇشىن جەڭىلدەتىلگەن زاەم الا الادى. «الماتى» ۇك اكك» اق جاستار ءۇشىن جاتاقحانا سالاتىن بولادى. بيىل ءبىز «رۋحاني جاڭعىرۋ» جوباسى اياسىندا 2000 ورىندى 4 جاتاقحانا سالامىز. كەلەر جىلى 2،4 مىڭ ورىندى تاعى دا 2 جاتاقحانا قۇرىلىسى باستالادى»، - دەپ قوسا ايتىپ ءوتتى باۋىرجان بايبەك.
قالاعا قوسىلعان ەلدى مەكەندەردى دامىتۋ جۇمىستارى قارقىندى جۇرۋدە. ەكى جىل ىشىندە الاتاۋ جانە ناۋرىزباي اۋداندارىندا اكىمشىلىك- ىسكەرلىك ورتالىقتار قالىپتاستى. ۋنيۆەرسيادا ارقاسىندا 1،7 مىڭ كەزەكتە تۇرعاندار اتلەتتەر اۋىلىنان جايلى پاتەرلەر الدى. جالپى، 9 جىل ىشىندە الاتاۋ اۋدانىن دامىتۋعا 300 ملرد. تەڭگەدەن استام قارجى جۇمسالدى، ونىڭ 42%-ى سالىق رەتىندە قايتارىلدى. ناۋرىزباي اۋدانى قۇرىلعالى بەرى 53 ملرد. تەڭگە جۇمسالدى. ءقازىردىڭ وزىندە بۇل قارجىنىڭ تورتتەن ءبىرى قايتارىلدى، اۋدانىندا سالىق ءتۇسىمى 11 ەسە ءوستى. اۋداندا اكىمدىك، ءاىىد، سالىق، ادىلەت، سوت، پروكۋراتۋرا، حقكو، قازپوشتا، زەينەتاقى تولەۋ عيماراتتارى پايدالانۋعا بەرىلدى.
الماتى قالاسىندا بيىل 43 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى اشىلدى.
ناقتىلى شارالاردىڭ ارقاسىندا قوسىمشا 43 مىڭ جاڭا جۇمىس ورنى قۇرىلدى، بۇل وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا 1،7 ەسەگە كوپ. بۇل تۋرالى الماتى قالاسىنىڭ اكىمى باۋىرجان بايبەك ورتالىق كوممۋنيكاسيالار قىزمەتىندە وتكەن بريفينگتە اتاپ ءوتتى.
وتكەن جىلمەن سالىستىرعاندا قالانى اباتتاندىرۋعا 2،3 ەسە، جول سالۋعا 1،3 ەسە، ينجەنەرلىك جەلىلەرگە 1،3 ەسە كوپ قارجى ءبولىندى. ەلباسىنىڭ باستاماسمەن قولعا الىنعان مەملەكەتتىك باعدارلامار بويىنشا پاتەرلەر سالىنىپ، 120 ملرد. تەڭگەنى قۇرايتىن 23 جوبا ىسكە قوسىلىپ، 6،5 مىڭ جۇمىس ورنى اشىلدى. سونىمەن قاتار يندۋستريالاندىرۋ كارتاسىندا 36،8 ملرد. تەڭگەگە 38 جوبا جۇزەگە اسىرىلىپ، 3 مىڭ جۇمىس ورنىن اشتى.
ونەركاسىپتىك ايماقتا جوعارى ەكسپورتتىق الەۋەتكە جانە جاڭا تەحنولوگيالارعا ەرەكشە كوڭىل ءبولىندى. وسىعان بايلانىستى 191،3 ملرد. تەڭگەگە 40 جوبا ىسكە اسىرىلۋدا، ونىڭ 15ء-ى بەلسەندى تۇردە سالىنۋدا. وسىنىڭ ارقاسىندا 5 مىڭعا جۋىق جۇمىس ورنى قۇرىلدى.
پەكين قالاسىمەن بىرلەسە وتىرىپ «Asia Steel Pipe» قازاقستانعا اكەلىنەتىن بولات قۇبىرلار نارىعىنىڭ 40% يمپورتىن، ال ەكىنشى ساتىسى جاپوندىق «Tokyo Rope» زاۋىتىن الماتىدا قۇرۋ جۇزەگە استى.
بيزنەستىڭ جول كارتاسى ىسكە اسىرىلا باستاعاننان بەرى 18،7 ملرد. تەڭگە ءبولىندى، 1 مىڭنان استام جوبا قولعا الىندى. سونىمەن بىرگە، جارتى جىل ىشىندە قاتىسۋشىلارعا 31 ملرد تەڭگەدەن استام سالىق تولەندى.
وسىلايشا، مەملەكەتتىك باعدارلامالاردىڭ ارقاسىندا بارلىعى 20 مىڭنان استام جۇمىس ورنى اشىلدى. جوبالار بويىنشا ايتارلىقتاي ەكونوميكالىق قايتارىمدار قامتاماسىز ەتىلەدى.
«قالا تۇرعىندارىن جانە قالا ماڭىنداعى قالاعا كەلىپ جۇمىس اتقاراتىن حالىق ءۇشىن قولايلى ترانسپورتتىق جۇيە جۇزەگە اسىرىلۋدا» دەدى قالا اكىمى باۋىرجان بايبەك مىرزا.
